Evet, avukatların yeşil pasaport hakkı var: baro levhasına kayıtlı olarak en az 15 yıl kıdemi bulunan avukatlar, hususi damgalı (yeşil) pasaport alabilir. Hak, 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun 14. maddesine 2019’da 7188 sayılı Kanun ile eklenen hükme dayanır ve şartları taşıyan avukatın eşi ile belirli koşullardaki çocuklarını da kapsar.
Aşağıda kimlerin yeşil pasaport alabileceğini, kıdemin nasıl hesaplandığını, hangi soruşturmaların başvuruyu engellediğini ve başvurunun adım adım nasıl yürüdüğünü anlatıyoruz.
Avukatlara yeşil pasaport hangi düzenlemeyle verildi?
Yeşil pasaport uzun yıllar boyunca belirli kadro derecesine ulaşmış kamu görevlileri, milletvekilleri ve bazı özel gruplarla sınırlıydı. Serbest çalışan avukatlar ise kamu görevlisi sayılmadıkları için uzun süre kapsam dışında kaldı. Yargı Reformu Strateji Belgesi’nin ilk paketi olarak bilinen 7188 sayılı Kanun, 24 Ekim 2019’da Resmî Gazete’de yayımlandı ve Pasaport Kanunu’nun 14. maddesine avukatları ekledi.
Uygulamanın ayrıntıları, 17 Ocak 2020 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Avukatlara Hususi Damgalı Pasaport Düzenlenmesine Dair Yönetmelik ile belirlendi. Yönetmelik kıdemin hesaplanma yöntemini, baronun rolünü ve şartların kaybı halinde pasaportun iadesini düzenler. Ekim 2026 itibarıyla 15 yıllık kıdem şartını değiştiren yürürlüğe girmiş bir kanun değişikliği yoktur; zaman zaman Meclis’e sunulan önergeler ise kanunlaşmadıkça uygulamayı etkilemez.
Yeşil pasaport alabilmek için şartlar nelerdir?
Kanun ve yönetmelik birlikte okunduğunda avukatın üç şartı birlikte taşıması gerekir:
- Baro levhasına kayıtlı olmak: Başvuru anında avukatın aktif olarak levhada yazılı olması şarttır. Levhadan silinen ya da kaydı askıya alınan avukat yararlanamaz.
- En az 15 yıl avukatlık kıdemi: Kıdem, baro levhasında geçirilen süreye göre hesaplanır.
- Engel oluşturan soruşturma veya kovuşturma bulunmaması: Türk Ceza Kanunu’nun İkinci Kitap Dördüncü Kısmının dört ila yedinci bölümlerinde yer alan suçlar (devletin güvenliğine, anayasal düzene, milli savunmaya ve devlet sırlarına ilişkin suçlar ile casusluk) ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar nedeniyle hakkında soruşturma ya da kovuşturma yürütülen avukata pasaport verilmez.
Şartlar sadece başvuru anında aranmaz; pasaport kullanıldığı sürece de devam etmelidir. Kanunda sayılan şartlardan biri kaybedildiğinde pasaport hamili, belgeyi iade etmekle yükümlüdür ve baro da durumu ilgili makama bildirir.
15 yıllık kıdem nasıl hesaplanır?
Yönetmeliğe göre esas alınan süre, avukatın baro levhasında yazılı olarak geçirdiği süredir. Kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde kadrolu avukat olarak geçen hizmet de kıdeme eklenir. Örneğin yedi yıl kurum avukatı olarak çalışıp ardından sekiz yıl serbest avukatlık yapan kişi, toplamda 15 yılı doldurmuş sayılabilir.
Avukatlık stajında geçen süre ise levha kaydı öncesine ait olduğundan kıdem hesabına girmez. Levhadan ayrılıp yıllar sonra yeniden kaydolan avukatlarda aradaki boşluk dikkate alınmaz; levhada geçen dönemler toplanır. Kıdemi belgeleyen ve doğrulayan merci kayıtlı olunan barodur. Kesin tarihi öğrenmek için barodan kıdem bilgisini istemek en sağlıklı yoldur.
Yeşil pasaport eş ve çocukları da kapsar mı?
