Denetimli serbestlik ihlalinin sonucu, hangi tür denetimli serbestlikten söz edildiğine göre değişir. Cezasının son kısmını 5275 sayılı Kanun m.105/A uyarınca dışarıda geçiren hükümlü, yükümlülüklerini 1 yıl içinde kasten ve mazeretsiz olarak üç kez ihlal ederse dosyası kapatılır ve infaz hâkiminin kararıyla ceza infaz kurumuna geri döner. HAGB kararında yükümlülük ihlali hükmün açıklanmasına, seçenek tedbirlerde ihlal ise hapis cezasının infazına yol açabilir. İlk iki ihlalde kural olarak yazılı uyarı yapılır.
Denetimli serbestlik türleri ve ihlalin farklı sonuçları
Uygulamada “denetimli serbestlik” kelimesi birbirinden farklı kurumlar için kullanılır. Hepsinin takibini denetimli serbestlik müdürlüğü yapar, ama ihlalin hukuki sonucu farklıdır:
| Kurum | Dayanak | İhlalin sonucu |
|---|---|---|
| Denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak infaz | 5275 s. Kanun m.105/A | Dosyanın kapatılması, ceza infaz kurumuna dönüş |
| Koşullu salıverilme sonrası denetim | 5275 s. Kanun m.107 | Koşullu salıverilme kararının geri alınması |
| HAGB denetim süresi yükümlülükleri | CMK m.231 | Hükmün açıklanması |
| Kısa süreli hapis yerine seçenek yaptırım | TCK m.50 | Hapis cezasının tamamen veya kısmen infazı |
| Adli para cezası yerine kamuya yararlı işte çalışma | 5275 s. Kanun m.106 | Ödenmeyen kısmın hapse çevrilmesi |
Aşağıda en çok soru gelen konu olan m.105/A kapsamındaki infaz ihlali ayrıntılı anlatılıyor; diğer türlere ayrı başlıklarda değiniyoruz.
105/A denetimli serbestliğin şartları
5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m.105/A, koşullu salıverilmesine en çok 1 yıl kalan, açık ceza infaz kurumunda bulunan ya da açık kuruma ayrılmaya hak kazanan iyi hâlli hükümlülerin cezasının kalan kısmını toplum içinde çekmesine imkân verir. Hükümlünün talebi ve kurum idare kurulunun kararıyla uygulanır. 2025 yılında yapılan değişiklikle, koşullu salıverilmeye kadar çekilmesi gereken cezanın asgari bir kısmının kurumda geçirilmesi şartı da eklenmiştir.
Hükümlü kurumdan ayrıldıktan sonra beş gün içinde denetimli serbestlik müdürlüğüne başvurmak zorundadır. Müdürlük; imza, elektronik izleme, eğitim programına katılma, belirli yerlere gitmeme, bağımlılık testi gibi yükümlülükleri belirler ve süreci takip eder.
Hangi davranışlar ihlal sayılır?
- Kurumdan ayrıldıktan sonra beş gün içinde müdürlüğe başvurmamak.
- Belirlenen gün ve saatte imzaya gitmemek veya görüşmeye katılmamak.
- Elektronik kelepçe izleme alanının dışına çıkmak, cihaza zarar vermek veya şarjını bilerek bitirmek.
- Zorunlu eğitim, seminer veya tedavi programına devam etmemek.
- Alkol veya uyuşturucu testinde pozitif sonuç vermek, teste gelmemek.
- Görevlilerin uyarılarına uymamakta ısrar etmek.
- Denetim süresi içinde kasten yeni suç işlemek.
Mazeretli gecikmeler ihlal sayılmaz. Hastalık, kaza, yakının ölümü veya resmi işlem gibi durumlarda belgeyle birlikte müdürlüğe en kısa sürede bilgi verilmelidir. Mazeret sonradan ispatlanabilse de, önceden veya aynı gün bildirim yapılması itiraz aşamasında işinizi kolaylaştırır.
Uyarı sistemi: üç ihlal kuralı
Kanun ve Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği, ihlalleri kademeli bir sisteme bağlar. Yükümlülüklere uymamakta “ısrar”, 1 yıl içinde kasten ve mazeretsiz olarak yükümlülüklerin üç kez ihlal edilmesi şeklinde tanımlanır. Suça sürüklenen çocuklarda sınır dördüncü ihlaldir.
- Birinci ihlal: Hükümlüye yazılı uyarı yapılır.
- İkinci ihlal: İkinci yazılı uyarı yapılır.
- Üçüncü ihlal: Uyarı yapılmaksızın dosyanın kapatılması için süreç başlatılır; müdürlük durumu infaz hâkimliğine bildirir.
Uyarı yazılarını dikkatle saklayın ve tarihlerini not edin. Bir yıllık süre hesabında hata yapılmışsa, itirazda ilk savunma noktası o hesaptır.
İhlal sonrası ne olur?
Dosya kapatıldığında infaz hâkimi denetimli serbestlik kararını kaldırır ve hükümlü kalan cezasını koşullu salıverilme tarihine kadar ceza infaz kurumunda çeker. Denetimde geçen sürenin cezadan sayılıp sayılmayacağı, hükümlünün o dönemde yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğine bağlıdır: yükümlülüklere uyulan süre infazdan sayılır, ihlal edilen dönem sayılmaz.
