Boşanma davası aile mahkemesinde açılır. Yer olarak ise Türk Medeni Kanunu’nun 168. maddesi iki seçenek tanır: eşlerden herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesi ya da eşlerin davadan önce son altı ay birlikte oturdukları yerin mahkemesi. Evliliğin kıyıldığı şehir, nüfus kaydının bulunduğu il veya eşlerin memleketi tek başına yetki sağlamaz. Ataşehir’de oturan eşler için dava, Kartal’daki İstanbul Anadolu Adliyesi bünyesindeki aile mahkemelerinde görülür.
Görevli mahkeme: aile mahkemesi
4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun, aile hukukundan doğan dava ve işleri aile mahkemelerine vermiştir. Boşanma, ayrılık, nafaka, velayet, kişisel ilişki, mal rejiminin tasfiyesi ve 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma tedbirleri söz konusu mahkemelerin işidir. Aile mahkemesi kurulmamış ilçelerde aynı davalara asliye hukuk mahkemesi “aile mahkemesi sıfatıyla” bakar. Dolayısıyla dilekçenin başlığına “Asliye Hukuk Mahkemesi” yazılması gereken küçük adliyeler olabilir; İstanbul’daki büyük adliyelerde ise numaralı aile mahkemeleri vardır ve dosya tevzi sistemiyle bunlardan birine düşer.
Görev kuralı kamu düzenine ilişkindir. Boşanma davasını sulh hukuk ya da ticaret mahkemesine açarsanız mahkeme kendiliğinden görevsizlik kararı verir. Hak kaybı olmaz ama zaman kaybedersiniz.
Yetkili mahkeme: dava hangi şehirde açılır?
TMK m.168’e göre davacı eş, şu yerlerden birini seçebilir:
- Kendi yerleşim yeri: İstanbul’a taşınmış eş, davayı İstanbul’da açabilir.
- Diğer eşin yerleşim yeri: Davalının oturduğu yerdeki aile mahkemesi de yetkilidir.
- Son altı ay birlikte oturulan yer: Eşler davadan önceki altı ayı kesintisiz biçimde aynı yerde geçirmişse o yerin mahkemesi de yetkilidir.
Seçim tamamen davacıya aittir. Uygulamada çoğu kişi kendi oturduğu yeri tercih eder; duruşmalara katılmak, tanıkları getirmek ve sosyal inceleme raporu sürecini takip etmek daha kolay olur. Velayet talebi varsa çocuğun yaşadığı yerde dava açmak, sosyal inceleme uzmanının ev ziyaretini de kolaylaştırır.
Yerleşim yeri nasıl belirlenir?
Medeni Kanun’un 19. maddesine göre yerleşim yeri, kişinin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir. Adrese dayalı nüfus kayıt sistemindeki adres güçlü karinedir; ancak tek başına belirleyici değildir. Örneğin kâğıt üzerinde annesinin evinde görünen ama bir yıldır Ataşehir’de kirada oturan eş, kira sözleşmesi, fatura ve iş yeri kayıtlarıyla Ataşehir’in yerleşim yeri olduğunu ispat edebilir. Yine de tartışma çıkmaması için dava öncesi adres kaydını güncellemek akıllıca olur.
Yanlış yerde açılan dava ne olur?
Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre TMK m.168’deki yetki kesin yetki değildir. Yani mahkeme yetkisizliği kendiliğinden dikkate almaz; davalı eşin yetki itirazını Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 116. maddesi uyarınca ilk itiraz olarak cevap dilekçesinde ileri sürmesi gerekir. Süresinde itiraz edilmezse yetkisiz yerde açılmış dava o mahkemede görülmeye devam eder.
İtiraz kabul edilirse mahkeme yetkisizlik kararı verir. HMK m.20 uyarınca karar kesinleştikten sonra iki hafta içinde, kararı veren mahkemeye başvurularak dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesi istenmelidir. Süre kaçırılırsa dava açılmamış sayılır ve her şeye baştan başlamak gerekir. Aynı iki haftalık süre görevsizlik kararlarında da geçerlidir.
Yurt dışında yaşayan eşler davayı nereye açar?
Yabancı ülkede oturan Türk vatandaşları için 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 41. maddesi devreye girer. Türkiye’de TMK’ya göre yetkili mahkeme yoksa dava; ilgilinin Türkiye’de sakin olduğu yerde, o da yoksa Türkiye’deki son yerleşim yerinde, o da yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinde açılabilir. Davacının duruşmalara bizzat gelmesi zorunlu değildir; vekaletname konsolosluktan düzenlenebilir.
Yurt dışında alınmış boşanma kararının Türkiye’de sonuç doğurması için ise ayrı bir süreç gerekir. Bunun için açılan davayı tanıma ve tenfiz davası yazımızda anlattık.
Anlaşmalı ve çekişmeli boşanmada fark var mı?
