Avukat türleri iki şekilde sınıflandırılır: çalışma biçimine göre (serbest avukat, ücretli avukat, şirket avukatı, kamu kurumu avukatı, CMK ve adli yardım avukatı) ve baktığı hukuk alanına göre (ceza, aile, iş, miras, gayrimenkul, ticaret, icra, idare avukatı gibi). Türkiye’de avukatlık ruhsatı tektir; ruhsat alan her avukat kanunen bütün alanlarda dava alabilir. “Boşanma avukatı” ya da “ceza avukatı” gibi ifadeler resmî unvan değil, avukatın ağırlıklı çalıştığı alanı anlatır.
Aşağıda iki sınıflandırmayı da ayrıntılı ele alıyor, hangi sorun için hangi tür avukata başvurulacağını açıklıyoruz.
Çalışma Biçimine Göre Avukat Türleri
Serbest avukat
Kendi bürosunu açan ya da başka avukatlarla ortak büro işleten avukattır. Müvekkilleriyle doğrudan ücret sözleşmesi yapar, dosyalarını kendisi seçer ve gelirini dosyalardan elde eder. Serbest avukatlar tek başına çalışabileceği gibi avukatlık ortaklığı da kurabilir. Avukatlık ortaklığı baro siciline kaydedilir ve ortaklık adına iş alınabilir.
Ücretli avukat
Başka bir avukatın bürosunda ya da avukatlık ortaklığında maaşlı çalışan avukattır. Mesleğe yeni başlayan avukatların büyük kısmı ilk yıllarını ücretli avukat olarak geçirir. Ücretli avukat da avukatlık mesleğinin bağımsızlık ilkesine tabidir; mesleki kararlarında yalnız işverenin talimatıyla hareket etmez, meslek kurallarıyla bağlıdır.
Şirket avukatı
Bir şirkete bağlı olarak, iş sözleşmesiyle ya da sözleşmeli olarak çalışan avukattır. Sözleşmelerin hazırlanması, şirket içi uyum, iş hukuku uyuşmazlıkları ve alacak takibi gibi işlere bakar. Avukatlık Kanunu belirli büyüklükteki anonim şirketlere ve yapı kooperatiflerine sözleşmeli avukat bulundurma yükümlülüğü getirmiştir; ayrıntıları anonim şirketlerde avukat bulundurma zorunluluğu yazımızda anlattık.
Kamu avukatı (kurum avukatı)
Bakanlıklar, belediyeler, üniversiteler, SGK ve kamu bankaları gibi kurumlarda kadrolu ya da sözleşmeli çalışan avukattır. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nda devleti temsil eden hazine avukatları da o gruptadır. Kamu avukatı olmak için genellikle KPSS puanı ve kurumun yaptığı sınav ya da mülakat gerekir. Süreci devlet avukatı nasıl olunur yazımızda adım adım açıkladık. Kamu avukatları kural olarak serbest avukatlık yapamaz.
CMK avukatı
Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre şüpheli veya sanığın kendine avukat seçemediği durumlarda, talebi üzerine ya da kanunun zorunlu kıldığı hâllerde baronun görevlendirdiği avukattır. Örneğin alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarda, çocuklarda ve kendini savunamayacak durumdaki kişilerde müdafi görevlendirilmesi zorunludur. CMK avukatları baronun CMK servisine kayıtlı serbest avukatlardır ve ücretleri devlet tarafından tarifeye göre ödenir. Görevin pratik yönlerini CMK avukatının dikkat etmesi gerekenler yazımızda ele aldık.
Adli yardım avukatı
Avukatlık ücretini karşılayamayacak durumdaki kişilere, Avukatlık Kanunu’nun adli yardım hükümleri çerçevesinde baronun görevlendirdiği avukattır. Başvuru, kişinin bağlı olduğu baronun adli yardım bürosuna yapılır ve gelir durumunu gösteren belgeler istenir. Hukuk davalarında, boşanma ve nafaka gibi aile davalarında sık başvurulan bir yoldur.
Stajyer avukat
Hukuk fakültesini bitirip bir yıllık avukatlık stajını sürdüren kişidir. Stajyer, avukatın gözetiminde çalışır; bazı işlemleri yapabilse de avukat unvanını kullanamaz ve tek başına dava açamaz.
Hukuk Alanına Göre Avukat Türleri
Avukatlar zamanla belirli alanlarda yoğunlaşır. Aşağıdaki liste, uygulamada en sık karşılaşılan alan ayrımlarını gösteriyor:
- Ceza avukatı: Soruşturma ve kovuşturma aşamasında şüpheli, sanık, mağdur ve katılanı temsil eder. Gözaltı, tutuklama, ifade ve duruşma süreçlerini takip eder.
- Aile ve boşanma avukatı: Boşanma, nafaka, velayet, mal rejimi ve aile içi şiddete karşı koruma kararı dosyalarına bakar.
- İş hukuku avukatı: Kıdem ve ihbar tazminatı, işe iade, fazla mesai ve iş kazası davalarında işçiyi ya da işvereni temsil eder.
