İtirazın iptali davası, ilamsız icra takibine borçlunun itiraz etmesiyle duran takibi yeniden işletmek için alacaklının genel mahkemede açtığı davadır (İİK m.67). Dava, itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren 1 yıl içinde açılmalıdır. Mahkeme alacaklıyı haklı bulursa itirazın iptaline ve takibin devamına karar verir. Alacak likit ve itiraz haksızsa borçlu, alacağın en az yüzde 20’si oranında icra inkâr tazminatı öder.
Dava Hangi Durumda Açılır?
Alacaklı, elinde mahkeme kararı olmadan genel haciz yoluyla takip başlattığında borçluya ödeme emri gider. Borçlu 7 gün içinde itiraz ederse takip kendiliğinden durur. Alacaklının önünde iki yol vardır: İmzası ikrar edilmiş veya noterce onaylanmış belge gibi İİK m.68’de sayılan belgelere sahipse icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını ister. Böyle belgesi yoksa ya da alacak ayrıntılı inceleme gerektiriyorsa itirazın iptali davası açar.
Sürelerin borçlu açısından nasıl işlediğini icra takibine itiraz süresi yazımızda anlattık. İtirazın iptali, alacağın varlığının tüm delillerle tartışıldığı tam yargılamadır. Kararın kesinleşmesi, borçlunun aynı alacak için yeni dava açmasını önler.
Davanın Şartları
- Geçerli ilamsız takip: Takibin genel haciz yoluyla başlatılmış olması gerekir. Kambiyo senedine dayalı takipte borçlunun icra mahkemesine yaptığı itiraz için şu dava açılmaz.
- Süresinde yapılmış itiraz: Borçlu süresi içinde itiraz etmemişse takip kesinleşir; itirazın iptaline gerek kalmaz.
- Bir yıllık süre: Süre hak düşürücüdür ve mahkeme tarafından kendiliğinden gözetilir.
- Dava şartı arabuluculuk: Ticari alacaklar, tüketici uyuşmazlıkları, işçi alacakları ve kira alacakları gibi konularda davadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur.
- Takip ile davanın aynı olması: Davada istenen alacak, takip talebinde gösterilen alacakla aynı olmalıdır. Takipte istenmeyen kalem davada istenemez.
Arabuluculuk süresi bir yıla eklenir mi?
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’na göre arabulucuya başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez. Yani arabuluculukta geçen süre bir yıllık süreden sayılmaz. Yine de son tutanaktan sonra kalan süreyi hesaplayıp beklemeden dava açmak gerekir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
İtirazın iptali davasına bakacak mahkeme, alacağın niteliğine göre belirlenir. Genel alacaklarda asliye hukuk mahkemesi, iki tarafı tacir olan ticari alacaklarda asliye ticaret mahkemesi, işçi alacaklarında iş mahkemesi, tüketici işlemlerinde tüketici mahkemesi, kira alacaklarında sulh hukuk mahkemesi görevlidir. Görevsiz mahkemede açılan dava usulden reddedilir ve zaman kaybettirir.
Yetki bakımından HMK’nın genel kuralları uygulanır; uygulamada dava, yetkili icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde de açılabilir. Ataşehir’deki icra dairelerinde başlatılan takipler için dava çoğunlukla İstanbul Anadolu Adliyesi’nde görülür. Borçlu takipte yetki itirazında bulunmuşsa, mahkeme önce icra dairesinin yetkili olup olmadığını inceler.
Süreç Nasıl İşler?
- Arabuluculuk (gerekiyorsa): Alacaklı, karşı tarafın yerleşim yerindeki arabuluculuk bürosuna başvurur. Anlaşma sağlanırsa tutanak ilam niteliğinde belge sayılır.
- Dava dilekçesi: İcra dosyasının numarası, takip miktarı, itirazın tebliğ tarihi ve deliller dilekçede gösterilir. İcra dosyasının celbi istenir.
- Harç ve gider avansı: Dava nispi harca tabidir; takip sırasında ödenen peşin harç uygulamada davada mahsup edilir.
- Dilekçeler aşaması ve ön inceleme: Davalı borçlu cevap verir, mahkeme uyuşmazlık noktalarını belirler.
- Tahkikat: Ticari defterler, faturalar, banka kayıtları incelenir; gerekirse bilirkişi raporu alınır.
- Karar: Mahkeme itirazın tamamen ya da kısmen iptaline, takibin devamına ve şartları varsa icra inkâr tazminatına hükmeder.
Dosyanın süresi, delillerin niteliğine ve bilirkişi incelemesine göre değişir. Basit fatura alacağında dava görece kısa sürebilir; çok kalemli ticari ilişkilerde bilirkişi süreci uzar. Kararın ardından istinaf yolu açıktır.
