Uzlaştırma, kanunda sayılan suçlarda şüpheli ile mağdurun tarafsız bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşarak ceza yargılamasını sona erdirmesidir. Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m.253’e göre dosya savcılıkta uzlaştırma bürosuna gönderilir, taraflara uzlaşma teklifi yapılır ve uzlaştırmacı otuz gün içinde (en çok iki kez yirmişer gün uzatılarak) süreci tamamlar. Taraflar anlaşır ve kararlaştırılan edim yerine getirilirse, savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verir; mahkeme aşamasında ise dava düşer. Sabıka kaydı oluşmaz.
Hangi suçlar uzlaştırmaya tabidir?
CMK m.253/1 kapsamı üç grupta düzenler. İlk grup, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlardır. İkinci grup, şikâyete bağlı olmasa da kanunda tek tek sayılan suçlardır:
- Kasten yaralama (TCK m.86, bazı nitelikli hâller hariç; m.88)
- Taksirle yaralama (TCK m.89)
- Tehdit (TCK m.106/1)
- Konut dokunulmazlığının ihlali (TCK m.116)
- İş ve çalışma hürriyetinin ihlali (TCK m.117) ile TCK m.119/1-c
- Hırsızlık (TCK m.141)
- Güveni kötüye kullanma (TCK m.155)
- Dolandırıcılık (TCK m.157, basit hâli)
- Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi (TCK m.165)
- Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması (TCK m.234)
- Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması (TCK m.239)
Üçüncü grup suça sürüklenen çocuklarla ilgilidir: üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adli para cezası gerektiren ve mağduru gerçek ya da özel hukuk tüzel kişisi olan suçlarda da uzlaştırma uygulanır.
Uzlaştırma kapsamı dışında kalan suçlar
Şikâyete bağlı olsa bile bazı suçlar uzlaştırılamaz. CMK m.253/3’e göre cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, ısrarlı takip (TCK m.123/A) ve hakaret (TCK m.125) uzlaştırma kapsamı dışındadır. Hakaret suçu, 2024 değişikliğiyle uzlaştırmadan çıkarılmış ve ön ödeme kapsamına alınmıştır.
Aynı mağdura karşı uzlaştırmaya tabi suç ile tabi olmayan suç birlikte işlenmişse, uzlaştırma yoluna gidilemez. Örneğin aynı olayda kapsam içi ve kapsam dışı suç isnatları birlikte varsa, dosyanın tamamı olağan yargılamayla yürür. Ön ödeme kapsamındaki suçla birlikte işlenen uzlaştırmaya tabi suç için ise uzlaştırma yapılabilir.
Uzlaştırma süreci adım adım
- Dosyanın uzlaştırma bürosuna gönderilmesi: Savcı, suçun uzlaştırmaya tabi olduğunu ve yeterli delil bulunduğunu değerlendirdikten sonra dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir. Büro, listeden uzlaştırmacı görevlendirir; uzlaştırmacı avukat veya hukuk öğrenimi görmüş, eğitim alarak sicile kaydolmuş kişidir.
- Uzlaşma teklifi: Uzlaştırmacı, şüpheli ve mağdura ayrı ayrı uzlaşma teklif eder. Teklif kendisine yapılan kişi üç gün içinde karar bildirmezse teklifi reddetmiş sayılır.
- Görüşmeler: Taraflar kabul ederse uzlaştırmacı görüşme günü belirler. Görüşmeler yüz yüze, ayrı ayrı veya taraflardan biri cezaevindeyse uygun yöntemle yapılabilir. Taraflar müdafi ve vekilleriyle katılabilir. Görüşmede konuşulanlar gizlidir; uzlaşma sağlanamazsa söylenenler aleyhe delil olarak kullanılamaz.
- Uzlaşma raporu: Uzlaştırmacı, sonucu ve kararlaştırılan edimi rapor hâline getirir ve taraflarla birlikte imzalar.
- Savcının değerlendirmesi: Savcı, uzlaşmanın tarafların özgür iradesine dayandığını ve edimin hukuka uygun olduğunu tespit ederse raporu onaylar.
Uzlaştırmacının dosyayı aldığı tarihten itibaren otuz gün içinde süreci bitirmesi gerekir. Zorunlu hâllerde savcı en çok iki kez yirmişer gün ek süre verir.
Uzlaşmada hangi edimler kararlaştırılabilir?
Uzlaşma, mutlaka para ödenmesi demek değildir. Edim; mağdurun zararının giderilmesi, özür dilenmesi, kamuya yararlı işte çalışma, bir eğitim programına katılma veya edim içermeyen koşulsuz uzlaşma şeklinde olabilir. Taraflar, ödemenin peşin ya da taksitle yapılmasını kararlaştırabilir.
Edimin niteliği sonucu doğrudan etkiler:
- Edim peşin olarak yerine getirilirse: Savcı kovuşturmaya yer olmadığına karar verir.
- Edim ileri tarihe bırakılır, taksitlendirilir veya süreklilik arz ederse: Kamu davasının açılması ertelenir; erteleme süresince zamanaşımı işlemez. Edim yerine getirildiğinde kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.
