Aile konutu şerhi, eşlerin birlikte yaşadığı evin tapu kaydına “aile konutudur” notunun düşülmesidir. Şerh konulduktan sonra tapuda malik görünen eş, diğer eşin açık rızası olmadan evi satamaz, bağışlayamaz veya üzerine ipotek kurduramaz. Şerhi malik olmayan eş, evlilik ve adres kayıtlarıyla doğrudan tapu müdürlüğüne başvurarak koydurabilir; tapu talebi reddederse ya da malik eş itiraz ederse aile mahkemesinden karar alınır.
Aile konutu şerhinin yasal dayanağı nedir?
Konu Türk Medeni Kanunu’nun 194. maddesinde düzenlenir. Maddeye göre eşlerden biri, diğerinin açık rızası olmadıkça aile konutuna ilişkin kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez ve konut üzerindeki hakları sınırlayamaz. Rızanın sağlanamadığı ya da haklı sebep olmaksızın verilmediği durumlarda eş, hâkimin müdahalesini isteyebilir. Aynı madde, konutun maliki olmayan eşe tapu kütüğüne gerekli şerhin verilmesini isteme hakkı tanır.
Koruma, eşlerden birinin evi tek başına elden çıkararak aileyi barınaksız bırakmasını önlemeye yöneliktir. Eşler mal ayrılığı sözleşmesi yapmış olsa dahi aile konutu üzerindeki tasarruf sınırlaması geçerlidir; seçilen mal rejimi sonucu değiştirmez. Evin evlilikten önce satın alınmış ya da miras yoluyla edinilmiş olması da korumayı ortadan kaldırmaz.
Hangi ev aile konutu sayılır?
Aile konutu, eşlerin hayatlarını birlikte sürdürdükleri, yaşam merkezi olarak kullandıkları evdir. Evin kimin adına kayıtlı olduğu belirleyici değildir; belirleyici olan fiili kullanımdır. Kural olarak ailenin tek aile konutu vardır. Yılın birkaç haftası kullanılan yazlık ya da yatırım amacıyla kiraya verilen daire aile konutu sayılmaz.
Koruma evli eşler içindir. Nişanlılar veya evlilik dışında birlikte yaşayan çiftler TMK 194’ten yararlanamaz. Evlilik birliği devam ettiği sürece, eşler fiilen ayrı yaşamaya başlasa bile konutun aile konutu niteliğini koruyup korumadığı somut olaya göre değerlendirilir. Yargıtay, boşanma davası sürerken eşlerden birinin evden ayrılmış olmasını tek başına niteliği ortadan kaldıran durum olarak görmemektedir.
Aile konutu şerhi nasıl konulur?
Şerh iki yoldan konulabilir. Pratikte ilk tercih edilen yol tapu müdürlüğüne doğrudan başvurudur; dava açmaya gerek kalmadan, çoğu zaman aynı gün içinde sonuç alınır. Tapu müdürlüğü talebi reddederse veya konutun aile konutu olup olmadığı tartışmalıysa ikinci yol olan aile mahkemesine başvurulur.
Tapu müdürlüğüne başvuru adımları
- Taşınmazın bulunduğu yerdeki tapu müdürlüğünden Web Tapu üzerinden ya da telefonla randevu alın.
- Kimlik kartınız, evlilik bağını gösteren nüfus kayıt örneği ve evin adresinde birlikte oturduğunuzu gösteren yerleşim yeri belgesiyle müdürlüğe gidin.
- Taşınmazın ada, parsel ve bağımsız bölüm bilgilerini bildirin; tapu senedinin fotokopisi varsa yanınızda bulundurun.
- Şerh talebinizi içeren dilekçeyi imzalayın. Malik eşin hazır bulunması veya onay vermesi gerekmez.
- İşlem tamamlandıktan sonra tapu kaydında şerhin göründüğünü e-Devlet üzerinden kontrol edin.
Ataşehir’deki konutlar için başvuru Ataşehir Tapu Müdürlüğü’ne yapılır. Şerh işlemi için tapu harcı alınıp alınmadığını ve döner sermaye ücretini başvuru öncesinde müdürlükten teyit etmek yerinde olur; tutarlar her yıl güncellenir.
Aile mahkemesi yolu
Tapu müdürlüğü talebi kabul etmezse ya da malik eş evin aile konutu olmadığını ileri sürerse, şerh için aile mahkemesinde dava açılır. Ataşehir’de oturanlar davayı İstanbul Anadolu Adliyesi’ndeki aile mahkemelerinde açar. Boşanma davası sırasında şerh talebi, geçici önlem olarak boşanma dosyası içinde de ileri sürülebilir. Mahkeme konutun fiilen aile tarafından kullanıldığını tanık, muhtarlık kaydı ve fatura gibi delillerle araştırır.
Şerh konulduktan sonra ne değişir?
Şerhten sonra malik eş evi satmak, bağışlamak, ipotek kurdurmak veya intifa hakkı tanımak istediğinde tapu müdürlüğü diğer eşin açık rızasını arar. Rıza resmî biçimde, genellikle işlem sırasında tapuda alınır. Diğer eş rıza vermezse işlem yapılamaz. Malik eş, rızanın haklı sebep olmaksızın verilmediğini düşünüyorsa hâkimden rızanın yerine geçecek karar isteyebilir; hâkim ailenin barınma ihtiyacını ve önerilen işlemin gerekçesini birlikte tartar.
