Maaş haczinde kesinti oranı, nafaka dışındaki borçlar için kural olarak net maaşın dörtte biridir (İİK m.83). Kanun, icra müdürüne borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli miktarı bırakarak oranı belirleme yetkisi verir; ancak haczedilecek kısım maaşın dörtte birinden az olamaz. Nafaka alacaklarında oran sınırı yoktur ve nafaka diğer borçlardan önce kesilir. Borçlunun takip kesinleştikten sonra verdiği yazılı muvafakatle daha yüksek kesinti yapılabilir.
Dörtte Bir Kuralı Nasıl Uygulanır?
Kesinti, brüt maaş üzerinden değil, gelir vergisi, damga vergisi ve sigorta primi gibi yasal kesintiler düşüldükten sonra kalan net ücret üzerinden yapılır. Örneğin net maaşı 40.000 TL olan işçinin maaşından her ay 10.000 TL kesilir ve icra dosyasına gönderilir. Prim, ikramiye ve fazla mesai ücreti gibi ödemeler de ücret niteliğinde olduğu için aynı oranda haczedilebilir.
Uygulamada icra müdürleri, borçlunun farklı talepte bulunmadığı durumlarda doğrudan dörtte bir oranını uygular. Borçlu, geçim durumunu belgeleyerek oranın daha düşük tutulmasını isteyemez; çünkü dörtte bir kanuni alt sınırdır. Ancak işverenin icra müdürünün belirlediği orandan yüksek kesinti yapması hukuka aykırıdır ve icra mahkemesine şikâyet konusudur.
Yasal Dayanak
İcra ve İflas Kanunu’nun 83. maddesine göre maaşlar, ücretler, gündelikler, emekli maaşları dışındaki benzeri gelirler ve iş sözleşmesine dayanan diğer ödemeler, borçlunun ve ailesinin geçimi için icra müdürünün takdir edeceği miktar düşüldükten sonra haczedilebilir. Haczedilecek miktar, maaşın dörtte birinden az olamaz. Nafaka alacağında ise nafaka miktarı esas alınır.
İİK m.83/a, haczedilmezlik hakkından önceden feragat edilmesini geçersiz sayar. Kredi sözleşmesine eklenen “maaşımın tamamının haczine muvafakat ediyorum” şeklindeki maddeler, Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre geçerli değildir. Borçlunun muvafakati ancak takip kesinleştikten sonra verilirse sonuç doğurur; ödeme emrine itiraz etmeme ile aynı anda verilen muvafakat de geçersiz sayılabilir.
Birden Fazla Maaş Haczi Varsa Ne Olur?
Aynı maaşa farklı alacaklılar tarafından haciz konulduğunda kesintiler aynı anda yapılmaz; hacizler sıraya konur. İşveren, ilk gelen haciz yazısına göre kesinti yapar. Önceki dosyanın borcu tamamen ödendikten sonra sıradaki dosya için kesinti başlar. Yani dört ayrı icra dosyası olsa bile borçlunun maaşından kesilecek tutar, nafaka hariç, net maaşın dörtte biri olarak kalır.
Nafaka alacağı sıranın dışındadır. Nafaka için gelen haciz, önceki hacizlerden önce uygulanır. Nafaka kesintisi yapıldıktan sonra kalan maaş üzerinden diğer borçlar için kesinti yapılır. Nafaka borcunun ödenmemesinin sonuçlarını nafaka ödenmezse ne olur yazımızda anlattık.
Nafaka ve Diğer Borç Birlikte Varsa Örnek Hesap
Net maaşı 48.000 TL olan borçlu hakkında aylık 8.000 TL iştirak nafakası için icra takibi ve kredi borcu için ayrı takip bulunduğunu düşünelim. İşveren önce nafaka dosyası için 8.000 TL keser. Kalan 40.000 TL üzerinden kredi borcu dosyası için dörtte bir oranında, yani 10.000 TL kesinti yapılır. Borçlunun eline 30.000 TL geçer.
Birikmiş nafaka alacakları için de takip yapılabilir. Birikmiş nafakanın da önceliği olup olmadığı ve hangi oranda kesileceği, icra müdürünün takdirine ve dosyanın özelliklerine göre değişebilir. Kesinti oranı borçlunun geçimini tamamen ortadan kaldıracak düzeye ulaşıyorsa, borçlu durumunu belgelerle icra müdürüne bildirmelidir.
Memur Maaşları ve Kamu Görevlileri
Devlet memurlarının aylıkları da İİK m.83 kapsamında haczedilebilir ve aynı dörtte bir kuralı uygulanır. Haciz yazısı, memurun görev yaptığı kurumun mutemetliğine gönderilir; kesinti aylık bordroda yer alır. Sözleşmeli personel ve kamu işçileri için de kural aynıdır. Memurun başka bir kuruma atanması halinde haciz yazısının yeni kuruma bildirilmesi gerekir, aksi halde kesinti durur.
Maaş Haczi Ne Zaman Sona Erer?