Yetki kuralı her iki davada da aynıdır. Fark, sürecin işleyişindedir. Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması ya da birinin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi ve hakimin tarafları bizzat dinlemesi gerekir (TMK m.166/3). Protokol imzalanmışsa genelde tek duruşmada karar çıkar; şartları tek celsede boşanma yazısında bulabilirsiniz. Çekişmeli davada ise ön inceleme, tahkikat ve sözlü yargılama aşamaları vardır; tanık, sosyal inceleme raporu ve gerektiğinde banka ya da yazışma kayıtları toplanır.
Dava nasıl açılır, hangi belgeler gerekir?
Dilekçe, adliyedeki tevzi bürosuna verilerek ya da e-Devlet üzerinden UYAP Vatandaş Portalı aracılığıyla sunulur. Başvuru sırasında başvuru harcı, peşin harç ve tebligat ile tanık gibi giderler için gider avansı yatırılır. Harç ve avans tutarları her yıl güncellenen Harçlar Kanunu tarifesi ile gider avansı tarifesine göre belirlenir; dosyayı açmadan önce adliyenin ön bürosundan güncel tutarı öğrenmek en sağlıklı yoldur.
- Boşanma dava dilekçesi (anlaşmalı boşanmada imzalı protokolle birlikte),
- Davacının kimlik kartı,
- Elinizdeki deliller: mesajlar, tanık listesi, sağlık raporu, banka kayıtları,
- Avukatla takip ediliyorsa vekaletname.
Nüfus kayıt örneği ve vukuatlı aile kaydı mahkemece UYAP üzerinden celp edilebildiği için genellikle ek olarak getirilmesi istenmez. Avukatsız başvuru yapmayı düşünenler avukat olmadan boşanma davası açma rehberine bakabilir.
Nafaka, velayet ve mal paylaşımı aynı mahkemede mi görülür?
Tedbir nafakası, yoksulluk ve iştirak nafakası, velayet, kişisel ilişki ve maddi-manevi tazminat talepleri boşanma davasının içinde ileri sürülür ve boşanma davasına bakan mahkeme karar verir. Mal rejiminin tasfiyesi ise kural olarak ayrı bir davadır; boşanma kararının kesinleşmesini bekler. TMK m.214 uyarınca evliliğin boşanmayla sona ermesi halinde o davada da boşanma davasına bakan mahkeme yetkilidir. Boşanmadan sonra açılan nafaka artırım veya kaldırma davalarında ise genel yetki kuralları uygulanır.
Sık yapılan hatalar
İlk hata, davayı evliliğin yapıldığı yerde açmaya çalışmaktır; kanunda böyle bir yetki kuralı yoktur. İkincisi, yurt dışına çıkmak üzere olan eşin adresini bilmeden dava açmaktır; tebligat çıkarılamazsa dosya aylarca bekler. Üçüncüsü, yetki itirazını sonradan, ön inceleme duruşmasında ileri sürmektir. Cevap süresi geçtikten sonra yapılan itiraz dikkate alınmaz. Son olarak, şiddet ya da tehdit varsa dava açılmasını beklemeden 6284 sayılı Kanun kapsamında aile mahkemesinden koruma kararı istenebileceğini unutmamak gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Boşanma davası nüfusa kayıtlı olunan yerde açılabilir mi?
Nüfus kaydının bulunduğu il, eşlerden birinin yerleşim yeri değilse yetki sağlamaz. Belirleyici olan fiilen ve sürekli kalma niyetiyle oturulan yerdir.
Ataşehir’de oturanlar boşanma davasını hangi adliyede açar?
Ataşehir, İstanbul Anadolu Adliyesi’nin yargı çevresindedir. Dava, Kartal’daki adliyede bulunan aile mahkemelerinden birine tevzi edilir.
Eşim başka şehirde yaşıyor; davayı kendi şehrimde açabilir miyim?
Evet. TMK m.168, davacı eşin kendi yerleşim yerinde dava açmasına imkân verir. Davalı eşin yetki itirazı böyle bir durumda sonuç doğurmaz.
Yetkisiz mahkemede açılan dava düşer mi?
Kendiliğinden düşmez. Davalı süresinde itiraz ederse yetkisizlik kararı verilir; kesinleşmeden itibaren iki hafta içinde başvurulursa dosya yetkili mahkemeye gönderilir.
Davayı hangi mahkemede açmanın sizin için daha uygun olacağı; çocukların nerede yaşadığına, delillerin ve tanıkların bulunduğu yere göre değişebilir. Dosyanızı birlikte değerlendirmek için Ataşehir boşanma avukatı olarak hizmet veren büromuza Küçükbakkalköy’deki ofisimizden ya da (0532) 776 65 64 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Hazırlayan: Ataşehir Avukat – Av. M. Şamil Arslan Hukuk Bürosu. Son güncelleme: Ekim 2026. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.