İcra İnkâr Tazminatı ve Kötü Niyet Tazminatı
İİK m.67’ye göre mahkeme, itirazın iptaline karar verirken talep halinde borçluyu alacağın yüzde 20’sinden aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm eder. Tazminat için iki şart aranır: Alacak likit olmalı ve borçlunun itirazı haksız çıkmalıdır. Likitlik, alacağın miktarının belli veya borçlu tarafından belirlenebilir olması anlamına gelir. Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre miktarı ancak bilirkişi incelemesiyle ortaya çıkan, tarafların bilmesi mümkün olmayan alacaklar likit sayılmaz.
Tersi de mümkündür. Dava reddedilir ve alacaklının haksız ve kötü niyetle takip yaptığı anlaşılırsa, borçlu talep ederse alacaklı yüzde 20’den az olmamak üzere tazminata mahkûm edilir. Kötü niyet, iyi niyetten farklı olarak ispat gerektirir.
Faiz, İşlemiş Faiz ve Takip Hesabı
İtirazın iptali davasında mahkeme, takip talebindeki hesabı denetler. Alacaklı takipte asıl alacakla birlikte işlemiş faiz de talep etmişse, faizin başlangıç tarihi ve oranı da incelenir. Temerrüt tarihi doğru gösterilmemişse mahkeme işlemiş faizin bir kısmını reddedebilir; reddedilen kısım için davalı lehine vekalet ücreti doğar. Ticari işlerde avans faizi, diğer alacaklarda kanuni faiz talep edilebilir.
Takip tarihinden sonra işleyecek faiz için de takip talebindeki oran esas alınır; davada daha yüksek oran istenemez. Döviz alacaklarında alacaklının seçimlik hakları ve kur farkı, takip talebinde nasıl gösterildiyse o çerçevede değerlendirilir. Hesap hataları davanın kısmen reddine yol açtığı için, takip talebini hazırlarken ödeme tarihlerini ve ihtar tarihlerini belgeleriyle eşleştirmek sonraki aşamada büyük kolaylık sağlar.
Gerekli Belgeler
- İcra takip dosyasının numarası, ödeme emri ve itiraz dilekçesi
- Sözleşme, fatura, irsaliye, sevk belgeleri
- Cari hesap ekstresi, ticari defter kayıtları
- Banka dekontları, e-posta ve yazışmalar
- Arabuluculuk son tutanağı (dava şartı olan konularda)
Ticari alacaklarda delil toplamanın ayrıntıları için ticari alacak tahsili süreci yazımıza bakabilirsiniz.
Borçlunun Savunma Seçenekleri
Davalı borçlu, borcun hiç doğmadığını, ödendiğini, zamanaşımına uğradığını veya takas edildiğini ileri sürebilir. Takipte bildirmediği itiraz sebeplerini davada da ileri sürebilir; zira ödeme emrine itiraz eden borçlu sebep göstermek zorunda değildir. Yalnız imzaya itiraz etmemişse belgedeki imzayı kabul etmiş sayılır. Borçlu davada haksız çıkma riskini değerlendirip uzlaşma yolunu da seçebilir. Borçlu taraf olarak takipten bağımsız biçimde dava açmak isteyenler için menfi tespit davası seçeneği vardır.
Sık Yapılan Hatalar
- İtirazın tebliğ tarihini kaydetmemek ve bir yıllık süreyi kaçırmak.
- Arabuluculuğun dava şartı olduğu alacakta doğrudan dava açmak.
- Takipte talep edilmeyen faiz veya alacak kalemini davada istemek.
- Likit olmayan alacak için icra inkâr tazminatına güvenmek.
Sık Sorulan Sorular
İtirazın iptali davası ne zaman açılmalı?
İtirazın alacaklıya tebliğinden itibaren 1 yıl içinde. Süre geçerse dava, genel hükümlere göre alacak davası olarak açılabilir; ancak icra inkâr tazminatı istenemez ve takip durmuş olarak kalır.
İtirazın kaldırılması ile itirazın iptali arasındaki fark nedir?
İtirazın kaldırılması, belgeye dayalı ve 6 ay içinde icra mahkemesinde yapılan hızlı incelemedir. İtirazın iptali ise genel mahkemede açılan tam yargılamalı davadır.
Kısmi itiraz halinde ne olur?
Borçlunun itiraz etmediği kısım kesinleşir ve takip o kısım için devam eder. Dava, itiraz edilen kısım için açılır.
Vekalet ücretini kim öder?
Davayı kaybeden taraf, karşı tarafın yargılama giderlerini ve tarifeye göre belirlenen vekalet ücretini öder.
Alacağınız İçin Yol Haritası
Takibinize itiraz edildiyse, sürenin ne kadarının kaldığını ve arabuluculuk şartını hesaplayarak hareket etmek gerekir. Dosyanızı değerlendirmek için Ataşehir icra avukatı sayfamıza göz atabilir, Küçükbakkalköy’deki büromuzu (0532) 776 65 64 numarasından arayabilirsiniz.
Hazırlayan: Ataşehir Avukat – Av. M. Şamil Arslan Hukuk Bürosu. Son güncelleme: Ekim 2026. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.