SGK’dan alınan emekli maaşı kural olarak haczedilemez. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 93. maddesine göre Kanun kapsamında bağlanan gelir ve aylıklar, nafaka borçları ve Kuruma olan borçlar dışında haczedilemez ve başkasına devredilemez. Üçüncü istisna borçlunun rızasıdır: Emekli, icra takibi kesinleştikten sonra açıkça muvafakat verirse maaşına haciz konulabilir. Kredi sözleşmesine önceden eklenen rıza maddeleri ise Yargıtay’a göre geçersizdir.
Haczedilmezliğin Kapsamı
Koruma, 5510 sayılı Kanun’a göre bağlanan yaşlılık, malullük, vazife malullüğü ve ölüm aylıklarını, dul ve yetim aylıklarını ve iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle bağlanan gelirleri kapsar. Eski SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı emeklileri de bugün aynı Kanun kapsamında aylık almaktadır. Aylığın hangi bankaya yattığı korumayı değiştirmez.
Korumanın amacı, emeklinin ve ailesinin asgari geçimini güvence altına almaktır. Şu nedenle kural, İİK m.83’teki dörtte bir kuralından farklıdır: Çalışan kişinin maaşından en az dörtte bir oranında kesinti yapılabilirken, emekli aylığına istisnalar dışında hiç dokunulamaz. Çalışanların maaş haczi için maaş haczi oranı yazımıza bakabilirsiniz.
Emekli Maaşına Haciz Konulabilen Haller
Nafaka borçları
Mahkeme kararıyla belirlenen yoksulluk veya iştirak nafakası için emekli aylığına haciz konulabilir. Birikmiş nafaka için başlatılan takiplerde de emekli aylığından kesinti yapılabilir. Kesinti miktarı nafaka tutarına göre belirlenir. Nafaka yükümlüsü emeklinin kendi geçimi tehlikeye düşüyorsa, nafakanın indirilmesi için aile mahkemesinde dava açması gerekir; icra dairesi nafaka miktarını değiştiremez.
SGK’ya olan borçlar
Prim borcu, yersiz ödenen aylıklar ve Kurumun diğer alacakları için SGK, emekli aylığından kesinti yapabilir. Örneğin emekliyken sigortalı çalışıp sosyal güvenlik destek primi ödemeyen kişinin borcu ya da hak kazanılmadığı halde ödenen dul aylığı aylıktan tahsil edilebilir. Kesinti oranı ve usulü SGK mevzuatına göre belirlenir.
Borçlunun açık rızası
Emekli, icra dosyasına verdiği yazılı beyanla veya icra müdürü önünde tutanağa geçen sözlü beyanla aylığının haczine muvafakat edebilir. Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre muvafakatin geçerli olması için takibin kesinleşmesinden sonra verilmesi gerekir. Takibin kesinleşmesiyle aynı anda verilen ya da takipten önce kredi sözleşmesinde, kredi kartı başvuru formunda imzalanan muvafakatler geçersizdir. Nedeni İİK m.83/a’dır: Haczedilmezlik hakkından önceden feragat edilemez.
Bankalar Emekli Maaşına Bloke Koyabilir mi?
Uygulamada en sık sorun, emeklinin kredi veya kredi kartı borcu bulunan bankanın, maaş hesabına yatan aylığa bloke koyması ya da aylıktan doğrudan kesinti yapmasıdır. Bankalar, kredi sözleşmesindeki “hapis ve takas hakkı” maddesine dayanır. Yargıtay, haczedilmezlik hakkından önceden feragat edilemeyeceği gerekçesiyle söz konusu blokeleri hukuka aykırı bulmaktadır.
Bloke ile karşılaşan emekli önce bankaya yazılı başvuru yaparak blokenin kaldırılmasını ve kesilen tutarın iadesini istemelidir. Sonuç alınamazsa, banka icra takibi başlatmışsa icra mahkemesine şikâyet yoluyla, takip yoksa tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi yoluyla hak aranabilir. Tüketici başvurularının usulü için tüketici hakem heyeti başvurusu yazımıza bakabilirsiniz.
Hesapta Biriken Emekli Maaşı Haczedilir mi?
Emekli aylığının yattığı hesapta birikmiş paranın durumu tartışmalıdır. Aylık niteliğini koruyan, harcanmak üzere bekleyen tutarın da korunması gerektiği kabul edilir. Ancak hesapta yıllar içinde biriken ve tasarruf niteliği kazanan paranın haczedilebileceğini kabul eden kararlar da bulunur. Hesaba aylık dışında kira geliri gibi başka paralar da yatıyorsa, haciz o kısma uygulanabilir. Emeklilerin aylık hesabını diğer gelirlerden ayrı tutması, ileride ispatı kolaylaştırır.
Emekli Çalışıyorsa veya Başka Geliri Varsa
Koruma, emekli aylığıyla sınırlıdır. Emekli olduktan sonra çalışmaya devam eden kişinin işyerinden aldığı ücret, İİK m.83 uyarınca dörtte bir oranında haczedilebilir. Emeklinin taşınmazı, aracı, kira geliri, mevduatı ve diğer malvarlığı da genel kurallara göre haczedilebilir. Haczedilemeyen ev eşyası ve haline uygun ev için İİK m.82’deki korumalar emekliler için de geçerlidir.
