Avukatın müvekkilini kandırması üç ayrı sorumluluk doğurur: baroya şikâyetle işletilen disiplin sorumluluğu, tazminat ve paranın iadesi için hukuki sorumluluk, olayın niteliğine göre güveni kötüye kullanma veya dolandırıcılık suçundan cezai sorumluluk. Tahsil ettiği parayı müvekkile vermeyen avukat, TCK m.155/2’deki nitelikli güveni kötüye kullanma suçu nedeniyle bir yıldan yedi yıla kadar hapis ve adli para cezasıyla yargılanabilir. Avukatlar hakkında görevden doğan suçlarda soruşturma, Avukatlık Kanunu m.58 gereği Adalet Bakanlığı izniyle yapılır.
Uygulamada en sık görülen kandırma biçimleri
Müvekkillerin büyük kısmı, sorunun farkına dosyasını e-Devlet’ten kontrol ettiğinde veya karşı taraftan haber aldığında varır. Şikâyet konusu olaylar genellikle şu başlıklarda toplanır:
- Davanın açıldığını söyleyip hiç açmamak ya da harç ve masraf için alınan parayı yatırmamak,
- Kaçırılan dava açma, itiraz veya istinaf süresini müvekkilden gizlemek,
- İcra dairesinden veya karşı taraftan tahsil edilen parayı müvekkile vermemek,
- Duruşmalara katılmayıp müvekkile “ertelendi” demek,
- Müvekkilin bilgisi olmadan karşı tarafla anlaşmak, sulh olmak veya davadan feragat etmek,
- “Hâkime ya da savcıya verilecek” diyerek ek para istemek.
Son madde ayrı bir öneme sahiptir. Yargı mensubuna aktarılacağı söylenerek para istenmesi, olayın gerçek olup olmamasına göre dolandırıcılık veya başka suçların konusu olabilir. Müvekkilin böyle bir talebi reddetmesi ve durumu derhal savcılığa ve baroya bildirmesi gerekir.
Avukatın yaptıklarını nasıl kontrol edersiniz?
Dava ve icra dosyalarınızı e-Devlet üzerinden “Dava Dosyası Sorgulama” ve UYAP Vatandaş Portal aracılığıyla görebilirsiniz. Dosyanın açılış tarihi, duruşma günleri, ara kararlar ve tahsilat kayıtları portalda yer alır. Avukatınızın söyledikleri ile portaldaki bilgiler arasında çelişki varsa, önce yazılı açıklama isteyin.
Avukatlık Kanunu’nun 34. maddesi avukattan özen ve doğruluk ister; vekâlet sözleşmesinin genel hükümleri de vekile hesap verme borcu yükler. Türk Borçlar Kanunu’nun 508. maddesine göre vekil, müvekkilin istemi üzerine yürüttüğü işin hesabını vermek ve iş nedeniyle aldıklarını müvekkile teslim etmekle yükümlüdür. Avukatın bilgi verme borcunun kapsamını avukatın müvekkile bilgi verme yükümlülüğü yazımızda ayrıntılı anlattık.
Cezai sorumluluk: hangi suçlar gündeme gelir?
Güveni kötüye kullanma (TCK m.155)
Avukatın müvekkili adına tahsil ettiği parayı kendi hesabında tutup vermemesi en sık rastlanan durumdur. Para avukata, mesleği gereği teslim edilmiş sayılır. TCK m.155/2’ye göre meslek, sanat veya hizmet ilişkisi gereği teslim edilen mal hakkında işlenen güveni kötüye kullanma suçu, bir yıldan yedi yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezası gerektirir. Suç şikâyete bağlı değildir; savcılık ihbarla da harekete geçer.
Nitelikli dolandırıcılık (TCK m.158)
Avukat, hileli davranışlarla müvekkili aldatıp ondan para alıyorsa dolandırıcılık gündeme gelir. TCK m.158’de sayılan nitelikli hallerden biri, serbest meslek sahibinin mesleğinden doğan güveni kötüye kullanarak dolandırıcılık yapmasıdır. Nitelikli dolandırıcılığın cezası üç yıldan on yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır. Hangi suçun oluştuğu, olayın somut özelliklerine göre savcılık ve mahkemece belirlenir.
Soruşturma izni (Av.K. m.58)
Avukatların avukatlık görevinden doğan veya görev sırasında işledikleri suçlarda soruşturma, Adalet Bakanlığının vereceği izin üzerine, suçun işlendiği yer Cumhuriyet savcısı tarafından yapılır. Müvekkil suç duyurusunu savcılığa verir; savcılık dosyayı izin için Bakanlığa gönderir. Süreç uzayabilir, ama suç duyurusunun yapılmış olması zamanaşımı ve delil kaybı açısından önemlidir. Ataşehir’de oturanlar için yetkili savcılık, suçun işlendiği yere göre çoğunlukla İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığıdır.
Disiplin sorumluluğu: baroya şikâyet
Avukat hakkında baroya şikâyette bulunmak için suçun oluşması gerekmez. Müvekkile yanlış bilgi vermek, işi savsaklamak, hesap vermemek gibi davranışlar meslek kurallarına aykırılık olarak disiplin konusu yapılır. Şikâyet dilekçesi avukatın kayıtlı olduğu baroya verilir; baro yönetim kurulu ön inceleme yapar, gerek görürse dosyayı disiplin kuruluna sevk eder.
