Avukata verilen vekaletin iptali, hukuki adıyla azil, herhangi bir notere gidilerek azilname düzenletilmesi ve azilnamenin avukata noter kanalıyla tebliğ edilmesiyle yapılır. Türk Borçlar Kanunu’nun 512. maddesine göre müvekkil vekaleti her zaman sona erdirebilir; avukatın onayı gerekmez. Azilden sonra durum, devam eden dava ve icra dosyalarına dilekçeyle bildirilmelidir. Haklı sebep yoksa Avukatlık Kanunu’nun 174. maddesi gereği sözleşmedeki ücretin tamamı ödenir; o nedenle azilden önce gerekçeyi belgelemek önemlidir.
Vekaletin iptali ile azil arasında fark var mı?
Günlük dilde “vekaleti iptal etmek” denir; kanunun kullandığı kavram ise azildir. Noterde düzenlenen vekaletname resmi belgedir ve kendiliğinden ortadan kalkmaz. Müvekkil, vekil olarak atadığı avukatı azlettiğini noter aracılığıyla bildirir ve vekaletnamenin hükmü o andan itibaren sona erer. Avukatın kendi isteğiyle işi bırakması ise istifa ya da işten çekilme olarak adlandırılır.
Yeni avukata vekalet vermek, eski avukatın vekaletini kendiliğinden sona erdirmez. Aynı dosyada birden çok vekil bulunabilir. Eski avukatla çalışmayı bırakmak isteyen müvekkil, yeni vekaletnameye ek olarak azilname de düzenletmelidir; aksi hâlde tebligatlar eski avukata yapılmaya devam edebilir.
Avukat azli adım adım nasıl yapılır?
- Bilgileri toplayın: Vekaletnamenin düzenlendiği noter, tarih ve yevmiye numarası; avukatın adı, soyadı ve büro adresi. Vekaletnamenin fotokopisi işi kolaylaştırır.
- Notere başvurun: Türkiye’deki herhangi bir noterde azilname düzenletebilirsiniz; vekaletnameyi veren noter olması gerekmez. Yanınızda geçerli kimlik belgesi bulunmalıdır.
- Tebliği sağlayın: Noter azilnameyi avukatın büro adresine tebliğ eder. Tebliğ şerhli nüshayı saklayın.
- Dosyalara bildirin: Devam eden dava ve icra dosyalarına, azilnamenin bir örneğini ekleyerek dilekçe verin. Yeni avukat atadıysanız onun vekaletnamesi de dosyaya sunulur.
- Belgeleri teslim alın: Avukattan dosya evrakını, makbuzları ve kullanılmamış masraf avansını isteyin.
Noterlik ücreti, Adalet Bakanlığı’nca onaylanıp her yıl yenilenen Noterlik Ücret Tarifesi’ne göre belirlenir; sayfa sayısı, değerli kâğıt bedeli, damga vergisi ve KDV toplam tutarı etkiler. Güncel tutarı notere önceden sormak yeterlidir.
Azil dosyada ne zaman sonuç doğurur?
Azil, avukata tebliğ edildiği anda iç ilişkide sonuç doğurur. Mahkeme ve icra dairesi açısından ise dosyaya bildirilmedikçe eski avukat vekil olarak görünmeye devam eder. Tebligatlar UYAP’ta kayıtlı vekil adresine çıkar ve süreler o tebliğle işlemeye başlar. Azilnamenin dosyaya geç sunulması, karardan veya ödeme emrinden habersiz kalınmasına yol açabilir.
Duruşma veya kanun yolu süresi yaklaşan dosyalarda azli zamanlamak gerekir. Yeni avukatla anlaşılmadan eski avukatın azledilmesi, süreli işlemlerin kimse tarafından yapılmaması riskini doğurur. En güvenli yol, yeni avukatın vekaletnamesinin ve azil bildiriminin aynı gün dosyaya sunulmasıdır.
Azilde avukatlık ücreti ne olur?
AK 174’e göre avukatın azli hâlinde ücretin tamamı ödenir. Avukat kusur veya ihmali nedeniyle azledilmişse ücret ödenmesi gerekmez. Kanunun ölçüsü, azlin haklı sebebe dayanıp dayanmadığıdır. Uygulamada haklı sebep sayılabilecek durumlar şunlardır:
- Kanun yolu, cevap veya itiraz süresinin kaçırılması
- Duruşmalara mazeretsiz katılmama
- Müvekkil adına tahsil edilen paranın verilmemesi
- Dosya hakkında uzun süre bilgi verilmemesi, ulaşılamaması
- Müvekkilin talimatına açıkça aykırı işlem yapılması
Haklı sebebin ispatı müvekkile düşer. Yazışmalar, UYAP kayıtları ve tanıklar o açıdan belirleyicidir. Sözleşmede ücretin aşamalara bölünmüş olması, azil hâlinde hangi tutarın talep edilebileceğini netleştirir; ücret sözleşmesinin nasıl kurulacağını avukat ücret sözleşmesi yazısında anlattık.
Dava sonunda karşı tarafa yükletilecek vekalet ücretinin azledilen avukat ile yeni avukat arasında nasıl paylaşılacağı ayrı tartışma konusudur. Yargıtay uygulamasında, azlin haklı olup olmadığı ve avukatın dosyada yaptığı işin kapsamı birlikte değerlendirilir.