Şerh, konutun kimin malı olduğunu değiştirmez. Tapuda malik kimse malik odur; şerh sahibi eşe mülkiyet ya da pay kazandırmaz. Malların paylaşımı, boşanma hâlinde mal rejiminin tasfiyesi kurallarına göre yapılır; ayrıntılar için boşanmada mal paylaşımı yazımıza bakabilirsiniz.
Şerh olmasa da koruma var mı?
TMK 194’teki rıza şartı, tapuda şerh bulunmasa da geçerlidir. Rıza alınmadan satılan aile konutu için diğer eş, tapu iptali ve tescil davası açabilir. Ancak şerh yoksa alıcı, evin aile konutu olduğunu bilmediğini ve tapu siciline güvenerek iyiniyetle satın aldığını ileri sürebilir. Yargıtay’ın içtihadına göre alıcının iyiniyeti somut olayın koşullarına göre değerlendirilir; ispat güçlükleri davayı uzatır. Şerh konulduğunda ise kimse evin aile konutu olduğunu bilmediğini iddia edemez. Satış ihtimalinden endişe eden eş için şerhi önceden koydurmak, sonradan yıllarca sürebilecek dava yürütmekten çok daha güvenlidir.
Aile konutu şerhi haciz ve icra satışını engeller mi?
Hayır. Şerh, malik eşin kendi iradesiyle yaptığı işlemleri sınırlar; alacaklıların cebri icra yoluyla eve haciz koymasını ve satışını engellemez. Malik eşin borcu nedeniyle konut haczedilebilir ve icra yoluyla satılabilir. Borçlunun haline uygun evinin haczedilemeyeceğine ilişkin İcra ve İflas Kanunu kuralı ise ayrı korumadır ve icra mahkemesine şikâyet yoluyla ileri sürülür.
Kiralık aile konutunda durum nedir?
Aile konutu kiralıksa tapuya şerh konulamaz; ancak koruma devam eder. Kiracı eş, diğer eşin açık rızası olmadan kira sözleşmesini feshedemez. Sözleşmede adı geçmeyen eş, kiraya verene yapacağı bildirimle kira sözleşmesinin tarafı olabilir ve o andan itibaren diğer eşle birlikte müteselsilen sorumlu olur. Türk Borçlar Kanunu’nun aile konutuna ilişkin hükümleri gereğince kiraya veren, ödeme süresi veya fesih bildirimlerini kiracıya ve eşine ayrı ayrı yapmak zorundadır. Sadece kiracıya gönderilen ihtar, eşe karşı sonuç doğurmayabilir.
Boşanma sonrasında şerh ne olur?
Aile konutu koruması evlilik birliğine bağlıdır. Boşanma kararı kesinleştiğinde konut aile konutu niteliğini kaybeder ve malik eş, kesinleşmiş kararla tapu müdürlüğüne başvurarak şerhin terkinini isteyebilir. Eşlerden birinin ölümü hâlinde de şerh anlamını yitirir; sağ kalan eşin konut üzerindeki talepleri miras ve mal rejimi kurallarıyla korunur. Boşanma davası açılmadan önce şerhi koydurmak, dava sürerken konutun elden çıkarılması riskini azaltır. Boşanma sürecinin genel işleyişi için Ataşehir boşanma avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
Uygulamada hangi hatalarla karşılaşılıyor?
- Şerhi, malik eş evi satışa çıkardıktan sonra son anda koydurmaya çalışmak,
- Yazlık veya ikinci daire için şerh istemek,
- Adres kaydı güncel olmadan tapuya gitmek; yerleşim yeri farklı görünen eşin talebi reddedilebilir,
- Şerhin haczi de engellediğini düşünerek icra sürecini takip etmemek,
- Rıza vermek için tapuya çağrıldığında işlemin içeriğini okumadan imza atmak.
Sık Sorulan Sorular
Aile konutu şerhi için eşin izni gerekir mi?
Hayır. Malik eşin izni veya tapuda hazır bulunması gerekmez. Şerh talebi dava değil, tapu müdürlüğüne yapılan idari başvurudur.
Şerh konulmuş ev satılabilir mi?
Diğer eşin açık rızasıyla satılabilir. Rıza yoksa satış yapılamaz; haklı sebep varsa malik eş, rızanın yerine geçecek karar için hâkime başvurabilir.
Ev eşimin ailesine aitse şerh konulabilir mi?
Hayır. Şerh, eşlerden birinin malik olduğu konuta konulur. Kayınvalide veya kayınpeder adına kayıtlı evde oturuluyorsa TMK 194 kapsamında şerh istenemez.
Şerh ne kadar sürede konulur?
Belgeler eksiksizse tapu müdürlüğündeki işlem çoğu zaman randevu günü tamamlanır. Mahkeme yoluna gidilirse süre, dosyanın seyrine göre birkaç ayı bulabilir.
Rızam olmadan aile konutuna ipotek kurulduysa ne yapabilirim?
Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre aile konutu üzerinde ipotek kurulması da diğer eşin rızasına bağlıdır. Rızanız alınmadan kurulan ipotek için ipoteğin kaldırılması davası açabilirsiniz; davada bankanın konutun aile konutu olduğunu bilip bilmediği de incelenir.
Evinizin elden çıkarılmasından endişe ediyor veya şerh talebiniz tapuda reddedildiyse, belgelerinizi birlikte gözden geçirmek için Ataşehir Küçükbakkalköy’deki büromuza uğrayabilirsiniz. Bize (0532) 776 65 64 numarasından ulaşabilirsiniz.
Hazırlayan: Ataşehir Avukat – Av. M. Şamil Arslan Hukuk Bürosu. Son güncelleme: Ekim 2026. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.