- Edim yerine getirilmezse: Savcı, uzlaşmaya rağmen kamu davası açar.
Peşin ödemede ödeme dekontunun savcılığa sunulması gerekir. Ödeme belgesi dosyaya girmeden karar çıkmaz.
Ataşehir’de uzlaştırma nerede yapılır?
Ataşehir’de işlenen suçlarda soruşturmayı İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı yürütür ve dosyalar Kartal’daki Anadolu Adliyesi bünyesindeki uzlaştırma bürosuna gönderilir. Görüşmeler çoğunlukla uzlaştırmacının bürosunda veya adliyede yapılır. Uzlaştırmacı tarafları telefonla arayıp teklifi iletebilir; teklifin tutanağa bağlanması ve imzalanması gerekir. Taraflardan biri başka şehirde yaşıyorsa, görüşmelerin o yerdeki uzlaştırmacı aracılığıyla yürütülmesi mümkündür.
Mahkeme aşamasında uzlaştırma
Soruşturmada uzlaştırma yapılmamış veya iddianame sonrası suçun uzlaştırmaya tabi olduğu anlaşılmışsa, mahkeme dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir (CMK m.254). Uzlaşma sağlanır ve edim yerine getirilirse davanın düşmesine karar verilir. Soruşturmada uzlaşma teklifini reddeden tarafın, kovuşturma aşamasında aynı suç için yeniden uzlaştırma talep etmesi kural olarak mümkün değildir; ama suç vasfı değiştiğinde yeni değerlendirme yapılabilir.
Uzlaştırmanın masrafı ve sonuçları
Uzlaştırmacının ücreti ve giderleri Hazine’den ödenir; taraflardan peşin ücret istenmez. Uzlaşma gerçekleşmezse söz konusu giderler yargılama giderine eklenir ve mahkûmiyet hâlinde sanığa yükletilebilir. Uzlaşmanın sağlandığı dosyada mahkûmiyet olmadığı için kayıt adli sicile işlenmez.
Suçtan doğan zararla ilgili tazminat hakları açısından uzlaşma belgesinin içeriği önem taşır. Kanuna göre uzlaşma gerçekleştiğinde mağdurun aynı suçtan doğan zarar için ek olarak tazminat davası açma imkânı kural olarak ortadan kalkar; açılmış dava varsa feragat sonucu doğurabilir. O yüzden edim tutarı belirlenirken maddi zarar, tedavi giderleri ve manevi zarar birlikte hesaplanmalıdır. Taksirle yaralamaya yol açan trafik kazalarında sigorta şirketine karşı haklar ayrı değerlendirilmelidir.
Uzlaşmayı kabul etmeden önce düşünülmesi gerekenler
- Şüpheli açısından: Uzlaşma suç işlediğinizi kabul etmek anlamına gelmez; ama edimi yerine getirmezseniz dava açılır. Ödeyemeyeceğiniz tutara “evet” demeyin.
- Mağdur açısından: Zararınız tam olarak ortaya çıkmadan (tedavi sürüyorsa, iş göremezlik raporu kesinleşmediyse) düşük tutara razı olmak, ileride kayba yol açar.
- Her iki taraf için: Uzlaşma raporundaki ifadeleri okuyun; ödeme tarihi, hesap bilgisi ve taksit planı net yazılmalıdır.
Uzlaşma sağlanamayan dosyalarda yargılama sonunda hükmün açıklanmasının geri bırakılması gibi kurumlar gündeme gelebilir; o konuyu HAGB yazımızda anlattık. Tehdit gibi sık görülen uzlaştırmalı suçlarda şikâyet aşamasını ise tehdit suçu şikâyet süreci başlıklı yazımızda bulabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Uzlaşma teklifine kaç gün içinde cevap verilir?
Üç gün içinde. Süre içinde cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır.
Uzlaşma sabıka kaydına işler mi?
Hayır. Uzlaşma sağlandığında kovuşturmaya yer olmadığına veya düşmeye karar verildiği için adli sicil kaydı oluşmaz.
Uzlaştırmaya avukatla katılmak zorunlu mu?
Zorunlu değildir. Ancak taraflar müdafi veya vekilleriyle katılabilir ve edim tutarının belirlenmesinde hukuki destek almak faydalıdır.
Uzlaştırmacıya ücret ödenir mi?
Taraflar ödeme yapmaz; ücret Hazine’den karşılanır. Uzlaşma sağlanamazsa gider, yargılama sonunda haksız çıkan tarafa yükletilebilir.
Uzlaştırma görüşmesine hazırlıksız girmek, geri dönüşü olmayan sonuçlar doğurabilir. Ataşehir ceza avukatı sayfamızda ceza hukuku çalışmalarımızı inceleyebilir, uzlaşma teklifi aldıysanız (0532) 776 65 64 numarasından büromuzla görüşebilirsiniz. Büromuz Ataşehir Küçükbakkalköy’dedir.
Hazırlayan: Ataşehir Avukat – Av. M. Şamil Arslan Hukuk Bürosu. Son güncelleme: Ekim 2026. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.