Çocuk teslimine veya çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair mahkeme kararları artık icra dairelerinde değil, Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüklerinde yerine getiriliyor. 7343 sayılı Kanunla İcra ve İflas Kanunu’ndaki ilgili hükümler kaldırıldı ve süreç 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’nun (ÇKK) 41/A ilâ 41/G maddelerine taşındı. Başvuru, çocuğun bulunduğu yerdeki müdürlüğe mahkeme kararıyla yapılır. Teslim yükümlüsü karara uymazsa aile mahkemesi, şikayet üzerine disiplin hapsine hükmedebilir.
Çocuk Teslimi Neden Artık İcra Dairesinde Yapılmıyor?
Eski sistemde çocuk teslimi, İcra ve İflas Kanunu’nun 25 ve devamı maddeleri uyarınca icra müdürlüğü aracılığıyla yürütülürdü. Çocuğun icra memuru ve kolluk eşliğinde alınması, çoğu zaman onu derinden sarsan sahnelere yol açıyordu. 7343 sayılı Kanun, söz konusu düzeni değiştirerek çocuk teslimini çocuk odaklı bir yapıya kavuşturdu; eski İİK 341’deki yaptırım hükmü de kaldırıldı.
Yeni sistem önce pilot illerde uygulandı ve 2023 yılı itibarıyla Türkiye genelinde yürürlüğe girdi. Bugün aramalarda hâlâ “çocuk teslimi icra süreci” ifadesi kullanılsa da işlemin muhatabı icra dairesi değildir. Ataşehir’de oturan aileler için başvuru mercii, İstanbul Anadolu Adliyesi bünyesindeki Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğüdür.
Hangi Kararlar İçin Başvuru Yapılır?
ÇKK 41/A ve devamı hükümleri iki tür kararın yerine getirilmesini düzenler:
- Çocuk teslimi kararları: Velayetin bir ebeveyne verilmesi veya değiştirilmesi üzerine çocuğun o ebeveyne teslim edilmesini gerektiren kararlar.
- Kişisel ilişki kararları: Velayeti olmayan ebeveynin belirli gün ve saatlerde çocukla görüşmesini düzenleyen kararlar.
Boşanma davası sürerken verilen geçici velayet ve geçici kişisel ilişki kararları da aynı yolla yerine getirilir. Kesinleşmiş nihai karar beklenmesi gerekmez. Yurt dışına kaçırılan çocukların iadesine ilişkin Lahey Sözleşmesi kapsamındaki kararlar için ise farklı özel hükümler uygulanabilir; o dosyalar ayrı değerlendirme gerektirir.
Çocuk Teslimi Süreci Adım Adım
- Başvuru: Karar lehine olan ebeveyn, kararın onaylı örneğiyle çocuğun bulunduğu yerdeki Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğüne başvurur. Başvuru kural olarak harç alınmadan kabul edilir.
- Tarafların davet edilmesi: Müdürlük, teslimle yükümlü ebeveynle iletişime geçer ve gönüllü teslimi sağlamaya çalışır. İletişim bilgileri tutanağa geçirilir.
- Teslim emri: Gönüllü uyum sağlanamazsa yükümlüye teslim emri gönderilir. Emirde teslimin yeri, tarihi, saati ve karara uyulmamasının sonuçları yazılır.
- Uzman eşliğinde teslim: Teslim, psikolog, pedagog, sosyal çalışmacı veya öğretmen gibi uzmanların katılımıyla, mümkün olduğunca çocuk görüşme merkezlerinde yapılır.
- Tutanak: Teslimin gerçekleşip gerçekleşmediği, tarafların ve çocuğun tutumu tutanağa yazılır. Tutanak, ileride şikayet veya velayet değişikliği dosyasında önemli delildir.
Kişisel ilişki kararlarında aynı adımlar, görüşme günlerinin her biri için tekrarlanabilir. Görüşmeler düzenli olarak engelleniyorsa her ihlal tutanakla belgelenir.
Çocuk Görüşmek İstemezse Ne Olur?
Yeni sistemin temel ilkesi, çocuğa karşı zor kullanılmamasıdır. Uzman, çocuğun direncinin nedenini anlamaya çalışır; çocuk yönlendirilmiş mi, korkuyor mu, gerçekten olumsuz bir deneyim mi yaşamış, bunları değerlendirir. Gerekirse görüşme ertelenir veya kademeli hale getirilir.
Çocuğun reddi, mahkeme kararını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Direnç sürekli hale gelirse taraflardan biri aile mahkemesine başvurarak kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesini, rehberlik veya danışmanlık tedbiri uygulanmasını isteyebilir. Uzman raporları, çocuğun diğer ebeveyn tarafından etkilendiğini gösteriyorsa o durum velayet tartışmasını da gündeme getirebilir.
Karara Uymayan Ebeveyne Hangi Yaptırım Uygulanır?
ÇKK 41/F, mahkeme kararına aykırı davranan ebeveyn için disiplin hapsi öngörür. Teslim emrine uymayan yükümlü hakkında üç aya kadar, kişisel ilişki kurulmasına ilişkin karara uymayan hakkında ise üç günden on güne kadar disiplin hapsine karar verilebilir. Yaptırım, lehine karar olan tarafın aile mahkemesine şikayeti üzerine uygulanır.
