Kamulaştırmasız el atma davalarında vekalet ücreti, kural olarak hükmedilen bedel üzerinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin (AAÜT) üçüncü kısmındaki nispi oranlara göre hesaplanır. 4 Kasım 1983 sonrasındaki el atmalar için 6487 sayılı Kanun’la getirilen maktu ücret ve maktu harç düzenlemesi, Anayasa Mahkemesi’nin 2014 tarihli kararıyla iptal edildi. Bugün uygulanan sistemde mahkeme, malik lehine karar verdiğinde idareyi tarifeye göre nispi vekalet ücretine mahkûm eder. Söz konusu ücret, asliye hukuk mahkemeleri için belirlenen maktu ücretin altına inemez.
Kamulaştırmasız El Atma Nedir, Ücret Neden Tartışma Konusu Olur?
İdare, kamulaştırma kararı almadan ve bedel ödemeden özel mülkiyetteki taşınmaza yol, park, okul, su deposu ya da benzeri tesis yaptığında fiili el atma gerçekleşir. Taşınmaz imar planında kamu hizmet alanına ayrılıp malik yıllarca hiçbir yapılaşma izni alamıyorsa, uygulamada “hukuki el atma” kavramı gündeme gelir. Malik iki durumda da taşınmazın gerçek değerini tazminat olarak talep edebilir. Konunun ayrıntılarını kamulaştırmasız el atma davası başlıklı yazımızda anlattık.
Dava değerleri çoğu zaman milyonlarca lirayı bulduğu için vekalet ücreti, kazanan taraf açısından ciddi tutara ulaşır. İdareler de şu nedenle yıllarca maktu ücret uygulanması yönünde düzenleme talep etti. Yasa koyucu 2013’te idareler lehine sınırlama getirdi, ancak Anayasa Mahkemesi mülkiyet hakkı ve eşitlik ilkesi yönünden düzenlemeyi Anayasa’ya aykırı buldu.
Maktu Ücret Dönemi ve Anayasa Mahkemesi’nin İptal Kararı
6487 sayılı Kanun’un 21. maddesi, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun geçici 6. maddesine eklenen hükümle 4.11.1983 tarihinden sonra el atılan taşınmazlara ilişkin tazminat davalarında her türlü vekalet ücretini ve mahkeme ile icra harçlarını maktu hale getirmişti. Anayasa Mahkemesi 13.11.2014 tarihli, E.2013/95, K.2014/176 sayılı kararıyla ilgili düzenlemeyi iptal etti; karar 13.3.2015 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı.
İptalin pratik etkisi şudur: Devam eden davalarda ve sonrasında açılan davalarda vekalet ücreti ile harçlar yeniden nispi hale geldi. Yargıtay da iptal kararının derdest dosyalarda uygulanacağını kabul eden kararlar verdi. 2015 öncesinde maktu ücretle sonuçlanmış eski dosyalar ise kesinleşme durumuna göre ayrı biçimde değerlendirilmelidir. Elinizde o döneme ait karar varsa, ilamın kesinleşme tarihini ve icra aşamasını avukatınızla birlikte incelemeniz yerinde olur.
Vekalet Ücreti Nasıl Hesaplanır?
AAÜT’nin 13. maddesine göre konusu para olan davalarda avukatlık ücreti, davanın görüldüğü mahkeme için belirlenen maktu ücretin altında kalmamak şartıyla tarifenin üçüncü kısmına göre belirlenir. Hükmedilen ücret, kabul veya reddedilen miktarı geçemez. 2025–2026 tarifesinde (RG 4.11.2025, sayı 33067) nispi dilimler aşağıdaki gibidir:
| Dilim | Oran |
|---|---|
| İlk 600.000 TL | %16 |
| Sonraki 600.000 TL | %15 |
| Sonraki 1.200.000 TL | %14 |
| Sonraki 1.200.000 TL | %13 |
| Sonraki 1.800.000 TL | %11 |
| Sonraki 2.400.000 TL | %8 |
| Sonraki 3.000.000 TL | %5 |
| Sonraki 3.600.000 TL | %3 |
| Sonraki 4.200.000 TL | %2 |
| 18.600.000 TL üzeri | %1 |
Hesap kademeli yapılır; tutarın tamamına tek oran uygulanmaz. Örneğin mahkeme 3.000.000 TL bedele hükmettiyse ilk 600.000 TL için 96.000 TL, sonraki 600.000 TL için 90.000 TL, sonraki 1.200.000 TL için 168.000 TL ve kalan 600.000 TL için 78.000 TL hesaplanır. Toplam vekalet ücreti 432.000 TL olur. Hükmedilen bedel 200.000 TL ise yüzde 16 oranı 32.000 TL eder; ancak tutar asliye hukuk maktu ücreti olan 45.000 TL’nin altında kaldığı için mahkeme 45.000 TL’ye hükmeder.
Tarife her yıl Kasım ayında yenilenebilir. Hükümde esas alınan tarife, kural olarak kararın verildiği tarihte yürürlükte olan tarifedir. Kasım 2026’da yeni tarife yayımlanırsa rakamlar değişecektir.
Karşı Taraf Vekalet Ücreti Kime Aittir?