Aynı ilam kapsamında hükümlü hakkında yeniden denetimli serbestlik uygulanmaz. Ancak sonradan yapılan toplama işlemiyle oluşan yeni infaz hesabında şartlar yeniden oluşursa, durum farklı değerlendirilebilir.
Denetim süresi içinde kasıtlı suç işlenmesi ayrı bir sebeptir. Hükümlü hakkında kasıtlı suçtan kamu davası açılması hâlinde infaz hâkimi, kişinin kuruma geri gönderilmesine karar verebilir. Yeni dava beraat veya düşme ile sonuçlanırsa, kişinin hakları yeniden değerlendirilir.
İhlal riskini azaltmak için pratik öneriler
Yükümlülüklerin listesini ve imza takvimini yazılı olarak alın, telefonunuza hatırlatıcı kurun. Adres, telefon veya iş değişikliğini müdürlüğe önceden bildirin. Elektronik kelepçe takılıysa cihazın şarj ve sinyal uyarılarını ciddiye alın; teknik arıza fark ederseniz durumu derhal müdürlüğe iletin ve iletişimin kaydını saklayın. Uyarı yazısı geldiğinde nedenini öğrenin ve mazeret belgesi varsa dosyaya sunun.
İnfaz hâkimliği kararına itiraz
4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu uyarınca infaz hâkiminin kararlarına, tebliğden itibaren yedi gün içinde, yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesine itiraz edilebilir. Ataşehir’de denetimli serbestlik yükümlülüğü bulunan hükümlülerin dosyaları genellikle İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı ve Anadolu Adliyesi’ndeki infaz hâkimlikleri üzerinden yürür.
İtiraz dilekçesinde şu noktalar öne çıkarılabilir:
- İhlal sayılan davranışın mazerete dayandığı (sağlık raporu, hastane kaydı, iş yeri yazısı).
- Üç ihlalin bir yıllık süre içinde gerçekleşmediği veya uyarıların usulüne uygun tebliğ edilmediği.
- Elektronik izleme sistemindeki teknik arızanın hükümlüden kaynaklanmadığı.
- İhlalin kasten yapılmadığı, yanlış bilgilendirmeden kaynaklandığı.
Koşullu salıverilmede ihlal
Koşullu salıverilen hükümlü, denetim süresi içinde kasıtlı suç işler veya kendisine yüklenen yükümlülüklere uymamakta ısrar ederse, 5275 sayılı Kanun m.107 uyarınca koşullu salıverilme kararı geri alınabilir. Sonuç, kalan cezanın kurumda infazıdır. Ayrıntılar suçun işlendiği tarihe ve denetim süresinin ne kadarının geçtiğine göre hesaplanır; infaz hesabı yapılırken savcılık infaz bürosundan müddetname istenmelidir.
HAGB ve seçenek yaptırımlarda ihlal
HAGB kararıyla belirlenen yükümlülüklere aykırı davranılırsa mahkeme hükmü açıklar. Ancak mahkeme, kişinin durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar kısmının infaz edilmemesine veya hapis cezasının seçenek yaptırıma çevrilmesine karar verebilir. HAGB’nin işleyişini hükmün açıklanmasının geri bırakılması yazımızda anlattık.
Kısa süreli hapis cezası yerine verilen kamuya yararlı işte çalışma gibi seçenek yaptırımlarda, hükümlü yaptırımın gereklerini yerine getirmezse mahkeme kısa süreli hapis cezasının tamamen veya kısmen infazına karar verir (TCK m.50). Adli para cezasının kamuya yararlı işte çalışarak ödenmesine karar verilmiş kişi, çalışmayı aksatırsa kalan kısım hapse çevrilebilir. Adli kontrol kapsamındaki yükümlülüklerin ihlali ise farklı bir konu olup adli kontrol kararı yazımızda ele alındı.
Sık Sorulan Sorular
Denetimli serbestlikte imzaya tek sefer gitmezsem cezaevine döner miyim?
Kural olarak hayır. İlk ihlalde yazılı uyarı yapılır. Ancak 1 yıl içinde üçüncü kasıtlı ve mazeretsiz ihlalde dosya kapatma süreci başlar.
Denetimli serbestlik ihlali yeni bir suç mudur?
Hayır. İhlal ayrı bir suç oluşturmaz; sonucu infaz rejiminin değişmesidir.
Dosya kapatılırsa denetimde geçen süre yanar mı?
Yükümlülüklere uyulan dönem infazdan sayılır. İhlal edilen dönem cezadan düşülmez.
İnfaz hâkimliği kararına itiraz süresi kaç gündür?
Tebliğden itibaren yedi gündür; itirazı yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesi inceler.
Denetimli serbestlik ihlali bildirimi aldıysanız, itiraz süresini kaçırmamak önemlidir. Ataşehir ceza avukatı sayfamızdan ceza ve infaz hukuku çalışmalarımızı görebilir, durumunuzu konuşmak için (0532) 776 65 64 numarasından büromuza ulaşabilirsiniz. Büromuz Ataşehir Küçükbakkalköy’dedir.
Hazırlayan: Ataşehir Avukat – Av. M. Şamil Arslan Hukuk Bürosu. Son güncelleme: Ekim 2026. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.