Tazminat davasında avukat ücreti, avukat ile müvekkil arasında yazılı ücret sözleşmesiyle serbestçe belirlenir; ancak Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin (AAÜT) altında kalamaz ve dava değerinin yüzde yirmi beşini aşamaz. 2025–2026 tarifesine göre asliye mahkemelerinde görülen davalar için asgari maktu ücret 45.000 TL, tüketici mahkemelerinde 22.500 TL’dir. Para alacağına ilişkin davalarda tarife, dava değerine göre hesaplanan nispi ücret öngörür.
Ücret konusunda kafa karışıklığının büyük kısmı, iki farklı kavramın birbirine karıştırılmasından doğar: müvekkilin avukata ödediği sözleşme ücreti ile mahkemenin davayı kaybeden tarafa yüklediği karşı vekâlet ücreti. Aşağıda ikisini ayrı ayrı ele alıyor, harç ve masraflarla birlikte toplam maliyet tablosunu çıkarıyoruz.
Avukatlık ücretinin yasal çerçevesi nedir?
Konu 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 163 ve 164. maddelerinde düzenlenir. Kanuna göre ücret sözleşmesi yazılı yapılmadığında ispatı zorlaşır; yazılı sözleşme her iki taraf için güvencedir. Kararlaştırılan ücret, tarifede öngörülen asgari tutarın altında olamaz. Dava sonunda hükmedilecek tutar üzerinden yüzde hesabıyla ücret belirlenebilir, fakat oran yüzde yirmi beşi geçemez.
AAÜT her yıl Türkiye Barolar Birliği tarafından hazırlanır ve Resmî Gazete’de yayımlanır. Yürürlükteki tarife 4 Kasım 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2025–2026 tarifesidir. Yeni tarifenin Kasım 2026’da yayımlanması beklenir; ücret sözleşmesi yapılırken tarihe dikkat etmek gerekir.
Maktu ücret ve nispi ücret farkı
Tarife, ücreti iki şekilde belirler. Maktu ücret, para ile ölçülemeyen işler ve belirli mahkemeler için öngörülen sabit tutardır. Nispi ücret ise konusu para olan davalarda, dava değerine göre tarifenin üçüncü kısmındaki kademeli oranlarla hesaplanır. İlk dilimlerde oran yüksektir, dava değeri büyüdükçe dilimlerin oranı düşer. Hesaplanan nispi ücret, ilgili mahkeme için öngörülen maktu ücretin altında kalırsa maktu ücret uygulanır.
| Mahkeme (2025–2026 AAÜT) | Asgari maktu ücret |
|---|---|
| Asliye hukuk / asliye ticaret mahkemesi | 45.000 TL |
| Sulh hukuk mahkemesi | 30.000 TL |
| Tüketici mahkemesi | 22.500 TL |
| İdare ve vergi mahkemesi | 30.000 TL |
Tablodaki rakamlar asgari sınırdır; avukatın talep edeceği ücret dosyanın zorluğuna, harcanacak emeğe ve dava değerine göre üzerinde belirlenebilir.
Maddi ve manevi tazminatta ücret nasıl hesaplanır?
Trafik kazası, iş kazası, doktor hatası veya haksız fiilden doğan davalarda genellikle maddi ve manevi tazminat birlikte istenir. Maddi tazminat kalemleri (tedavi giderleri, kazanç kaybı, destekten yoksun kalma, araç hasarı) dava değerini oluşturur ve karşı vekâlet ücreti nispi olarak hesaplanır. Manevi tazminat da para olarak istendiğinden nispi ücrete tabidir.
Manevi tazminatta tarifenin özel kuralı vardır: talep kısmen reddedilirse, reddedilen kısım için karşı taraf lehine hükmedilecek vekâlet ücreti, kabul edilen kısım için hükmedilen ücreti geçemez. Kural, yüksek manevi tazminat isteyen davacının ağır vekâlet ücretiyle cezalandırılmasını önler. Maddi tazminatta ise reddedilen kısım üzerinden karşı tarafa tam nispi ücret ödenir; talebin bilirkişi hesabına dayanmadan şişirilmesi o yüzden pahalıya patlayabilir.
Karşı vekâlet ücreti kime aittir?
Avukatlık Kanunu’nun 164. maddesinin son fıkrasına göre mahkemenin hükmettiği vekâlet ücreti avukata aittir. Davayı kazandığınızda karşı taraf, tarifeye göre hesaplanan tutarı öder ve tutar avukatınıza geçer; sözleşme ücretinden mahsup edilip edilmeyeceği sözleşmede ayrıntılı olarak kararlaştırılabilir. Davayı kaybettiğinizde ise karşı tarafın avukatına ödenecek vekâlet ücretini siz karşılarsınız. Tazminat davası açmadan önce kaybetme ihtimalindeki maliyeti de hesaba katmak gerekir.
Harç ve yargılama giderleri
Avukatlık ücreti, toplam maliyetin tek kalemi değildir. Konusu para olan davalarda nispi karar ve ilam harcı dava değerinin binde 68,31’idir; dava açılırken bunun dörtte biri peşin alınır, kalanı karar aşamasında tamamlanır. Bunlara başvuru harcı, vekâlet harcı, tebligat giderleri ve bilirkişi ücreti için yatırılan gider avansı eklenir. Tazminat dosyalarında bilirkişi ve aktüerya incelemesi neredeyse her zaman gerektiğinden avans tutarı küçümsenmemelidir.