Avukatlık Kanunu’nun 164. maddesine göre mahkemece hükmedilen karşı taraf vekalet ücreti avukata aittir. Malik, kendi avukatına ödeyeceği ücreti ise ücret sözleşmesiyle belirler. Yüzdelik ücret kararlaştırılacaksa ücret, dava sonunda elde edilecek değerin yüzde 25’ini aşamaz. Ücret sözleşmesinin yazılı yapılması, ileride doğabilecek anlaşmazlıkları önler; ayrıntı için avukat ücret sözleşmesi yazımıza bakabilirsiniz.
Uygulamada sık karşılaşılan yanılgı, mahkemenin hükmettiği vekalet ücretinin malikin cebine gireceğini düşünmektir. Kanun gereği tutar avukata aittir; malik ise bedel, faiz ve yaptığı yargılama giderlerini (harç, bilirkişi ücreti, keşif masrafı) idareden tahsil eder.
Dava Reddedilirse İdare Lehine Vekalet Ücreti Çıkar mı?
Evet. Dava kısmen veya tamamen reddedilirse reddedilen kısım üzerinden idare lehine de vekalet ücretine hükmedilir. Maliklerin en çok zorlandığı nokta, bilirkişi raporundan önce bedeli yüksek gösterip sonra kısmi retle karşılaşmaktır. Belirsiz alacak davası ya da kısmi dava açıp değeri bilirkişi raporundan sonra artırmak, şu riski azaltan yöntemlerden biridir. Dava değerinin nasıl belirleneceği, harç yükünü de doğrudan etkiler; konuyu kamulaştırmasız el atma harcı yazımızda ele aldık.
Tamamen ret halinde AAÜT, maddi tazminat davaları için ücretin ikinci kısmın ikinci bölümündeki maktu tutara göre belirleneceğini düzenler. Mahkemelerin el atma davasını hangi tür dava olarak nitelendirdiği bazen tartışma yaratır, dolayısıyla somut dosyada güncel Yargıtay uygulamasına bakmak gerekir.
Görevli Yargı Yeri Ücreti Etkiler mi?
Fiili el atmada davalar, taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde görülür; Ataşehir’deki taşınmazlar için yetkili yer İstanbul Anadolu Adliyesi’dir. İmar planından kaynaklanan el atma iddialarında ise Uyuşmazlık Mahkemesi’nin kararlarından sonra görev idari yargıya kaydı ve dava tam yargı davası olarak açılır. İdare mahkemelerinde de konusu para olan davalarda ücret, tarifenin üçüncü kısmına göre nispi hesaplanır; ancak alt sınır idare mahkemesi maktu ücretidir (2025–2026 tarifesinde duruşmasız işlerde 30.000 TL, duruşmalı işlerde 40.000 TL). İdari yargı süreci için Ataşehir idare hukuku avukatı sayfamızdan bilgi alabilirsiniz.
Faiz, Harç ve Diğer Masraflar
- Faiz: Fiili el atmada bedele genellikle dava tarihinden itibaren yasal faiz yürütülür.
- Harç: Anayasa Mahkemesi kararından sonra harçlar nispidir; davayı açarken peşin harç, karar sonrası bakiye harç söz konusu olur.
- Bilirkişi ve keşif: Değer tespiti için keşif ve bilirkişi incelemesi neredeyse her dosyada yapılır, masrafı davacı peşin yatırır ve kazanırsa idareden geri alır.
- İcra: Kesinleşmeyen el atma kararlarının icrasında idareler aleyhine özel kurallar uygulanır; takip başlatmadan önce kararın kesinleşip kesinleşmediğini kontrol edin.
Pratik Öneriler
- Taşınmazın tapu kaydını, imar durumunu ve el atma tarihini gösteren belgeleri dava öncesinde toplayın.
- El atma tarihine göre dava öncesi idareye başvuru zorunluluğunun olup olmadığını kontrol edin.
- Dava değerini abartmayın; kısmi ret, idare lehine vekalet ücreti doğurur.
- Ücret sözleşmesini yazılı yapın ve karşı taraf vekalet ücretinin kime ait olacağını açıkça belirleyin.
- Karar tarihine göre hangi tarifenin uygulanacağını takip edin; tarife değişikliği hesabı değiştirir.
Sık Sorulan Sorular
Kamulaştırmasız el atma davasında vekalet ücreti maktu mu, nispi mi?
Kural olarak nispidir. 4.11.1983 sonrası el atmalar için getirilen maktu ücret düzenlemesi Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edildi.
Vekalet ücretini idare mi öder?
Dava kabul edilirse kabul edilen kısım üzerinden vekalet ücretini idare öder. Reddedilen kısım için ise malik idare lehine vekalet ücreti öder.
2024 tarifesi mi, 2026 tarifesi mi uygulanır?
Kural olarak kararın verildiği tarihte yürürlükte olan tarife uygulanır. Ekim 2026 itibarıyla 2025–2026 tarifesi yürürlüktedir.
Avukatıma yüzde kaç ücret verebilirim?
Avukatlık Kanunu’na göre yüzdelik ücret, elde edilecek değerin yüzde 25’ini aşamaz. Tarifedeki asgari tutarların altına da inilemez.
Dosyanızı Değerlendirelim
Taşınmazınıza izinsiz el atıldığını düşünüyorsanız, tapu ve imar belgelerinizle büromuza gelerek dava değerini, olası masrafları ve süreleri birlikte değerlendirebiliriz. Ataşehir Küçükbakkalköy’deki büromuza ulaşmak için (0532) 776 65 64 numarasını arayabilirsiniz.
Hazırlayan: Ataşehir Avukat – Av. M. Şamil Arslan Hukuk Bürosu. Son güncelleme: Ekim 2026. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.