Tanıma ve tenfiz davası, yabancı ülke mahkemesinden alınmış kesinleşmiş kararın Türkiye’de hüküm doğurması için açılan davadır. Yurt dışında boşanan kişi, karar Türk mahkemesince tanınmadıkça Türkiye’deki nüfus kaydında evli görünmeye devam eder. Dava, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) m.50–59’a göre görülür; boşanma kararlarında görevli mahkeme aile mahkemesidir. Eşler birlikte başvurursa boşanma kararı, dava açmadan nüfus müdürlüğü ya da konsolosluk aracılığıyla idari yoldan da kayda geçirilebilir.
Tanıma ile tenfiz arasındaki fark nedir?
Tanıma, yabancı kararın kesin hüküm ve kesin delil etkisinin Türkiye’de kabul edilmesidir. Boşanma, evliliğin iptali, soybağı gibi kişinin hukuki durumunu değiştiren kararlarda istenen sonuç çoğu zaman tanımadır; kararın nüfusa işlenmesi yeterlidir. Tenfiz ise kararın Türkiye’de icra edilebilmesini sağlar. Yabancı mahkemenin hükmettiği nafaka, tazminat ya da para alacağının Türkiye’de icra takibine konu edilmesi için tenfiz kararı gerekir.
Ayrım pratik sonuç doğurur. MÖHUK m.58’e göre tanımada karşılıklılık şartı aranmaz; tenfizde ise aranır. Yabancı boşanma kararının yalnız statüye ilişkin kısmı için tanıma, nafaka kısmı için tenfiz talep edilir ve iki talep aynı dilekçede birleştirilebilir.
Tenfiz ve tanıma için hangi şartlar aranır?
MÖHUK m.50, yabancı kararın hukuk davasına ilişkin olmasını ve o devletin kanunlarına göre kesinleşmiş bulunmasını şart koşar. Kesinleşmemiş, temyiz ya da itiraz yolu açık olan karar tanınmaz. Kanunun 54. maddesi ise mahkemenin inceleyeceği koşulları sayar:
- Karşılıklılık: Kararı veren devlet ile Türkiye arasında anlaşma, fiili uygulama ya da kanuni düzenleme bulunmalıdır. Tanıma taleplerinde aranmaz.
- Münhasır yetki: Karar, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren konuda verilmemiş olmalıdır. Davalı itiraz ederse, uyuşmazlıkla ya da taraflarla gerçek ilişkisi olmadan kendini yetkili gören mahkemenin kararı da tenfiz edilmez.
- Kamu düzeni: Karar Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmamalıdır. Mahkeme kararın esasını yeniden incelemez; boşanma sebebinin Türk hukukunda bulunmaması tek başına kamu düzenine aykırılık sayılmaz.
- Savunma hakkı: Aleyhine karar verilen taraf, o ülke kanunlarına göre usulüne uygun çağrılmış ve temsil edilmiş olmalıdır. Gıyabında karar verilmiş taraf Türkiye’deki davada itiraz ederse tenfiz reddedilir.
Dava hangi mahkemede açılır?
MÖHUK m.51’e göre tanıma ve tenfiz istemleri asliye mahkemesinde görülür. Boşanma, velayet ve nafaka gibi aile hukukundan doğan kararlar için Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun gereği aile mahkemesi görevlidir. Yetkili mahkeme, aleyhine tanıma ya da tenfiz istenen kişinin Türkiye’deki yerleşim yeri mahkemesidir. Türkiye’de yerleşim yeri yoksa sakin olduğu yer, o da yoksa İstanbul, Ankara veya İzmir mahkemelerinden biri yetkilidir.
Yurt dışında yaşayan eşin aleyhine dava açacak kişi, söz konusu kural nedeniyle davayı çoğunlukla İstanbul’da açar. Ataşehir’de oturan davalılar için yetkili yer İstanbul Anadolu Adliyesi’ndeki aile mahkemeleridir. Türkiye’deki boşanma davalarında yetkinin nasıl belirlendiğini boşanma davası nereye açılır yazımızda anlattık.
Hangi belgeler gerekir?
MÖHUK m.53, dilekçeye eklenecek belgeleri sayar. Belgelerin eksiksiz olması, davanın ilk duruşmada sonuçlanıp sonuçlanmayacağını belirleyen en önemli etkendir.
- Yabancı mahkeme kararının aslı ya da o ülke makamlarınca onaylanmış örneği
- Kararın kesinleştiğini gösteren belge veya kesinleşme şerhi
- Karar ile kesinleşme belgesinin onaylı Türkçe tercümeleri
- Lahey Apostil Sözleşmesi’ne taraf ülkelerden alınan kararlarda apostil şerhi; taraf olmayan ülkelerde Türk konsolosluğu onayı
- Kimlik belgesi ve davacı yurt dışındaysa konsolosluk ya da apostilli vekâletname
Uygulamada en sık görülen eksiklik kesinleşme belgesidir. Bazı ülkelerde kesinleşme kararın üzerine şerh olarak düşülmez; ayrı yazı alınması gerekir. Almanya’dan alınan kararlarda “Rechtskraftvermerk”, Amerika’da ise “final judgment” ibaresi aranır. Kararda kesinleşme tarihi görünmüyorsa mahkeme ek süre verir ve dosya uzar.
Yargılama nasıl işler?
MÖHUK m.55’e göre dilekçe ve duruşma günü karşı tarafa tebliğ edilir ve dava basit yargılama usulüne göre görülür. Karşı taraf yurt dışındaysa tebligat diplomatik yoldan ya da Lahey Tebligat Sözleşmesi’ne göre merkezi makam aracılığıyla yapılır; dosyanın süresini en çok etkileyen aşama genellikle yurt dışı tebligatıdır. Davalı sadece kanunda sayılan sebeplere dayanarak itiraz edebilir: şartların bulunmadığı, kararın kısmen ya da tamamen yerine getirildiği veya yerine getirilmesine engel sebep doğduğu.
