İş kazası tazminat davası, kazada yaralanan işçinin veya hayatını kaybeden işçinin yakınlarının, uğradıkları maddi ve manevi zararı işverenden talep ettikleri davadır. Süreç kabaca şöyle ilerler: kazanın SGK’ya bildirilmesi ve iş kazası olarak kabulü, maluliyet oranının belirlenmesi, iş mahkemesinde dava açılması, kusur ve hesap bilirkişi raporlarının alınması ve karar. Arabuluculuk şartı yoktur; zamanaşımı süresi kural olarak on yıldır.
Dosyanın sonucunu en çok etkileyen üç unsur kusur oranı, maluliyet oranı ve doğru hesaplanmış zarardır. Aşağıda her aşamayı ve sık yapılan hataları anlatıyoruz.
Hangi olaylar iş kazası sayılır?
İş kazasının tanımı 5510 sayılı Kanun’un 13. maddesinde yapılmıştır. Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada; işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle başka yerde bulunduğu sırada; emzirme izninde; işverence sağlanan taşıtla işe gidiş gelişte meydana gelen ve sigortalıyı derhal ya da sonradan bedenen veya ruhen engelli hâle getiren olaylar iş kazası sayılır. Kanun, işyerinde geçirilen kalp krizi gibi olayların da şartlara göre iş kazası sayılabileceğini kabul eden geniş bir tanım benimser.
Servis aracıyla yapılan trafik kazası, şantiyede yüksekten düşme, makineye el kaptırma, işyerinde çıkan yangın uygulamada en sık gördüğümüz örneklerdir. İşverenin kendi aracı ya da toplu taşımayla değil, işçinin kendi imkânıyla yaptığı yolculuktaki kazalar ise kural olarak iş kazası kapsamına girmez.
Kazadan sonraki ilk günlerde yapılması gerekenler
- Tedavi ve rapor: İlk müdahalenin yapıldığı hastanedeki kayıtlar, sonradan kazanın nasıl olduğuna dair en önemli belgelerden biridir. Hastaneye kazanın iş sırasında olduğunu açıkça söyleyin.
- SGK bildirimi: İşveren kazayı kolluğa derhal, SGK’ya ise kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmek zorundadır. Bildirim yapılmazsa işçi kendisi de SGK’ya başvurabilir.
- Tutanak ve tanıklar: Kaza tespit tutanağının bir örneğini isteyin; olayı gören çalışma arkadaşlarının isimlerini not alın.
- Fotoğraf ve kayıt: Kaza yerinin, makinenin, iskele veya korkuluk eksikliğinin fotoğrafları ileride kusur tespitinde belirleyici olur. Kamera kayıtlarının silinmeden saklanmasını talep edin.
Yaralanmalı kazalarda Cumhuriyet savcılığı soruşturma başlatır. Ataşehir’deki işyerlerinde meydana gelen kazalarda soruşturmayı İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı yürütür. Ceza dosyasındaki bilirkişi raporları ve ifadeler, tazminat davasında da delil olarak kullanılır.
İşverenin sorumluluğunun hukuki dayanağı
İşveren, Türk Borçlar Kanunu’nun 417. maddesi uyarınca işçinin kişiliğini korumak ve iş sağlığı ve güvenliğini sağlamak için gerekli her türlü önlemi almakla yükümlüdür. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu da risk değerlendirmesi, eğitim, kişisel koruyucu donanım ve denetim konularında ayrıntılı yükümlülükler getirir. Yükümlülüklerin ihlali sonucu doğan zarardan işveren sözleşmeye aykırılık hükümlerine göre sorumludur.
Alt işveren işçisinin geçirdiği kazada asıl işveren de İş Kanunu’nun 2. maddesi uyarınca alt işverenle birlikte müteselsilen sorumludur. Kazaya üçüncü kişi sebep olmuşsa (örneğin servis aracına çarpan sürücü), o kişi ve sigortacısı da davada sorumlu tutulabilir.
Talep edilebilecek tazminat kalemleri
- Geçici iş göremezlik zararı: Tedavi süresince çalışılamayan dönemde kaybedilen kazanç; SGK’nın ödediği geçici iş göremezlik ödeneği düşülür.
- Sürekli iş göremezlik zararı: Kalıcı maluliyet nedeniyle çalışma gücünde meydana gelen kaybın, kalan çalışma ömrü boyunca hesaplanan karşılığı.
- Tedavi ve bakım giderleri: SGK tarafından karşılanmayan tedavi, protez, bakıcı giderleri.
- Manevi tazminat: TBK m.56 uyarınca bedensel bütünlüğü zedelenen işçi ve ağır bedensel zarar hâlinde yakınları için.
- Ölüm hâlinde: Destekten yoksun kalma tazminatı, cenaze giderleri ve yakınlar için manevi tazminat. Ayrıntılar destekten yoksun kalma tazminatı yazımızda.
SGK’nın işçiye bağladığı sürekli iş göremezlik gelirinin, rücuya tabi kısmının peşin sermaye değeri maddi tazminattan düşülür. Mükerrer ödemeyi önlemek için kurulan şu sistem, hesap raporunun SGK kayıtları gelmeden tamamlanamamasının da nedenidir.
Maluliyet oranı nasıl belirlenir?
Maluliyet (meslekte kazanma gücü kaybı) oranı, kural olarak SGK sağlık kurulunca belirlenir. Oran yüzde on ve üzerindeyse SGK sürekli iş göremezlik geliri bağlar. Tazminat davasında mahkeme, SGK’nın belirlediği orana itiraz edilirse Adli Tıp Kurumu veya üniversite hastanelerinden rapor alabilir. İşçinin tedavisi tamamlanmadan maluliyet raporu almak, ileride oranın değişmesi riskini doğurur; tedavi sürecinin bitmesini beklemek çoğu zaman doğrusudur.
