Adli sicil kaydı, cezanın infazı tamamlandığında kendiliğinden adli sicilden silinir ve arşiv kaydına alınır. Arşiv kaydı ise genel kurala göre arşive alındığı tarihten itibaren beş yıl sonra tamamen silinir; hak yoksunluğu doğuran mahkûmiyetlerde memnu hakların iadesi kararı alınmışsa süre on beş yıl, alınmamışsa otuz yıldır (5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m.9 ve m.12). Silme işlemi için dilekçe vermek şart değildir; süresi geçtiği halde kayıt görünüyorsa başvuru yapılabilir.
Pek çok kişi “sabıka kaydım silindi mi” sorusunu iş başvurusu sırasında e-Devlet’ten belge alırken sorar. Aşağıda adli sicil ile arşiv kaydının farkını, sürelerin nasıl hesaplandığını ve kaydın silinmemesi halinde izlenecek yolu açıklıyoruz.
Adli Sicil Kaydı ile Arşiv Kaydı Arasındaki Fark
Halk arasında “sabıka kaydı” denilen şey, hukuken iki ayrı aşamadan oluşur. Kesinleşmiş mahkûmiyet kararı önce adli sicile işlenir. Cezanın infazı tamamlandığında, ceza zamanaşımı dolduğunda veya kanunda sayılan diğer sebepler gerçekleştiğinde kayıt adli sicilden silinir ve arşiv kaydına aktarılır.
Fark pratik sonuçlar doğurur. Kişinin e-Devlet üzerinden veya adliyeden aldığı adli sicil belgesinde arşiv kaydı görünmez; belge “kaydı yoktur” şeklinde çıkar. Ancak arşiv bilgileri savcılık ve mahkemeler, seçim kurulları ve özel kanunlarda yetkili kılınan kamu kurumları tarafından görülebilir (Adli Sicil Kanunu m.10). Kamu kurumlarına girişte yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması da arşiv kayıtlarını kapsar.
Adli Sicilden Silinip Arşive Alınma Halleri (m.9)
Adli Sicil Kanunu m.9’a göre aşağıdaki hallerde kayıt adli sicilden silinir ve arşive alınır:
- Cezanın veya güvenlik tedbirinin infazının tamamlanması,
- Mahkûmiyeti bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran şikâyetten vazgeçme veya etkin pişmanlık,
- Ceza zamanaşımının dolması,
- Genel af.
Kişinin ölümü halinde ise kayıt adli sicilden ve arşivden tamamen silinir. Ertelenen hapis cezalarında denetim süresi iyi halle geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılır; arşive alınma tarihi denetim süresinin bitimidir. Adli para cezasında ise para cezasının ödendiği tarih esas alınır.
Arşiv Kaydı Ne Zaman Tamamen Silinir? (m.12)
Arşiv kaydının silinme süresi, mahkûmiyetin türüne göre değişir:
| Durum | Silinme zamanı |
|---|---|
| Kişinin ölümü | Derhal |
| Anayasa m.76 veya TCK dışındaki kanunlarda hak yoksunluğu doğuran mahkûmiyet, memnu hakların iadesi kararı verilmişse | Arşive alınmadan itibaren 15 yıl |
| Aynı tür mahkûmiyet, memnu hakların iadesi kararı yoksa | Arşive alınmadan itibaren 30 yıl |
| Diğer bütün mahkûmiyetler | Arşive alınmadan itibaren 5 yıl |
Örnekle açıklayalım: 2019’da kasten yaralamadan hapis cezası alan ve cezası 2021 Mart’ta infaz edilen kişinin kaydı o tarihte arşive alınır. Hak yoksunluğu doğuran özel bir sonucu yoksa arşiv kaydı Mart 2026’da tamamen silinir. Süre hükmün kesinleştiği tarihten değil, arşive alınma tarihinden başlar; hesap yaparken en sık karıştırılan nokta budur.
Hangi hallerde kayıt hiç beklemeden silinir?
Fiilin sonradan çıkan kanunla suç olmaktan çıkarılması halinde kayıtlar tamamen silinir. Yeniden yargılama ya da Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru sonrasında yapılan yargılamada beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı kesinleşirse, önceki mahkûmiyete ilişkin kayıtlar da tamamen kaldırılır.
HAGB ve Kovuşturmanın Ertelenmesi Kayıtları
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararları adli sicile değil, ayrı bir sisteme kaydedilir. O kayıtlar sadece yeni bir soruşturma veya kovuşturma sırasında savcılık ve mahkemeler tarafından görülebilir; e-Devlet’ten alınan adli sicil belgesinde görünmez. Denetim süresi kasıtlı yeni suç işlenmeden ve yükümlülüklere uyularak geçirilirse dava düşer ve kayıt silinir. HAGB’nin şartları ve son değişiklikler için hükmün açıklanmasının geri bırakılması yazımızı inceleyebilirsiniz.
Kovuşturmanın ertelenmesi kararları da benzer biçimde özel sisteme kaydedilir. Erteleme süresi sorunsuz geçerse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir ve kayıt silinir.
Memnu Hakların İadesinin Silinmeye Etkisi
Memnu hakların iadesi, kişinin mahkûmiyet nedeniyle yoksun kaldığı hakları (örneğin bazı kamu görevlerine girme, belirli meslekleri icra etme) geri kazanmasını sağlayan mahkeme kararıdır. Karar arşiv kaydını derhal silmez; ancak hak yoksunluğu doğuran mahkûmiyetlerde silinme süresini otuz yıldan on beş yıla indirir. Şartlar ve başvuru usulü memnu hakların iadesi yazımızda ayrıntılı olarak yer alıyor.