Zararın kesin miktarını dava açarken bilemiyorsanız, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 107. maddesindeki belirsiz alacak davası yoluyla düşük değer gösterip bilirkişi raporundan sonra talebinizi artırabilirsiniz. Harç da başlangıçta gösterilen değer üzerinden alınır, artırım sırasında tamamlanır. Ödeme gücü yetersiz olanlar HMK’nın 334. maddesi uyarınca adli yardım isteyebilir; baroların adli yardım büroları da avukat görevlendirmesi yapar.
Ücreti hangi etkenler belirler?
Aynı türden iki tazminat davasının ücreti farklı olabilir. Belirleyici etkenler dosyanın hukuki ve teknik zorluğu, delil toplama ihtiyacı, davalı sayısı, bilirkişi ve aktüerya raporlarına itiraz gerekip gerekmediği ve davanın tahmini süresidir. Ölümlü trafik kazası veya ağır maluliyet içeren dosyalarda ceza yargılamasının takibi de işe eklenir; kusur oranı çoğu zaman ceza dosyasında tartışılır ve tazminat davasını doğrudan etkiler.
İstinaf ve temyiz aşamaları ayrı emek gerektirir. Tarife, kanun yolu aşamaları için de ayrı ücret kalemleri öngörür. Ücret sözleşmesi sadece ilk derece için yapılmışsa, kanun yolu aşamasında yeni bir anlaşma gerekip gerekmediği baştan konuşulmalıdır. Dava öncesi zorunlu arabuluculuk veya sigorta şirketine başvuru aşamasında yürütülen görüşmeler de avukatlık hizmetinin parçasıdır ve sözleşmede karşılık bulmalıdır.
Tahsilat aşaması da unutulmamalıdır. Karar alındıktan sonra karşı taraf ödeme yapmazsa ilamlı icra takibi başlatılır; icra takibi için de tarifede ayrı asgari ücret vardır. Sigorta şirketlerine karşı alınan kararlarda tahsil genellikle kolaydır, fakat sürücü veya işleten aleyhine verilen kararlarda haciz süreci uzayabilir.
Ücret sözleşmesinde nelere dikkat edilmeli?
- Ücretin sabit mi, tahsilata bağlı oran mı, yoksa ikisinin birleşimi mi olduğu açıkça yazılmalıdır.
- Ücretin hangi aşamaları kapsadığı belirtilmelidir: ilk derece, istinaf, temyiz ve icra takibi ayrı ayrı düşünülmelidir.
- Harç, bilirkişi ve tebligat gibi masrafların kim tarafından karşılanacağı netleştirilmelidir.
- Karşı vekâlet ücretinin durumu sözleşmede yer almalıdır.
- Sulh veya feragat hâlinde ücretin nasıl hesaplanacağı düzenlenmelidir.
Sözleşme kurulurken dikkat edilecek ayrıntılar için avukat ücret sözleşmesi yazımıza, karşı vekâlet ücretinin hesabı için vekâlet ücreti hesaplama rehberimize bakabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
İlk hata, sigorta şirketinin teklifini avukata danışmadan kabul edip ibraname imzalamaktır. Sonradan fark talebi mümkün olsa da tartışma doğar. İkinci hata, ücreti sözlü kararlaştırmaktır; anlaşmazlık çıktığında tarafların elinde dayanak kalmaz. Üçüncü hata da maddi tazminatı bilirkişi hesabı olmadan yüksek göstermek ve reddedilen kısım için karşı vekâlet ücretine mahkûm olmaktır. Dördüncü hata ise zamanaşımı süresinin son günlerine kadar beklemektir; acele açılan davada eksik delil ve yanlış hasım gösterme riski artar, düzeltme imkânı da daralır.
Sık Sorulan Sorular
Avukat ücreti peşin mi ödenir?
Kanunda zorunlu ödeme planı yoktur. Taraflar peşin, taksitli veya dava sonunda tahsilata bağlı ödeme kararlaştırabilir.
Tazminat davasında avukat yüzde kaç alır?
Avukatlık Kanunu’na göre yüzde hesabıyla kararlaştırılan ücret, hükmedilecek tutarın yüzde yirmi beşini aşamaz. Oranın kaç olacağı sözleşmeyle belirlenir ve tarife altına inemez.
Davayı kaybedersem avukata ödediğim ücret geri alınır mı?
Hayır. Avukatın borcu sonuç değil özenli çalışmadır; kayıp hâlinde de sözleşme ücreti doğar. Karşı tarafın vekâlet ücreti ve yargılama giderleri size yüklenebilir.
Sigorta şirketine karşı açılan davada ücret farklı mıdır?
Tarife kuralları aynıdır; değişen, mahkemenin türü ve dava değeridir. Sigorta uyuşmazlıklarına ilişkin genel bilgi için sigorta hukuku sayfamıza göz atabilirsiniz.
Ücret ve dava maliyeti için iletişim
Tazminat talebinizin tutarı, izlenecek yol ve tahmini masraflar hakkında somut değerlendirme için büromuzla görüşebilirsiniz. Ofisimiz Ataşehir Küçükbakkalköy’dedir; randevu için (0532) 776 65 64 numarasını arayabilirsiniz.
Hazırlayan: Ataşehir Avukat – Av. M. Şamil Arslan Hukuk Bürosu. Son güncelleme: Ekim 2026. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.