- Miras avukatı: Veraset, mirasın reddi, tenkis, muris muvazaası ve ortaklığın giderilmesi davalarını yürütür.
- Gayrimenkul ve kira avukatı: Tapu iptal ve tescil, kat karşılığı inşaat, tahliye ve kira tespit davalarına bakar.
- Ticaret ve şirket avukatı: Şirket kuruluşu, pay devri, ticari sözleşmeler ve ticari alacak uyuşmazlıklarıyla ilgilenir.
- İcra avukatı: Alacak tahsili, icra takibi, itiraz ve haciz işlemlerini yürütür.
- İdare ve vergi avukatı: İdari işlemlerin iptali, tam yargı davaları ve vergi uyuşmazlıklarında idareye karşı dava açar.
- Sigorta ve tazminat avukatı: Trafik kazası, değer kaybı, malpraktis ve sigorta şirketiyle yaşanan uyuşmazlıklara bakar.
- Bilişim ve KVKK avukatı: Kişisel verilerin korunması, internet içeriklerinin kaldırılması ve bilişim suçları dosyalarını takip eder.
- Fikri mülkiyet avukatı: Marka, patent, tasarım ve telif hakkı uyuşmazlıklarını yürütür.
- Yabancılar hukuku avukatı: Oturma ve çalışma izni, vatandaşlık başvurusu ve sınır dışı etme kararlarına karşı başvurularla ilgilenir.
“Uzman Avukat” Diye Bir Unvan Var mı?
Türkiye’de avukatlar için resmî uzmanlık unvanı yoktur. Bazı ülkelerde baroların verdiği uzmanlık belgeleri bulunsa da Türk hukukunda böyle bir sistem kurulmamıştır. Avukatlık Kanunu’nun 55. maddesindeki reklam yasağı ve Türkiye Barolar Birliği meslek kuralları da avukatların kendilerini “uzman” olarak tanıtmasını sınırlar. Dolayısıyla bir avukatın belirli alanda tecrübeli olup olmadığı, unvanından değil, o alanda yürüttüğü dosyalardan ve mesleki geçmişinden anlaşılır.
Ek Görevler: Arabulucu ve Bilirkişi Avukatlar
Bazı avukatlar mesleklerinin yanında başka görevler de üstlenir. Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’na göre arabulucu olmak için hukuk fakültesi mezunu olmak, mesleğinde beş yıllık kıdemi bulunmak, arabuluculuk eğitimini tamamlayıp sınavı geçmek gerekir. Arabulucu avukatlar iş, ticaret, tüketici ve ortaklığın giderilmesi gibi dava şartı arabuluculuk dosyalarında görev alır. Bilirkişilik de avukatların başvurabildiği bir görevdir; bölge bilirkişi listelerine kayıt için eğitim ve başvuru şartları aranır.
Hangi Sorun İçin Hangi Avukata Gidilir?
Her avukat her alanda dava alabilse de uyuşmazlığın türüne göre o alanda düzenli çalışan avukatı seçmek pratik açıdan yararlıdır. İşten çıkarılan işçi iş hukuku alanında, ifadeye çağrılan kişi ceza alanında, eşinden ayrılmak isteyen kişi aile hukuku alanında çalışan avukatla görüşmelidir. İlk görüşmede avukata benzer dosyalardaki deneyimini, sürecin olası aşamalarını ve ücret sözleşmesinin içeriğini sormak, doğru seçimi kolaylaştırır.
Sık Sorulan Sorular
Kaç çeşit avukat vardır?
Kanunda avukat türü ayrımı yoktur; tek tip ruhsat vardır. Uygulamada çalışma biçimine göre serbest, ücretli, şirket, kamu, CMK ve adli yardım avukatı; alanına göre ceza, aile, iş, miras, ticaret, idare gibi türlerden söz edilir.
Ceza avukatı boşanma davasına bakabilir mi?
Evet. Ruhsat sahibi her avukat bütün davalara bakabilir. Alan ayrımı avukatın tercihine ve tecrübesine dayanır.
Kamu avukatı özel dava alabilir mi?
Kural olarak hayır. Kadrolu kamu avukatları kurumlarının işlerini takip eder ve serbest avukatlık yapamaz.
CMK avukatına ücret ödenir mi?
Şüpheli veya sanık CMK avukatına ücret ödemez; avukatın ücreti devlet tarafından tarifeye göre karşılanır. Ancak sanık mahkûm olursa, ödenen ücret yargılama giderleri arasında sanıktan istenebilir.
Avukatların günlük işleri hakkında daha fazla bilgi için avukat ne iş yapar yazımızı okuyabilirsiniz. Yaşadığınız sorunun hangi hukuk alanına girdiğinden emin değilseniz, Ataşehir Küçükbakkalköy’deki büromuzdan randevu alabilir ya da (0532) 776 65 64 numarasını arayabilirsiniz.
Hazırlayan: Ataşehir Avukat – Av. M. Şamil Arslan Hukuk Bürosu. Son güncelleme: Ekim 2026. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.
İlgili yazı: Avukat Eş Anlamlısı: Müdafi, Vekil ve Dava Vekili Farkı