İfadeye çağrıldığınızda ilk yapmanız gereken, çağrının hangi sıfatla (şüpheli, tanık veya müşteki) ve hangi dosya kapsamında yapıldığını öğrenmektir. Şüpheli olarak çağrıldıysanız ifadeye avukatla gitme, susma ve lehinize delil toplanmasını isteme hakkınız vardır. Çağrıya uymamak çözüm değildir; Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m.145 uyarınca gelmeyen şüpheli zorla getirilebilir. Doğru hamle, ifade gününden önce dosyayı ve olası suçlamayı avukatla konuşmaktır.
Çağrı nasıl gelir, gerçek olduğunu nasıl anlarsınız?
İfade çağrısı genellikle karakol, jandarma veya Cumhuriyet başsavcılığından gelir. Çağrı kâğıdı tebligatla, e-Tebligat ile ya da telefonla yapılabilir. Telefonla gelen çağrılarda arayan görevli size dosya numarasını ve birimini söyler; siz de karakolun veya adliyenin santralini kendiniz arayarak doğrulama yapabilirsiniz.
Dolandırıcıların “savcı” ya da “polis” kimliğiyle aradığı vakalar sık görülür. Gerçek görevli sizden asla para, banka bilgisi, şifre veya “güvenli hesaba” havale istemez. Böyle talep geliyorsa görüşmeyi kesin ve en yakın karakola başvurun. UYAP Vatandaş Portalı üzerinden adınıza açılmış soruşturma dosyalarını görmeniz de çoğu zaman mümkündür; gizlilik kararı varsa dosya içeriği görünmeyebilir.
Hangi sıfatla çağrıldığınız neden önemli?
Şüpheli, tanık ve müşteki (şikâyetçi) için kurallar farklıdır:
- Şüpheli: Hakkında suç şüphesi bulunan kişidir. Susma hakkı, müdafi yardımı ve delil isteme hakkı vardır. Yalan söylediği için ayrı suç işlemiş sayılmaz, ama tutarsız beyanlar ileride aleyhine yorumlanabilir.
- Tanık: Olayı gören veya bilen kişidir. CMK m.43 gereği tanıklık yapmak zorunludur ve tanık doğruyu söylemekle yükümlüdür; gerçeğe aykırı tanıklık, Türk Ceza Kanunu m.272’de suç olarak düzenlenmiştir. Şüphelinin eşi, nişanlısı ve belirli derecedeki akrabaları CMK m.45’e göre tanıklıktan çekinebilir. Kendisini veya yakınını suçlayacak sorulara cevap vermeme hakkı da (CMK m.48) bulunur.
- Müşteki / mağdur: Şikâyetinizi ve delillerinizi anlatırsınız. Delillerin (mesaj, fotoğraf, rapor, tanık isimleri) eksiksiz verilmesi dosyanın akıbetini belirler.
Çağrı kâğıdında sıfat yazmıyorsa veya telefonda söylenmediyse sorun. Tanık olarak başlayan dinlemede soruların sizi şüpheli konumuna taşıdığını fark ederseniz, sıfatın netleştirilmesini ve avukat yardımını isteyebilirsiniz.
Şüpheli olarak ifade verirken haklarınız (CMK m.147)
İfade alınmadan önce kolluk veya savcı size haklarınızı hatırlatmak zorundadır. Kanunun saydığı başlıca haklar şunlardır:
- Hakkınızdaki suçlamanın ne olduğunu öğrenmek.
- Müdafi (avukat) seçmek; avukat tutacak durumda değilseniz ve isterseniz barodan avukat atanmasını istemek.
- Suçlama hakkında açıklama yapmamak, yani susmak.
- Şüpheden kurtulmanız için somut delillerin toplanmasını istemek.
- Yakalanmışsanız durumunuzu yakınlarınıza bildirtmek.
On sekiz yaşından küçükler, kendini savunamayacak derecede malul olanlar ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarla suçlananlar için baro, talep beklenmeden avukat görevlendirir (CMK m.150). Diğer durumlarda talep etmeniz gerekir.
Yasak ifade alma yöntemleri
CMK m.148, ifadenin özgür iradeye dayanmasını şart koşar. Kötü davranma, yorma, tehdit, aldatma, ilaç verme, kanunda olmayan menfaat vaat etme yasaktır. Söz konusu yollarla alınan beyan, rıza olsa bile delil olarak kullanılamaz. Kanun bir güvence daha getirir: avukat bulunmadan kollukta alınan ifade, hâkim veya mahkeme önünde doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz.
Pratikte en sık sorun, “anlatırsan seni bırakırız” şeklindeki gayriresmî telkinlerdir. Böyle cümleler hiçbir hukuki bağlayıcılık taşımaz. Ne zaman serbest kalacağınıza kolluk değil, savcı ve gerekirse sulh ceza hâkimi karar verir.
İfadeye gitmeden önce hazırlık
- Dosyayı öğrenin: Avukatınız, kısıtlama kararı yoksa soruşturma dosyasını inceleyebilir. Kısıtlama varsa bile ifade tutanakları ve bilirkişi raporları gibi bazı belgeler incelenebilir.
- Olayın zaman çizelgesini çıkarın: Tarih, saat, yer ve kişileri yazıya dökün. Hafızaya güvenmek, ifadede çelişki riskini artırır.
