Haksız rekabet davası, rakibin dürüstlük kuralına aykırı davranışlarıyla (aldatıcı reklam, kötüleme, karıştırılma yaratan ambalaj, iş sırlarının kullanılması gibi) ekonomik çıkarı zarar gören veya zarar tehlikesiyle karşılaşan kişinin açtığı davadır. Dayanak, Türk Ticaret Kanunu’nun 54 ila 63. maddeleridir. Davada eylemin haksız olduğunun tespiti, durdurulması, sonuçlarının ortadan kaldırılması ve tazminat istenebilir. Dava, fiilin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her halde fiilden itibaren üç yıl içinde açılmalıdır.
Haksız rekabet nedir? (TTK m.54)
TTK m.54’e göre aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerde aykırı olan ve rakipler arasında veya tedarikçilerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen davranış ve ticari uygulamalar haksız rekabettir. Taraflar arasında rekabet ilişkisinin bulunması şart değildir; tedarikçi, müşteri veya reklam ajansının eylemi de kapsamdadır. Kusur da aranmaz: tespit ve men talepleri için davranışın objektif olarak dürüstlük kuralına aykırı olması yeterlidir. Kusur, yalnız tazminat talepleri bakımından önem taşır.
Hangi davranışlar haksız rekabet sayılır? (TTK m.55)
Kanun, sınırlı olmayan örnekler sayar. Uygulamada en sık karşılaşılanlar şunlardır:
- Kötüleme: Rakibi, mallarını, fiyatlarını veya faaliyetlerini yanlış, yanıltıcı ya da gereksiz yere incitici açıklamalarla kötülemek.
- Aldatıcı reklam ve karşılaştırma: Kendi ürünü hakkında gerçeğe aykırı bilgi vermek; karşılaştırmalı reklamı yanıltıcı veya kötüleyici biçimde yapmak.
- Karıştırılma yaratma: Başkasının ürünü, ambalajı, unvanı veya işletmesiyle karıştırılmaya yol açan önlemler almak; benzer logo, renk ve ambalaj kullanmak.
- Sözleşmeyi ihlale yöneltme: Rakibin işçilerini, acentelerini veya müşterilerini sözleşmeyi bozmaya ve kendisiyle çalışmaya ayartmak.
- İş sırlarının kullanılması: Hukuka aykırı elde edilen üretim veya iş sırlarını kullanmak ya da başkalarına açıklamak.
- Başkasının iş ürününden yetkisizce yararlanma: Teklif, hesaplama veya plan gibi emanet edilen iş ürünlerini izinsiz kullanmak.
- İş şartlarına uymama: Rakiplerin uyduğu kanuni veya sözleşmesel çalışma şartlarına uymayarak haksız maliyet avantajı sağlamak.
Haksız rekabet, marka veya patent ihlaliyle sıklıkla birlikte görülür. Tescilli hak varsa 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’na dayanan davalar da gündeme gelir. Fikri ve sınai haklar için fikri mülkiyet hukuku sayfamıza bakabilirsiniz. Tescil olmasa bile karıştırılma tehlikesi yaratan kullanım, haksız rekabet hükümleriyle durdurulabilir.
Hangi davalar açılabilir? (TTK m.56)
- Tespit davası: Fiilin haksız rekabet olduğunun tespiti.
- Men davası: Süren haksız rekabetin durdurulması ve tekrarının önlenmesi.
- Ref davası: Haksız rekabetin maddi sonuçlarının ortadan kaldırılması; yanlış beyanların düzeltilmesi, haksız rekabette kullanılan ürün ve malzemelerin imhası veya değiştirilmesi.
- Tazminat davası: Kusur varsa maddi ve manevi tazminat. Mahkeme, maddi tazminat yerine davalının haksız rekabet nedeniyle elde etmesi muhtemel kazancın ödenmesine de hükmedebilir.
Davacı, kararın masrafı davalıdan alınarak ilan edilmesini de isteyebilir. Dava açma hakkı ekonomik çıkarı zarar gören rakip ve müşteriye aittir; belirli şartlarda meslek ve ekonomik birlikler ile tüketici dernekleri de dava açabilir.
Haksız rekabet ile rekabet hukuku arasındaki fark
Haksız rekabet hükümleri, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ile karıştırılmamalıdır. 4054 sayılı Kanun; kartel, hakim durumun kötüye kullanılması ve izinsiz birleşmeler gibi piyasa yapısını bozan davranışları düzenler ve denetimini Rekabet Kurumu yapar. Haksız rekabet ise tek tek işletmeler arasındaki dürüst olmayan davranışlara karşı özel hukuk koruması sağlar ve uyuşmazlık mahkemede çözülür. Aynı davranış her iki rejime de girebilir; örneğin hakim durumdaki firmanın rakibini kötüleme kampanyası. Böyle durumlarda Kurum’a şikayet ile ticaret mahkemesindeki dava birlikte yürütülebilir.
Kimler sorumludur?
