Yeşil pasaport hakkı kazanan avukatın eşi de hususi damgalı (yeşil) pasaport alabilir. 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun 14. maddesi, hususi pasaport verilen kişilerin eşlerini ve belirli koşulları taşıyan çocuklarını kapsama alır; avukatlar 2019’dan beri o kişiler arasındadır.
Eşin hakkı, avukatın hakkına bağlıdır. Avukat 15 yıllık kıdem şartını taşımıyorsa veya pasaport hakkını kaybederse eş de yararlanamaz. Aşağıda eş ve çocuklar için şartları, başvuruda istenen belgeleri ve hakkın sona erdiği durumları sırayla anlatıyoruz.
Eşin yeşil pasaport hakkının yasal dayanağı nedir?
Avukatlara yeşil pasaport, 7188 sayılı Kanun ile Pasaport Kanunu’nun 14. maddesine eklenen hükümle tanındı. Söz konusu maddede, hususi damgalı pasaport verilen kişilerin eşlerine de aynı pasaportun düzenleneceği ayrı bir kural olarak değil, maddenin genel hükmü olarak yer alır. Dolayısıyla avukatın eşi için ayrı bir kıdem, meslek veya gelir şartı aranmaz.
Avukatın kendisi için aranan şartlar şunlardır: baro levhasına kayıtlı olmak, levhada en az 15 yıl kıdem ve Türk Ceza Kanunu’nda sayılan devlet güvenliğine ilişkin suçlar ile terör suçları nedeniyle soruşturma ya da kovuşturma bulunmaması. Şartların ayrıntısı için avukatlara yeşil pasaport hakkı yazımıza bakabilirsiniz.
Hangi eş ve çocuklar yararlanabilir?
- Eş: Resmî nikâhla evli olunan eş yararlanır. Nüfus kaydında evli görünmeyen birliktelikler kapsama girmez.
- Ergin olmayan çocuklar: 18 yaşını doldurmamış çocuklar için pasaport düzenlenebilir.
- Öğrenim gören çocuklar: 25 yaşını doldurmamış, evli olmayan ve öğrenimine devam eden çocuklar kapsamdadır. Öğrenci olduğunu gösteren güncel belge istenir.
- Malul ve muhtaç çocuklar: Yaş sınırı aranmadan yararlanabilir; maluliyet, sağlık kurulu raporuyla belgelenir.
Eşin kendi mesleği, çalışıp çalışmaması ya da kendi gelirinin olması sonucu değiştirmez. Eşin kamu görevlisi olması halinde, kendi kadrosu nedeniyle zaten yeşil pasaport hakkı varsa o hükme göre de başvurabilir.
Eş yabancı uyruklu ise ne olur?
Türk pasaportu Türk vatandaşlarına düzenlenir. Avukatın eşi yabancı uyruklu ise Türk vatandaşlığı bulunmadığı sürece yeşil pasaport alamaz; kendi ülkesinin pasaportunu kullanır. Çifte vatandaş olan eş ise Türk vatandaşlığı devam ettiği için başvurabilir.
Eş için başvuru nasıl yapılır?
- Baro onaylı form: Avukat, kayıtlı olduğu baroya hususi pasaport talebini iletir. Form üzerinde eş ve çocuk bilgileri de yer alır; baro kıdemi doğruladıktan sonra formu yetkili imzayla onaylar. 2026 itibarıyla pek çok baroda formlar UHAP üzerinden elektronik olarak hazırlanıyor.
- Randevu: Eş, nüfus müdürlüğünden kendi adına randevu alır. Avukatla aynı gün gitmek zorunlu değildir, fakat aynı randevuda işlem yapmak işleri kolaylaştırır.
- Belgeler: Eşin kimlik kartı, biyometrik fotoğrafı ve varsa eski pasaportu yanında bulunmalıdır. Evlilik bağı nüfus kayıtlarından kontrol edilir.
- Harç ve defter bedeli: Hususi pasaport için defter bedeli ödenir; tutar her yıl güncellendiği için başvuru öncesinde Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’nün duyurularını kontrol edin.
Öğrenim gören çocuklar için okuldan veya üniversiteden alınan öğrenci belgesi, malul çocuklar için sağlık kurulu raporu da başvuru dosyasına eklenir.