- Delillerinizi toplayın: Mesaj ekran görüntüleri, banka dekontları, kamera kaydı olan yerler, tanıklar. Kamera kayıtlarının birkaç hafta içinde silindiğini unutmayın; savcılıktan muhafaza istenmesi gerekebilir.
- Kimliğinizi yanınıza alın. Gerekiyorsa ilaçlarınızı da; ifade işlemleri uzayabilir.
İfade sırasında nasıl davranmalısınız?
Sakin olun ve sorulara kısa, net cevap verin. Bilmediğiniz konuda tahmin yürütmeyin; “hatırlamıyorum” demek, yanlış bilgi vermekten iyidir. Susma hakkını kullanmak bazen en doğru stratejidir; örneğin dosyadaki delilleri henüz görmediyseniz veya suçlama net değilse, ifadenizi savcılıkta ya da sonraki aşamada vermeyi tercih edebilirsiniz. Karar, avukatınızla birlikte ve dosyanın özelliğine göre verilmelidir.
İfade bitince tutanak size okunur veya okumanız için verilir. Satır satır okuyun. Söylemediğiniz bir cümle yazılmışsa ya da ifadeniz eksik geçirilmişse düzeltilmesini isteyin; düzeltilmezse tutanağı imzalamama hakkınız vardır ve imzadan kaçınma sebebi tutanağa yazılır. İmzaladığınız metin, ileride dosyanın temel belgelerinden biri olur.
İfadeden sonra ne olur?
Kollukta alınan ifadeden sonra dosya savcılığa gider. Savcı; serbest bırakma, adli kontrol talebi veya tutuklama talebiyle sulh ceza hâkimliğine sevk yollarından birini seçer. Gözaltı kararı verilmişse sürelere ilişkin ayrıntıları gözaltı süresi ne kadardır yazımızda anlattık. Tutuklama kararı verilirse yedi gün içinde itiraz edilebilir.
Serbest bırakılmanız soruşturmanın bittiği anlamına gelmez. Savcılık delilleri toplar, sonunda kovuşturmaya yer olmadığına karar verir veya iddianame düzenler. Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda dosya uzlaştırma bürosuna da gönderilebilir.
Sık yapılan hatalar
- Telefonda ayrıntı anlatmak: Çağrıyı yapan görevliye telefonda olayı anlatmak, kayıt dışı ama hafızalarda kalan beyanlar doğurur. Telefonda sadece randevu ve dosya bilgisini konuşun.
- Sosyal medyada paylaşım yapmak: Soruşturma sürerken olayla ilgili yazılan her paylaşım, delil olarak dosyaya girebilir.
- Karşı tarafla iletişim kurmak: Müşteki veya tanıkla “durumu konuşmak” için görüşmek, tehdit ya da baskı olarak yorumlanabilir ve tutuklama gerekçesi hâline gelebilir.
- Belgeleri ifade günü aramak: Dekont, sözleşme veya mesaj kayıtları önceden hazırlanmazsa, ifade eksik kalır ve sonradan verilen belgeler şüpheyle karşılanabilir.
Ataşehir’de ifade işlemleri nerede yapılır?
Ataşehir ilçesindeki olaylarda ifadeler çoğunlukla ilçe emniyet müdürlüğü ve bağlı karakollarda alınır. Savcılık ifadeleri ise İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı’nda, yani Kartal’daki Anadolu Adliyesi’nde yapılır. Sulh ceza hâkimliğine sevk de aynı adliyede gerçekleşir.
Sık Sorulan Sorular
İfadeye gitmezsem ne olur?
Şüpheli olarak çağrılıp gelmeyen kişi hakkında zorla getirme kararı verilebilir. Tanık da gelmezse zorla getirilebilir ve masraflara mahkûm edilebilir. Mazeretiniz varsa önceden bildirin.
İfadeye avukatsız gidebilir miyim?
Gidebilirsiniz; avukat zorunlu olmayan durumlarda karar size aittir. Ancak şüpheli sıfatıyla ifade verecekseniz avukat yardımı, beyanlarınızın sonraki aşamada aleyhinize kullanılma riskini azaltır.
Susma hakkını kullanmak aleyhime yorumlanır mı?
Hayır. Susma hakkı anayasal güvence altındadır ve tek başına suçluluk karinesi oluşturmaz.
Tanık olarak çağrıldım, avukat getirebilir miyim?
Tanık sıfatıyla dinlenecek kişi avukatından önceden hukuki destek alabilir. Dinleme sırasında avukatın hazır bulunması konusunda uygulama birime göre değişebildiği için, önceden ilgili birime bildirilmesi faydalıdır.
İfade öncesinde dosyanın değerlendirilmesi, sonraki tüm aşamaları etkiler. Ataşehir ceza avukatı sayfamızdan büromuzun ceza hukuku çalışmalarına ulaşabilir, çağrı aldığınız gün (0532) 776 65 64 numarasından bizimle görüşebilirsiniz. Büromuz Ataşehir Küçükbakkalköy’dedir.
Hazırlayan: Ataşehir Avukat – Av. M. Şamil Arslan Hukuk Bürosu. Son güncelleme: Ekim 2026. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.