Şikayet süresi kısadır: aykırılığın öğrenilmesinden itibaren bir ay içinde başvurulmalıdır. Süre geçtikten sonra o ihlal için yaptırım istenemez. Her ihlali müdürlük tutanağıyla belgelemek ve süreyi takip etmek o yüzden önemlidir.
Müdürlüğün işlemlerine karşı da yol açıktır. ÇKK 41/E uyarınca taraflar, müdürlük işlemlerine karşı işlemi öğrendikleri tarihten itibaren yedi gün içinde aile mahkemesine şikayette bulunabilir. Örneğin teslim yerinin veya saatinin çocuğun yararına aykırı belirlendiği düşünülüyorsa o yola başvurulur.
Görüşmeyi Engellemek Velayeti Etkiler mi?
Etkileyebilir. Velayet sahibinin, diğer ebeveynle çocuk arasındaki kişisel ilişkiyi sistematik olarak engellemesi, Yargıtay uygulamasında velayetin değiştirilmesi için önemli bir gerekçe sayılır. Mahkeme, çocuğun iki ebeveyniyle de bağını sürdürmesini onun yararına görür.
Tutanaklarla belgelenmiş tekrar eden ihlaller, TMK 183 kapsamında açılacak velayetin değiştirilmesi davasında güçlü delil oluşturur. Velayet dosyalarında mahkemenin baktığı diğer ölçütleri velayet davası nasıl kazanılır yazımızda inceledik.
Şiddet veya Tehlike Varsa Ne Yapılmalı?
Teslim veya görüşme sırasında çocuğun ya da ebeveynin güvenliği tehlikedeyse, durum müdürlüğe ve uzmana derhal bildirilmelidir. Görüşmenin uzman gözetiminde veya kısıtlı şekilde yapılması mahkemeden talep edilebilir. Aile içi şiddet söz konusuysa 6284 sayılı Kanun kapsamında koruyucu tedbir istenmesi gündeme gelir; başvuru yollarını uzaklaştırma kararı nasıl alınır yazımızda anlattık.
Tehlike iddiası, kişisel ilişkiyi engellemek için bahane olarak kullanılmamalıdır. Asılsız şikayetler, uzman raporlarında ve velayet değerlendirmesinde aleyhe sonuç doğurabilir.
Başvuru İçin Gerekli Belgeler
- Çocuk teslimi veya kişisel ilişki kurulmasına dair mahkeme kararının onaylı örneği.
- Başvuranın kimlik belgesi; avukatla başvuruluyorsa vekaletname.
- Teslimle yükümlü ebeveynin bilinen adres ve telefon bilgileri.
- Daha önceki ihlallere ait tutanaklar veya yazışmalar.
Pratik İpuçları
Görüşme günlerinde çocuğu teslim alırken ve bırakırken sakin kalmak, tartışmayı çocuğun önüne taşımamak gerekir. Uzmanların yazdığı tutanaklar, iki ebeveynin tutumunu da kayda geçirir. Teslim saatine geç kalmak veya çocuğu geç getirmek de ihlal olarak değerlendirilebilir.
Kararda belirsizlik varsa, örneğin bayram günlerinin nasıl paylaşılacağı açık değilse, ihtilaf çıkmadan mahkemeden kararın açıklanması veya düzenlemenin netleştirilmesi istenmelidir. Belirsiz kararlar, müdürlük aşamasında sürekli şikayete yol açar. Taraflar kendi aralarında yazılı olarak farklı görüşme günleri kararlaştırabilir; fakat o anlaşma mahkeme kararının yerini tutmaz ve uyuşmazlık çıktığında müdürlük karardaki düzene göre işlem yapar.
Sık Sorulan Sorular
Çocuk teslimi için icra dairesine gitmek gerekir mi?
Hayır. Başvuru Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğüne yapılır. İcra dairesi, nafaka gibi parasal alacakların takibinde devreye girer. Birikmiş nafaka için icra takibi ile çocuk teslimi başvurusu birbirinden bağımsız yürür.
Çocuğu göstermeyen ebeveyn hapis yatar mı?
Şikayet üzerine aile mahkemesi disiplin hapsine karar verebilir. Kişisel ilişki ihlalinde süre üç ila on gün, teslim emrine aykırılıkta üç aya kadardır.
Kolluk çocuğu zorla alabilir mi?
Yeni sistemde çocuğa karşı zor kullanılmaz. Teslim uzmanlar eşliğinde, çocuğun psikolojisi gözetilerek yapılır.
Boşanma davası sürerken görüşme hakkı uygulanır mı?
Evet. Geçici kişisel ilişki kararları da müdürlük aracılığıyla yerine getirilir.
Çocuk Teslimi Sorunlarında Bize Danışın
Teslim ve görüşme kararlarının uygulanmasında yaşanan aksaklıklar, süresinde şikayet yapılmazsa velayet dosyasına da yansıyabilir. Durumunuzu değerlendirmek için Ataşehir boşanma avukatı sayfamıza göz atabilir, (0532) 776 65 64 numarasından büromuzla iletişime geçebilirsiniz. Ofisimiz Ataşehir Küçükbakkalköy’dedir.
Hazırlayan: Ataşehir Avukat – Av. M. Şamil Arslan Hukuk Bürosu. Son güncelleme: Ekim 2026. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.