Dava süreci adım adım
- Kazanın iş kazası olarak kabulü: SGK kazayı iş kazası saymazsa, önce Kuruma başvurulur, ardından iş kazası tespit davası açılır. Tazminat davası açıldıysa tespit davası bekletici mesele yapılır.
- Dava dilekçesi: Kaza, kusur iddiaları ve talep edilen kalemler yazılır. Zarar miktarı baştan kesin bilinemediği için dava çoğunlukla HMK m.107 kapsamında belirsiz alacak davası olarak açılır; hesap raporundan sonra talep artırılır.
- Görevli ve yetkili mahkeme: İş mahkemesi görevlidir. 7036 sayılı Kanun’un 6. maddesine göre davalının yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer mahkemesi yetkilidir. Ataşehir’deki kazalarda dava İstanbul Anadolu Adliyesi’ndeki iş mahkemelerinde görülür.
- Kusur bilirkişisi: İş güvenliği uzmanı ve ilgili teknik alanda bilirkişiden oluşan heyet, işveren, işçi ve varsa üçüncü kişilerin kusur oranlarını belirler.
- Hesap bilirkişisi: Aktüerya uzmanı, işçinin ücreti, yaşı, maluliyet oranı ve kusur durumuna göre maddi zararı hesaplar; SGK gelirinin peşin sermaye değerini düşer.
- Karar ve kanun yolu: Mahkeme maddi ve manevi tazminata hükmeder. Karara karşı istinaf, şartları varsa temyiz yoluna gidilebilir.
İşçinin kusuru tazminatı ortadan kaldırır mı?
İşçinin kendi kusuru, TBK m.52 uyarınca tazminattan indirim sebebidir; tazminatı kural olarak tamamen ortadan kaldırmaz. Örneğin kusur raporunda işverene yüzde yetmiş, işçiye yüzde otuz kusur verilmişse, hesaplanan zararın yüzde yetmişi işverenden istenebilir. İşçiye kask veya emniyet kemeri verilmemiş, eğitim yapılmamış ya da denetim eksikse işverenin kusur oranı artar. Ceza davasındaki beraat kararı, hukuk hâkimini kusur değerlendirmesinde bağlamaz.
Zamanaşımı ve arabuluculuk
İş kazasından doğan tazminat talepleri, işverenin sözleşmeden doğan koruma borcuna dayandığından TBK m.146 uyarınca on yıllık zamanaşımına tabidir. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre süre, zararın kesin olarak öğrenildiği tarihten, çoğu dosyada maluliyet oranının kesinleştiği tarihten başlar. Süre başlangıcı dosyadan dosyaya tartışmalı olabildiği için davayı son ana bırakmamak gerekir.
7036 sayılı Kanun’un 3. maddesi, iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit ve rücu davalarını zorunlu arabuluculuk kapsamı dışında bırakmıştır. Dava doğrudan iş mahkemesinde açılabilir; tarafların isteğe bağlı olarak arabulucuya gitmesi de mümkündür.
Davanın süresi ve masrafları
Kusur ve hesap raporları, SGK yazışmaları ve maluliyet itirazları nedeniyle iş kazası davaları genellikle birkaç yıl sürebilir. Dava açılırken başvuru harcı ve peşin harç, bunlara ek olarak bilirkişi ve tebligat giderleri için gider avansı yatırılır. Belirsiz alacak davasında harç başlangıçta düşük tutulan talep üzerinden alınır. Maddi durumu yetersiz olan işçi adli yardım talep edebilir. Avukatlık ücreti konusunda tazminat davası avukat ücreti yazımız fikir verebilir.
Sık Sorulan Sorular
İşveren SGK’ya kazayı bildirmezse ne olur?
İşveren idari para cezasıyla karşılaşır ve SGK’nın yaptığı ödemeler için rücu sorumluluğu doğar. İşçi de kazayı kendisi bildirebilir; hastane kayıtları ve tanıklar bildirimin gecikmesini telafi eder.
Sigortasız çalışırken kaza geçirirsem tazminat alabilir miyim?
Evet. Sigortasız çalışma işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; SGK da yardımları yapar ve masraflarını işverene rücu eder. Çalışmanın tespiti için hizmet tespit davası gerekebilir.
İşverenle anlaşma yapıp ibraname imzalarsam dava hakkım biter mi?
İbranamenin geçerliliği, ödenen tutarın gerçek zararla orantısına göre değerlendirilir. Gerçek zararın çok altında ödeme içeren ibranameler, Yargıtay uygulamasında makbuz hükmünde sayılabilir; ödenen tutar tazminattan düşülür.
Kazadan sonra işten çıkarılırsam ne olur?
İş kazası tazminatı, fesihten bağımsız olarak istenir. Fesih haksızsa kıdem, ihbar ve işe iade hakları ayrı değerlendirilir.
Kaza sonrası belgelerinizin, SGK yazışmalarınızın ve maluliyet raporunuzun birlikte incelenmesi, hangi kalemlerin talep edilebileceğini netleştirir. Ataşehir iş hukuku avukatı sayfamız üzerinden veya (0532) 776 65 64 numaralı telefondan Küçükbakkalköy’deki büromuza ulaşabilirsiniz.
Hazırlayan: Ataşehir Avukat – Av. M. Şamil Arslan Hukuk Bürosu. Son güncelleme: Ekim 2026. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.