Avukat dosyayı ve parayı teslim etmezse ne yapılır?
Vekalet sona erdiğinde avukat, iş nedeniyle aldığı her şeyi müvekkile vermekle yükümlüdür (TBK 508). Avukatın, ücret ve giderleri ödenmedikçe müvekkile ait para ve belgeler üzerinde hapis hakkı bulunur (AK 39). Hapis hakkı ancak muaccel ücret ve masraf alacağıyla sınırlıdır; o tutarı aşan parayı tutmak meslek kurallarına aykırıdır.
Teslim talebine olumlu cevap gelmezse önce noter ihtarnamesi çekilir. Sonuç alınamazsa baroya şikâyet ve alacak davası gündeme gelir. Parayı vermeme, koşullarına göre güveni kötüye kullanma suçu da oluşturabilir. Şikâyet usulünü avukat nereye şikâyet edilir yazısında açıkladık.
Avukat kendisi işi bırakırsa süreç nasıl işler?
Avukat da vekaletten çekilebilir. AK 41 uyarınca işi takipten isteğiyle çekilen avukatın vekalet görevi, durumu müvekkile tebliğinden itibaren on beş gün süreyle devam eder. Müvekkil o süre içinde yeni avukat bulmalı veya işi kendisi takip etmelidir. AK 174’e göre haklı sebep olmaksızın işi bırakan avukat ücret isteyemez ve peşin aldığı ücreti geri vermek zorundadır.
Ücret uyuşmazlığı çıkarsa hangi mahkeme bakar?
Azilden sonra avukat ücretin tamamını, müvekkil de peşin ödediği ücretin iadesini isteyebilir. Avukatlık hizmetini tüketici sıfatıyla alan müvekkil ile avukat arasındaki uyuşmazlıklar, Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre tüketici mahkemesinde görülür. Tüketici mahkemesinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Ticari faaliyet kapsamında hizmet alan şirketler bakımından ise genel mahkemeler görevlidir. Ataşehir’de oturan müvekkiller için yetkili adliye çoğunlukla Kartal’daki İstanbul Anadolu Adliyesi’dir.
Yazılı ücret sözleşmesi yoksa veya sözleşmenin ücret hükmü tartışmalıysa, AK 164 devreye girer. Değeri para ile ölçülebilen işlerde, asgari tarifenin altında kalmamak şartıyla, davanın kazanılan kısmının yüzde 10 ile yüzde 20’si arasında ücret belirlenir; para ile ölçülemeyen işlerde tarife uygulanır.
Azilden önce kontrol edilecekler
- Dosyada yaklaşan duruşma, cevap veya kanun yolu süresi var mı?
- Yeni avukatla anlaşma yapıldı mı, vekaletname hazır mı?
- Ücret sözleşmesinde azil hâline ilişkin özel hüküm bulunuyor mu?
- Avukatın kusurunu gösteren yazışma ve kayıtlar saklandı mı?
- Avukatta kalan para, belge veya teminat senedi var mı?
Listeyi azilden önce gözden geçirmek, hak kaybını ve gereksiz ücret uyuşmazlığını önler.
Genel vekaletnamede azil farklı mı?
Hayır. Dava vekaletnamesi, genel vekaletname veya özel yetkili vekaletname fark etmeksizin azil aynı yolla yapılır. Genel vekaletnamede avukatın tapu, banka veya şirket işlemleri yapma yetkisi bulunabileceğinden, azilnamenin ilgili kurumlara da bildirilmesi yerinde olur. Genel vekaletnamenin kapsamını genel vekaletname ile avukat neler yapabilir başlıklı yazıda bulabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Avukatı azletmek için gerekçe yazmak zorunlu mu?
Hayır. Azilnamede gerekçe yazılması şart değildir. Ancak ücret uyuşmazlığı çıkacaksa haklı sebebin ispatı için delillerin titizlikle saklanması gerekir.
Azilnameyi e-Devlet üzerinden yapabilir miyim?
Azilname noter işlemidir ve noterde düzenlenir. e-Devlet üzerinden noterde düzenlenmiş vekaletnamelerinizi sorgulayabilirsiniz; azil işlemi ise notere başvurarak yapılır.
Azilden sonra eski avukat dosyaya bakabilir mi?
Azil dosyaya bildirildikten sonra eski avukat vekil sıfatıyla işlem yapamaz. Dosyayı inceleme ve evrak alma yetkisi de sona erer.
Yurt dışındaysam avukatı nasıl azlederim?
Türk konsolosluklarında da azilname düzenlenebilir. Konsolosluk işlemi noter işlemi niteliğindedir ve Türkiye’deki avukata tebliğ ettirilir.
Avukatınızı azletmeyi düşünüyor ve ücret ya da süre bakımından risk taşıyıp taşımadığını öğrenmek istiyorsanız avukat danışma hattı üzerinden ya da (0532) 776 65 64 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz. Ataşehir Küçükbakkalköy’deki büromuzda dosya durumunuzu inceleyip izlenecek sırayı birlikte planlayabiliriz.
Hazırlayan: Ataşehir Avukat – Av. M. Şamil Arslan Hukuk Bürosu. Son güncelleme: Ekim 2026. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.