Haksız rekabeti bizzat yapan kişi sorumludur. İşçi veya temsilci, işi sırasında haksız rekabet yaparsa işletme sahibi de men, ref ve tespit davalarında davalı olabilir; tazminat sorumluluğu bakımından Türk Borçlar Kanunu’nun adam çalıştıranın sorumluluğuna ilişkin hükmü uygulanır (TTK m.57). Basın yoluyla yapılan haksız rekabette yayın kuruluşlarının sorumluluğu TTK m.58’de ayrı olarak düzenlenmiştir.
Süreler: zamanaşımı
TTK m.60’a göre haksız rekabet davaları, davacının dava hakkının doğduğunu öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her halde fiilin işlendiği tarihten itibaren üç yıl içinde açılmalıdır. Fiil, ceza kanunlarında daha uzun zamanaşımı öngörülen bir suç oluşturuyorsa o süre uygulanır. Süregelen haksız rekabette, eylem devam ettiği müddetçe men davası açılabileceği kabul edilir; ancak geçmiş döneme ait tazminat talepleri için sürelere dikkat edilmelidir.
Görevli ve yetkili mahkeme, arabuluculuk
Haksız rekabet davaları TTK’da düzenlendiği için mutlak ticari davadır ve görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir. Yetkili mahkeme, davalının yerleşim yeri mahkemesi yanında haksız fiilin işlendiği, zararın meydana geldiği veya davacının yerleşim yeri mahkemesi olabilir (HMK m.16). Ataşehir’deki işletmeler için davalar İstanbul Anadolu Adliyesi’ndeki asliye ticaret mahkemelerinde görülür.
Tazminat talebi içeren davalarda, dava açılmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A). Tespit, men ve ref talepleri para alacağı olmadığından arabuluculuk şartına tabi değildir. Her iki talep birlikte ileri sürülecekse tazminat kısmı için arabuluculuk tutanağı alınmalıdır.
İhtiyati tedbir ve delil tespiti
Haksız rekabet davalarında zaman kritik önem taşır. TTK m.61, ihtiyati tedbirlerde Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na yollama yapar. Davacı, haksız rekabetin durdurulması, ürünlerin piyasaya sürülmesinin engellenmesi veya el konulması için ihtiyati tedbir isteyebilir. Mahkeme, talebin yaklaşık ispatını ve gecikmede sakınca bulunduğunu arar; genellikle teminat ister.
Delillerin kaybolma ihtimali varsa dava açılmadan önce delil tespiti (HMK m.400) istenebilir. Satış noktasındaki taklit ürünlerin tespiti, internet sitesindeki aldatıcı reklamın noter veya bilirkişi aracılığıyla kayda alınması, ileride ispat güçlüğünü önler.
Cezai boyut
TTK m.55’te sayılan haksız rekabet fiillerini kasten işleyenler, TTK m.62 uyarınca iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılabilir. Suçun soruşturulması şikayete bağlıdır; şikayet hakkı, TTK m.56’ya göre hukuk davası açabilecek kişilere tanınmıştır. Ceza soruşturması ile hukuk davası paralel yürüyebilir.
Gerekli belgeler ve deliller
- Haksız rekabet oluşturan reklam, ambalaj, ürün ve yazışma örnekleri
- Satış kayıtları, ciro düşüşünü gösteren mali tablolar, müşteri kaybını gösteren belgeler
- Marka, tasarım veya patent tescil belgeleri (varsa)
- Ayrılan işçilerin iş sözleşmeleri ve gizlilik taahhütleri
- Noter tespit tutanakları ve ekran görüntüleri
Sık Sorulan Sorular
Eski çalışanım müşterilerimizi götürdü; haksız rekabet davası açabilir miyim?
Müşteri listesi veya iş sırları hukuka aykırı biçimde kullanılmışsa ya da müşteriler sözleşmeyi bozmaya yöneltilmişse haksız rekabet söz konusu olabilir. İş sözleşmesindeki rekabet yasağı da ayrı dava yolu açar.
Haksız rekabet davası ne kadar sürer?
Bilirkişi incelemesi gerektiğinden ilk derece yargılaması genellikle bir ila iki yıl sürebilir. İhtiyati tedbir talebi ise kısa sürede karara bağlanır.
Distribütörüm sözleşme bitince aynı ürünleri başka markayla satıyor; ne yapabilirim?
Önce sözleşmedeki rekabet yasağı ve gizlilik hükümlerine bakılır. Sözleşmede düzenleme yoksa haksız rekabet hükümleri değerlendirilir. Sözleşme kurulurken alınacak önlemler için distribütörlük sözleşmesi hazırlama yazımıza göz atabilirsiniz.
Rakibin reklamında adımız geçiyor; her karşılaştırma yasak mı?
Hayır. Karşılaştırmalı reklam doğru, ölçülebilir ve kötüleyici olmayan bilgilere dayanıyorsa haksız rekabet sayılmaz.
Haksız rekabet iddiasının değerlendirilmesi, ihtiyati tedbir talebi veya tazminat davası için Ataşehir ticaret hukuku avukatı sayfamızdan bilgi alabilirsiniz. Delilleri kaybetmemek için Küçükbakkalköy’deki büromuza (0532) 776 65 64 numarasından erken aşamada ulaşmanız yararlı olur.
Hazırlayan: Ataşehir Avukat – Av. M. Şamil Arslan Hukuk Bürosu. Son güncelleme: Ekim 2026. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.