Eş tek başına seyahat edebilir mi?
Evet. Pasaport eşin kendi adına düzenlenmiş kişisel belgedir; avukat yanında olmadan da kullanılabilir. Vize muafiyetleri ülkeden ülkeye değişir ve ikili anlaşmalara bağlıdır. Seyahat öncesinde Dışişleri Bakanlığı’nın güncel bilgisine ve gidilecek ülkenin konsolosluk açıklamalarına bakmak gerekir. Hususi pasaport, gidilen ülkede çalışma ya da uzun süreli oturma hakkı sağlamaz.
Eşin hakkı hangi durumlarda sona erer?
Eşin pasaportu, avukatın hakkının devam etmesine ve evlilik bağının sürmesine bağlıdır. Şu durumlarda hak sona erer:
- Boşanma kararının kesinleşmesi. Boşanmayla eş sıfatı ortadan kalktığı için pasaportun iadesi gerekir. Boşanma sürecinin diğer sonuçları için boşanma davaları sayfamıza bakabilirsiniz.
- Avukatın levhadan silinmesi, meslekten çıkarılması veya kaydının askıya alınması.
- Avukat hakkında kanunda sayılan suçlardan soruşturma ya da kovuşturma başlatılması.
- Çocuklar açısından yaş sınırının dolması, evlenme veya öğrenimin sona ermesi.
Avukatın vefatı halinde eşin ve çocukların hangi pasaportu kullanmaya devam edebileceği konusunda nüfus müdürlüğünden güncel uygulamayı sormanızı öneririz. Şartların kaybına rağmen pasaportu kullanmak idari yaptırım ve cezai sorumluluk riski doğurur.
Başvuruda sık yaşanan aksaklıklar
Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, nüfus kayıtlarındaki eksikliklerdir. Yurt dışında yapılmış evliliğin Türkiye’deki nüfus kütüğüne tescil edilmemiş olması, eşin başvurusunu durdurur. Tescil işlemi tamamlanmadan nüfus müdürlüğü evlilik bağını göremez. Soyadı değişikliğinin kimlik kartına işlenmemiş olması da gecikmeye yol açabilir.
İkinci sorun, öğrenim gören çocuklar için eski tarihli öğrenci belgesi getirilmesidir. Belgenin güncel dönemi göstermesi beklenir. Üçüncü olarak, eşin eski umuma mahsus (bordo) pasaportunun durumu sorulur; yeni pasaport düzenlenirken eski belge iptal edilir. Vizesi süren eski pasaport varsa, vizenin yeni pasaporta aktarılıp aktarılamayacağını ilgili konsolosluktan öğrenmek gerekir. Son olarak, baro onaylı formda geçerlilik süresi belirtilmişse randevuyu o süre içinde alın.
Sık Sorulan Sorular
Avukatın eşi için ayrı kıdem şartı aranır mı?
Hayır. Kıdem şartı avukat için aranır; eş, avukatın hakkına bağlı olarak yararlanır.
Nikâhsız birlikte yaşayan partner yeşil pasaport alabilir mi?
Hayır. Kanun “eş” ifadesini kullanır ve nüfus kaydındaki resmî evlilik esas alınır.
Üniversitede okuyan 23 yaşındaki çocuk yararlanabilir mi?
Evli değilse ve öğrenimine devam ettiğini belgeliyorsa 25 yaşını doldurana kadar yararlanabilir.
Avukat sonradan evlenirse eşi başvurabilir mi?
Evet. Evlilik nüfusa tescil edildikten sonra baro onaylı formla eş için de başvuru yapılabilir.
Bize ulaşın
Avukatlık mesleğinin statüsü ve meslek mensuplarına tanınan haklar hakkında genel bilgi için avukat ne iş yapar yazımızı okuyabilirsiniz. Kendi durumunuza ilişkin sorularınızı (0532) 776 65 64 numaralı telefondan sorabilir ya da Ataşehir Küçükbakkalköy’deki büromuzda randevuyla görüşebilirsiniz.
Hazırlayan: Ataşehir Avukat – Av. M. Şamil Arslan Hukuk Bürosu. Son güncelleme: Ekim 2026. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.