Emekli ikramiyesi ve bireysel emeklilik birikimleri gibi ödemeler farklı düzenlemelere tabidir. Söz konusu ödemelerin haczi konusunda somut dosyaya göre değerlendirme yapılmalıdır.
Ödeme Emri Gelen Emekli Ne Yapmalı?
Emekli aylığının haczedilemez olması, borcun ortadan kalktığı anlamına gelmez. Alacaklı icra takibi başlatabilir, ödeme emri gönderebilir ve emeklinin diğer malvarlığına haciz koyabilir. Borca itirazınız varsa ödeme emrinin tebliğinden itibaren ilamsız takipte 7, kambiyo senedine dayalı takipte 5 gün içinde itiraz etmelisiniz. Sürelerin ayrıntısı için icra takibine itiraz süresi yazımıza bakabilirsiniz.
Borcu kabul ediyor ama ödeyemiyorsanız, alacaklıyla taksit anlaşması yapmak çoğu zaman en gerçekçi yoldur. Anlaşmayı yazılı hale getirin ve icra dosyasına bildirin. Haciz baskısıyla aylığınızın haczine muvafakat eden dilekçeyi imzalamadan önce, taksit tutarının aylığınızla geçiminizi sürdürmenize izin verip vermediğini hesaplayın.
Emekli kefil olduysa
Emekli, çocuğunun veya yakınının kredisine kefil olmuş olabilir. Kefalet borcu için de takip yapılabilir, ancak emekli aylığı aynı koruma altındadır. Kefile karşı başlatılan takipte de aylığa haciz için takip kesinleştikten sonra verilmiş açık muvafakat gerekir. Kefilin diğer malvarlığı ise genel kurallara göre haczedilebilir.
Haksız Haciz Varsa Ne Yapılır?
- Durumu tespit edin: Hesap dökümünü ve icra dosyasındaki haciz yazısını edinin. Hangi dosyadan ve hangi alacak için haciz konulduğunu öğrenin.
- İcra dairesine başvurun: Aylığın 5510 sayılı Kanun kapsamında olduğunu gösteren SGK belgesiyle birlikte haczin kaldırılmasını isteyin.
- İcra mahkemesine şikâyet edin: İcra müdürü talebi reddederse veya doğrudan haciz uygulanmışsa, öğrenme tarihinden itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine şikâyette bulunun (İİK m.16). Sürenin kaçırılması halinde durumun ayrı biçimde tartışılması gerekebileceğinden süreye uymak en güvenli yoldur.
- Kesilen tutarın iadesini isteyin: Şikâyet kabul edilirse haksız kesilen paraların iadesi de talep edilebilir.
Şikâyet dilekçesinde aylığın türünü, haczin konulduğu tarihi ve muvafakat verilmediğini açıkça belirtmek, mahkemenin incelemesini kolaylaştırır.
Gerekli Belgeler
- SGK’dan alınan aylık bilgi belgesi (e-Devlet üzerinden de alınabilir)
- Banka hesap dökümü ve bloke bilgisi
- İcra dosya numarası ve haciz müzekkeresi
- Varsa kredi sözleşmesi ve kredi kartı başvuru formu
Sık Yapılan Hatalar
- İcra dairesinde “borcumu kabul ediyorum, maaşımdan kesilsin” yazan dilekçeyi sonucunu bilmeden imzalamak.
- Banka blokesine itiraz etmeden aylarca kesinti yapılmasına göz yummak.
- Emekli aylığı ile kira gibi diğer gelirleri aynı hesapta tutmak.
- Şikâyet süresini beklemek ve itirazı geciktirmek.
Sık Sorulan Sorular
Kredi kartı borcu yüzünden emekli maaşına haciz gelir mi?
Borçlunun takip kesinleştikten sonra verdiği açık rıza yoksa gelmez. Kredi sözleşmesindeki önceden verilmiş onay geçerli kabul edilmez.
Nafaka borcu için emekli maaşı kesilir mi?
Evet. Nafaka borçları kanundaki istisnalardandır; emekli aylığından nafaka için kesinti yapılabilir.
Banka emekli maaşımdan borcumu kesti, ne yapabilirim?
Önce bankaya yazılı başvuru yapın. Sonuç alamazsanız takip varsa icra mahkemesine, yoksa tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine başvurabilirsiniz.
Muvafakatimi geri alabilir miyim?
Geçerli biçimde verilmiş muvafakatin geri alınması kural olarak mümkün değildir. Muvafakat vermeden önce sonuçlarını iyi değerlendirin.
Aylığınıza Haciz veya Bloke Konulduysa
Emekli aylığınıza dokunulduğunu fark ettiğinizde hesap dökümü ve icra dosyası bilgileriyle süre geçmeden değerlendirme yaptırmanız yerinde olur. Ataşehir icra avukatı sayfamızdan bilgi alabilir, Küçükbakkalköy’deki büromuza (0532) 776 65 64 numarasından ulaşabilirsiniz.
Hazırlayan: Ataşehir Avukat – Av. M. Şamil Arslan Hukuk Bürosu. Son güncelleme: Ekim 2026. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.