- Belgeler toplanır, tercüme ve apostil işlemleri tamamlanır.
- Dava dilekçesi yetkili aile mahkemesine verilir, harç ve gider avansı yatırılır.
- Dilekçe ve duruşma günü davalıya tebliğ edilir.
- Duruşmada mahkeme belgeleri ve MÖHUK m.54 şartlarını inceler.
- Tanıma ya da tenfiz kararı verilir; kesinleşince nüfus müdürlüğüne bildirilir.
Tanıma kararı kesinleştikten sonra yabancı boşanma kararındaki tarih esas alınarak nüfus kaydında medeni hal “boşanmış” olarak güncellenir. Kadın eşin soyadı da o aşamada evlilik öncesi soyadına döner; soyadıyla ilgili seçenekleri boşanmadan sonra soyadı kullanımı yazımızda bulabilirsiniz.
Dava açmadan idari tanıma mümkün mü?
5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 27/A maddesi, yabancı makamlarca verilen boşanma, iptal ve butlan kararlarının eşlerin birlikte başvurusu hâlinde nüfus müdürlüğü veya yurt dışı temsilciliklerce doğrudan kayda alınmasına imkân tanır. Eşler bizzat ya da özel vekâletle birlikte başvurmalıdır. Karar kesinleşmiş olmalı, kamu düzenine açıkça aykırı olmamalı ve savunma hakkına uygun verilmiş olmalıdır.
İdari tanıma yolunun sınırı da vardır. Eşlerden biri başvuruya katılmazsa ya da yabancı karardaki velayet, nafaka ve tazminat hükümlerinin Türkiye’de sonuç doğurması isteniyorsa mahkemeye gitmek gerekir. Başvuru reddedilirse kişi mahkeme yoluyla tanıma davası açabilir.
Velayet ve nafaka hükümleri ne olur?
Yabancı kararda çocuğun velayeti düzenlenmişse, Türkiye’de velayete dayalı işlem yapılabilmesi için o hükmün de tanınması istenmelidir. Tanınan velayet hükmü daha sonra değişen koşullar nedeniyle Türk mahkemesinde yeniden ele alınabilir; velayetin değiştirilmesinde çocuğun üstün yararı esas alınır. Velayet uyuşmazlıklarında mahkemenin neye baktığını velayet davası yazımızda ele aldık.
Nafaka ve tazminat hükümlerinin icrası için tenfiz kararı gerekir. Tenfiz kararından sonra yabancı karar Türk mahkemesi kararı gibi icraya konulur. Nafaka alacaklısının yurt dışında, borçlunun Türkiye’de olduğu dosyalarda tenfiz kararıyla birlikte Türkiye’deki maaş ve malvarlığına haciz yolu açılır.
Masraf ve süre hakkında ne söylenebilir?
Davanın masrafı başvuru harcı, karar harcı, tebligat giderleri, tercüme ve apostil ücretlerinden oluşur. Harç tutarları her yıl güncellenen tarifeye göre belirlenir. Statüye ilişkin tanıma davaları ile para alacağının tenfizi arasında harç açısından fark bulunabileceğini hesaba katmak gerekir. Davalı Türkiye’deyse ve belgeler tamsa dava birkaç ay içinde sonuçlanabilir. Yurt dışı tebligatı gerektiren dosyalarda süre bir yılı aşabilir.
Sık yapılan hatalar
En sık hata, yurt dışında boşandıktan sonra tanıma yaptırmadan Türkiye’de yeniden evlenmeye çalışmaktır. Nüfus kaydında evli görünen kişinin yeni evlilik başvurusu kabul edilmez. Ölüm hâlinde ise mirasçılık belgesinde eski eş hâlâ mirasçı olarak görünebilir ve miras paylaşımı tartışmalı hâle gelir. İkinci hata, tercümeyi yeminli tercüman yerine kişinin kendisinin yapmasıdır. Üçüncüsü, kararın kesinleştiğini gösteren belgeyi almadan dosyayı açmaktır.
Sık Sorulan Sorular
Tanıma davası için süre sınırı var mı?
Yabancı boşanma kararının tanınması için kanunda dava açma süresi öngörülmemiştir. Yine de beklemek; yeni evlilik, miras ve mülkiyet işlemlerinde sorun çıkarır.
Davaya bizzat katılmak zorunlu mu?
Hayır. Davacı yurt dışındaysa konsolosluktan ya da apostilli vekâletle avukatı aracılığıyla davayı takip edebilir.
Yabancı mahkemede anlaşmalı boşanma kararı tanınır mı?
Kural olarak tanınır. Türk hukukundaki bir yıllık evlilik şartının yabancı kararda aranmamış olması, kararın kamu düzenine aykırı sayılması için tek başına yeterli değildir.
Karşı tarafın adresi bilinmiyorsa ne yapılır?
Mahkeme önce adres araştırması yapar. Adres bulunamazsa ilanen tebligat yoluna gidilebilir.
Yabancı kararınızın tanınması ya da tenfizi için belgelerinizin yeterli olup olmadığını birlikte inceleyebiliriz. Ataşehir boşanma avukatı sayfamızda aile hukuku çalışmalarımızı bulabilir, (0532) 776 65 64 numarasından ya da Ataşehir Küçükbakkalköy’deki büromuzdan bize ulaşabilirsiniz.
Hazırlayan: Ataşehir Avukat – Av. M. Şamil Arslan Hukuk Bürosu. Son güncelleme: Ekim 2026. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.