Kesinti, dosyadaki asıl alacak, faiz, masraf ve vekalet ücretinin tamamı ödenene kadar sürer. Borç kapandığında icra dairesi işverene haczin kaldırıldığını bildirir. Borçlu işten ayrılırsa kesinti durur; yeni işyeri tespit edilince alacaklı tekrar haciz yazısı gönderebilir.
Hangi Gelirler Farklı Kurallara Tabidir?
| Gelir türü | Haciz durumu |
|---|---|
| İşçi ve memur maaşı | Nafaka dışındaki borçlar için en az dörtte bir oranında haczedilebilir |
| Prim, ikramiye, fazla mesai | Ücret niteliğindedir, aynı oranda haczedilebilir |
| SGK emekli aylığı | 5510 sayılı Kanun’a göre kural olarak haczedilemez; nafaka ve SGK borçları istisnadır |
| Kıdem ve ihbar tazminatı | Maaştan farklı değerlendirilir; somut dosyaya göre incelenmelidir |
| Nafaka geliri | Nafaka alacaklısının aldığı nafaka İİK m.83 kapsamında korunur |
Emekli aylıklarına ilişkin ayrıntılı açıklama için emekli maaşı haczedilir mi yazımıza bakabilirsiniz.
Maaş Haczi Nasıl Başlar?
- Takip kesinleşir: Ödeme emrine süresinde itiraz edilmezse veya itiraz mahkemece kaldırılırsa takip kesinleşir.
- Alacaklı haciz ister: Alacaklı, borçlunun çalıştığı yeri SGK kayıtlarından tespit ederek maaş haczi talep eder.
- İşverene haciz müzekkeresi gönderilir: İcra dairesi, işverene maaşın dörtte birinin kesilerek dosyaya gönderilmesini bildirir.
- İşveren kesinti yapar: İşveren, her ay kesintiyi dosya hesabına yatırır ve icra dairesine bilgi verir.
İşveren, haciz yazısına rağmen kesinti yapmaz veya parayı dosyaya göndermezse, ödemediği tutardan kendisi sorumlu tutulabilir. İşverenin maaş haczi nedeniyle işçiye karşı olumsuz tutum takınması, iş hukuku açısından ayrı değerlendirme gerektirir.
Kesinti Oranı Hatalıysa Ne Yapılır?
İşveren brüt maaş üzerinden hesap yaparsa, dörtte birden fazla kesinti uygularsa veya emekli aylığı gibi haczedilemeyen gelire haciz konulursa, borçlu önce icra dairesine dilekçe verir. İcra müdürü talebi reddederse, kararı öğrenmeden itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilir (İİK m.16). Şikâyet haklı bulunursa fazla kesilen tutarın iadesi de istenebilir.
Haciz tamamen haksızsa, örneğin takip kesinleşmeden maaşa haciz konulmuşsa, haczin kaldırılması için izlenecek yollar haciz nasıl kaldırılır yazımızda anlatılmıştır.
Borçlu İçin Pratik Öneriler
- Her ay bordronuzu kontrol edin; icra kesintisinin net ücret üzerinden yapıldığından emin olun.
- Birden fazla dosya varsa hangi dosya için kesinti yapıldığını icra dairesinden öğrenin.
- Alacaklıyla taksit anlaşması yapıyorsanız, maaş kesintisinin anlaşmadaki ödemelere mahsup edilip edilmeyeceğini yazılı olarak belirleyin.
- Takip kesinleştikten sonra yüksek oranda kesintiye muvafakat vermeden önce aylık bütçenizi hesaplayın; muvafakat sonradan kolayca geri alınamayabilir.
- Dosya kapandığında haczin kaldırıldığına dair yazının işverene ulaştığını kontrol edin.
Sık Sorulan Sorular
Maaş haczi oranı yüzde kaçtır?
Nafaka dışındaki borçlar için net maaşın en az dörtte biri, yani yüzde 25’idir. Uygulamada genellikle tam olarak dörtte bir oranında kesinti yapılır.
Asgari ücretliye maaş haczi uygulanır mı?
Evet. Kanunda asgari ücret için ayrı istisna bulunmaz; asgari ücretli işçinin net ücretinden de dörtte bir oranında kesinti yapılabilir.
Aynı anda birkaç icra dosyası için kesinti yapılır mı?
Hayır. Hacizler sıraya girer, kesinti ilk dosya bitince sıradakine geçer. Nafaka sıranın dışında ve önceliklidir.
Maaş haczi işten çıkarma sebebi midir?
Maaş haczi tek başına işçinin işten çıkarılması için haklı sebep sayılmaz. İş güvencesi kapsamındaki işçi için feshin geçerli sebebe dayanıp dayanmadığı ayrı olarak incelenir.
Maaşınıza Haciz Geldiyse
Kesinti oranının doğru uygulanıp uygulanmadığını ve icra dosyasında itiraz imkânı kalıp kalmadığını birlikte inceleyebiliriz. Bilgi için Ataşehir icra avukatı sayfamıza bakabilir veya Ataşehir Küçükbakkalköy’deki büromuzu (0532) 776 65 64 numarasından arayabilirsiniz.
Hazırlayan: Ataşehir Avukat – Av. M. Şamil Arslan Hukuk Bürosu. Son güncelleme: Ekim 2026. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.