Kayıt Silinmediyse Ne Yapılmalı?
Silme işlemi kural olarak sistem tarafından kendiliğinden yapılır. Ancak uygulamada infaz bilgisinin sisteme geç işlenmesi, para cezasının ödendiğinin bildirilmemesi veya birden fazla mahkûmiyetin karışması gibi nedenlerle kayıt süresi geçtiği halde görünmeye devam edebilir. İzlenecek yol şöyledir:
- e-Devlet’ten güncel adli sicil ve arşiv kaydı belgesi alınır; hangi kaydın, hangi tarihte arşive geçtiği kontrol edilir.
- İnfazın tamamlandığını gösteren belgeler (infaz savcılığı yazısı, para cezası tahsil makbuzu, denetimli serbestlik bitiş yazısı) toplanır.
- Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne veya Cumhuriyet başsavcılığının adli sicil birimine dilekçeyle başvurulur; dilekçede kaydın silinmesi gereken tarih ve dayanağı açıkça gösterilir.
- Başvuru reddedilirse ya da cevap verilmezse, uyuşmazlığın niteliğine göre hükmü veren mahkemeye infaza ilişkin itiraz yoluna veya idari yargıya başvurma seçenekleri değerlendirilir.
Ataşehir’de verilen mahkûmiyetlerde infaz işlemleri İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı infaz bürosunda yürütülür. İnfazın tamamlandığına dair yazı o birimden alınabilir.
İş Başvurusunda Sabıka Kaydı Sorulursa
Özel sektör işverenleri adayın kendisinden adli sicil belgesi isteyebilir. Belgede sadece adli sicil kaydı görünür; arşive alınmış eski mahkûmiyetler yer almaz. Kamu kurumlarına girişte ise güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır. Bazı kamu görevleri ve meslekler için özel kanunlar belirli suçlardan mahkûmiyeti, ceza ertelenmiş veya affa uğramış olsa bile engel sayabilir. Avukatlık, öğretmenlik veya güvenlik görevliliği gibi alanlara başvuracak kişilerin ilgili kanundaki şartları ayrı ayrı incelemesi gerekir.
Adli Sicil ve Arşiv Kaydı Belgesi Nasıl Alınır?
Belge, e-Devlet kapısında Adalet Bakanlığı hizmetleri arasındaki adli sicil kaydı sorgulama ekranından birkaç dakikada alınır. Ekranda belgenin hangi amaçla kullanılacağı seçilir; kamu kurumuna verilecek belgede kurum adı yazılır. Arşiv kaydı sorgulaması ayrı bir seçenek olarak sunulur ve sadece kişinin kendisi tarafından görüntülenebilir. e-Devlet şifresi olmayan kişiler kimlik kartıyla herhangi bir adliyenin adli sicil bürosuna giderek belgeyi alabilir. Belgede barkod bulunduğundan, işveren veya kurum doğruluğunu çevrim içi kontrol edebilir.
Sık Yapılan Hatalar
- Beş yıllık süreyi hükmün kesinleşme tarihinden hesaplamak,
- Adli para cezasını ödeyip ödeme belgesini infaz savcılığına bildirmemek; ödenmemiş görünen ceza, kaydın arşive geçmesini geciktirir,
- HAGB kaydının adli sicil belgesinde görüneceğini düşünerek gereksiz başvuru yapmak,
- Hak yoksunluğu doğuran mahkûmiyetlerde memnu hakların iadesini talep etmeyip otuz yıllık süreye razı olmak.
Sık Sorulan Sorular
Adli sicil kaydı kaç yılda silinir?
Ceza infaz edilince kayıt adli sicilden silinip arşive alınır. Arşiv kaydı genel olarak beş yıl sonra tamamen silinir. Hak yoksunluğu doğuran mahkûmiyetlerde süre on beş veya otuz yıldır.
Sabıka kaydı silme dilekçesi vermek gerekir mi?
Kural olarak gerekmez; silme kendiliğinden yapılır. Süre dolduğu halde kayıt duruyorsa dilekçeyle başvuru yapılır.
Arşiv kaydını kimler görebilir?
Kişinin kendisi ve vekâletnamede açık yetki verilen vekili, savcılık ve mahkemeler, yetkili seçim kurulları ve özel kanunlarda yetkili kılınan kamu kurumları görebilir. Özel işverenler göremez.
Beraat eden kişinin kaydı olur mu?
Beraat kararı adli sicile işlenmez. Yeniden yargılama sonucu beraat edilirse önceki mahkûmiyet kaydı da tamamen silinir.
Kaydınızın neden silinmediğini veya hangi tarihte silineceğini netleştirmek için mahkûmiyet ve infaz belgelerinizle birlikte büromuza başvurabilirsiniz. Ataşehir ceza avukatı sayfamızda çalışma alanlarımızı görebilir, (0532) 776 65 64 numaralı telefondan randevu alarak Ataşehir Küçükbakkalköy’deki ofisimizde görüşebilirsiniz.
Hazırlayan: Ataşehir Avukat – Av. M. Şamil Arslan Hukuk Bürosu. Son güncelleme: Ekim 2026. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.