Avukatlık Kanunu’nda öngörülen disiplin cezaları uyarma, kınama, para cezası, işten çıkarma ve meslekten çıkarmadır. Ceza, eylemin ağırlığına göre belirlenir. Şikâyet usulünü ve dikkat edilecek noktaları avukat nereye şikâyet edilir yazımızda adım adım anlattık.
Hukuki sorumluluk: tazminat ve paranın iadesi
Avukatın kusurlu davranışı nedeniyle uğranılan zarar, vekâlet sözleşmesine dayanılarak tazminat davasıyla istenebilir. Kaçırılan süre yüzünden kaybedilen alacak, ödenmesi gereken yargılama giderleri ve vekalet ücreti zarar kalemleri arasında sayılabilir. Zararın ispatı için davanın süresinde açılsaydı büyük ihtimalle kazanılacağının gösterilmesi gerekir; konunun ayrıntıları avukatın müvekkilini zarara uğratması yazımızda yer alıyor.
Süreye dikkat edin: Avukatlık Kanunu’nun 40. maddesine göre iş sahibinin sözleşmeye dayanan tazminat istekleri, hakkın doğduğunun öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her durumda zarar doğuran olaydan itibaren beş yıl içinde ileri sürülmelidir. Tahsil edilip verilmeyen paranın iadesi talebinde de gecikmeden harekete geçmek gerekir.
Her kaybedilen dava kandırılma anlamına gelir mi?
Hayır. Avukatın borcu davayı kazanmak değil, işi özenle yürütmektir. Delillerin yetersizliği, tanıkların beklenen beyanı vermemesi ya da mahkemenin farklı bir hukuki değerlendirme yapması avukatın kusuru sayılmaz. Avukatın ilk görüşmede davanın kesin kazanılacağını söylemesi meslek kurallarına aykırı olsa da, dava kaybedildiğinde tek başına tazminat sebebi oluşturmaz.
Kandırma ile hukuki risk arasındaki farkı belirleyen ölçüt, avukatın gerçeğe aykırı bilgi verip vermediği ve yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğidir. Süreyi kaçırmak, parayı vermemek, olmayan işlemi yapılmış gibi göstermek kusurdur; makul hukuki stratejinin tutmaması ise kusur değildir. Şikâyet veya dava yoluna gitmeden önce olayları tarih sırasıyla yazmak, hangi davranışın sorunlu olduğunu netleştirir. Başka avukattan dosya üzerinde ikinci görüş almak da değerlendirmeyi kolaylaştırır.
Kandırıldığınızı düşünüyorsanız izlenecek adımlar
- Avukata verdiğiniz paraların dekontlarını, makbuzları, yazışmaları ve mesajları bir araya getirin.
- e-Devlet’ten dava ve icra dosyalarınızın son durumunu indirip saklayın.
- Avukattan yazılı olarak hesap ve bilgi isteyin; gerekirse noter aracılığıyla ihtarname gönderin.
- Güven ilişkisi sarsıldıysa vekaleti noter aracılığıyla azledin ve dosyalarınızı yeni avukata devredin.
- Baroya disiplin şikâyetinde bulunun; suç şüphesi varsa savcılığa suç duyurusunda bulunun.
- Zarar ve iade talepleri için Av.K. m.40’taki süreleri gözeterek dava açın.
Azil sırasında acele edip yeni avukat bulmadan dosyayı sahipsiz bırakmak da risklidir. Kesin süresi işleyen dosyalarda azil ile yeni vekaletin aynı gün yapılması, sürelerin kaçmasını önler.
Sık Sorulan Sorular
Avukatım tahsil ettiği parayı vermiyor, ne yapmalıyım?
Önce icra dosyasındaki tahsilat kaydını alın, ardından noter ihtarıyla parayı isteyin. Ödeme yapılmazsa baroya şikâyet, savcılığa suç duyurusu ve alacak davası yollarını birlikte kullanabilirsiniz.
Avukat hakkında doğrudan savcılığa gidebilir miyim?
Gidebilirsiniz. Savcılık, görevden doğan suç iddiasında soruşturma için Adalet Bakanlığından izin ister.
Baroya şikâyet ücretli mi?
Şikâyet dilekçesi için kural olarak ücret alınmaz; dilekçeye delillerinizi eklemeniz yeterlidir.
Disiplin cezası alan avukattan tazminat da isteyebilir miyim?
Evet. Disiplin, ceza ve tazminat yolları birbirinden bağımsızdır; birinin sonucu diğerini engellemez.
Dosyanızı birlikte değerlendirelim
Avukatınızla yaşadığınız sorunun hangi yola başvurmayı gerektirdiğini öğrenmek için avukat danışma hattı sayfamıza göz atabilirsiniz. Belgelerinizle birlikte Ataşehir Küçükbakkalköy’deki büromuza gelmek isterseniz (0532) 776 65 64 numarasından randevu alabilirsiniz.
Hazırlayan: Ataşehir Avukat – Av. M. Şamil Arslan Hukuk Bürosu. Son güncelleme: Ekim 2026. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.