Pasaport Kanunu’nun 14. maddesi, hususi pasaport hakkı tanınan kişilerin eşlerine de aynı tür pasaportun verileceğini düzenler. Çocuklar açısından ergin olmayan çocuklar ile 25 yaşını doldurmamış, evli olmayan ve öğrenimine devam eden çocuklar kapsamdadır; malul ve muhtaç çocuklar için yaş sınırı aranmaz. Konunun ayrıntılarını avukatlara yeşil pasaport eş durumu yazımızda ele aldık.
Başvuru nasıl yapılır?
Süreç baro onayı ve nüfus müdürlüğü işlemi olmak üzere iki aşamada ilerler:
- Baroya talep: Avukat, kayıtlı olduğu baroya hususi damgalı pasaport talebini iletir. Baro kıdemi ve levha kaydını kontrol eder, talep formunu yetkili imzayla onaylar. 2026’da birçok baro formları UHAP üzerinden elektronik olarak düzenlemeye başladı; kendi baronuzun güncel usulünü sorun.
- Randevu: Onaylanan formla birlikte Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’nün randevu sistemi üzerinden il veya ilçe nüfus müdürlüğüne randevu alınır.
- Nüfus müdürlüğü işlemi: Kimlik kartı, biyometrik fotoğraf ve eski pasaport varsa onunla birlikte başvurulur. Pasaport defter bedeli ve harç tutarları her yıl yeniden belirlendiği için randevu öncesinde güncel tutarı kontrol edin.
- Teslim: Pasaport, başvuruda bildirilen adrese kargo ile gönderilir.
Yeşil pasaport ne sağlar, ne sağlamaz?
Hususi pasaport, pek çok ülkeye kısa süreli seyahatlerde vize muafiyeti veya kolaylık sağlar. Muafiyet listesi ülkelerin karşılıklı anlaşmalarına bağlıdır ve zaman içinde değişebilir. Seyahatten önce Dışişleri Bakanlığı’nın güncel vize bilgilerini kontrol etmek gerekir. Pasaport, gidilen ülkede çalışma veya avukatlık yapma izni vermez; yurt dışında mesleki faaliyet için o ülkenin kurallarına bakmak gerekir. Yurt dışı çalışma seçenekleri için avukatlar yurtdışında çalışabilir mi yazısına göz atabilirsiniz.
Hak hangi durumlarda kaybedilir?
Levhadan silinme, meslekten çıkarma cezası, kaydın askıya alınması ya da engel suçlar nedeniyle soruşturma başlatılması pasaport hakkının kaybına yol açar. Disiplin süreçlerinin mesleki sonuçlarını avukat meslekten ihraç sebepleri başlıklı yazımızda bulabilirsiniz. Şartların kaybına rağmen pasaportu kullanmaya devam etmek idari ve cezai sorun doğurabilir; iade yükümlülüğü avukatın kendisine aittir.
Sık Sorulan Sorular
Avukatlar yeşil pasaport alabilir mi?
Evet. Baro levhasına kayıtlı, en az 15 yıl kıdemi olan ve kanunda sayılan suçlardan soruşturma ya da kovuşturması bulunmayan avukatlar alabilir.
Stajyer avukat veya genç avukat yeşil pasaport alabilir mi?
Hayır. Staj süresi kıdeme sayılmaz ve 15 yıllık levha kıdemi dolmadan başvuru yapılamaz.
Kamu kurumunda çalışan avukat da yararlanır mı?
Kadrolu kamu avukatlığında geçen süre kıdeme eklenir. Kamu görevlisi olarak zaten başka bir bentten yeşil pasaport hakkı doğuyorsa o hükümden de yararlanılabilir.
Emekli avukat yeşil pasaport kullanabilir mi?
Kanun hükmü baro levhasına kayıtlı olmayı aradığından, levhadan kaydını sildiren avukatın şartı kaybettiği kabul edilir. Emeklilikle birlikte levha kaydını sürdürüp sürdürmediğinize göre durum değişir; baronuzdan teyit alın.
Sorularınız için
Avukatlık mesleği, kıdem ve meslek kuralları hakkında daha fazla bilgi için avukat ne iş yapar rehberimizi inceleyebilirsiniz. Mesleki statünüzle ilgili somut bir sorunuz varsa Ataşehir Küçükbakkalköy’deki büromuza uğrayabilir veya (0532) 776 65 64 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
Hazırlayan: Ataşehir Avukat – Av. M. Şamil Arslan Hukuk Bürosu. Son güncelleme: Ekim 2026. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.