Maluliyet tazminatı, kaza veya haksız fiil sonucu kalıcı olarak çalışma gücünü kısmen ya da tamamen kaybeden kişinin uğradığı gelir kaybının karşılanmasıdır. Hesaplamada temel unsurlar; kişinin yaşı, net geliri, maluliyet oranı, kusur durumu ve beklenen çalışma süresidir. Tutarı aktüerya bilirkişisi, Yargıtay’ın kabul ettiği yaşam tablosu ve iskonto yöntemleriyle belirler. Hesaba başlamak için önce yetkili sağlık kuruluşundan usulüne uygun maluliyet raporu alınmalıdır.
İnternette dolaşan hesaplama araçları kabaca fikir verir, fakat gerçek tutar bilirkişinin dosyaya özgü verilerle yaptığı hesapla ortaya çıkar. Aşağıda hesabın mantığını, raporun nasıl alındığını, hangi kalemlerin talep edilebileceğini ve sürelerin nasıl işlediğini anlatıyoruz.
Maluliyet tazminatının yasal dayanağı nedir?
Türk Borçlar Kanunu’nun 54. maddesi bedensel zararları dört başlıkta sayar: tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar. 55. madde, bedensel zararın sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanacağını ve rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemelerinin tazminattan indirilemeyeceğini düzenler. Trafik kazalarında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, iş kazalarında 5510 sayılı Kanun ve iş hukuku kuralları da devreye girer.
Maluliyet raporu nasıl alınır?
Hesabın temeli maluliyet oranıdır ve oran tıbbi raporla belirlenir. Rapor genellikle üniversite hastanelerinin adli tıp anabilim dallarından veya Adli Tıp Kurumu’ndan alınır. Dava sürecinde mahkeme de dosyayı söz konusu kurumlara gönderir. Raporun, tedavinin tamamlanıp kalıcı durumun netleştiği tarihten sonra düzenlenmesi önemlidir; erken alınan rapor gerçek tabloyu yansıtmayabilir.
Hangi yönetmeliğe göre oran belirleneceği olayın türüne ve tarihine göre değişir. İş kazalarında Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği uygulanır. Trafik kazaları ve diğer haksız fiillerde Yargıtay, olay tarihinde yürürlükte olan engellilik değerlendirmesine ilişkin düzenlemeyi esas alır. Yanlış yönetmeliğe göre hazırlanmış rapor istinaf aşamasında bozma sebebi olabileceğinden, raporun dayanağı mutlaka kontrol edilmelidir.
Hesaplama nasıl yapılır?
Bilirkişi hesabı genel olarak şu adımları izler:
- Gelirin belirlenmesi: Kişinin kaza tarihindeki net geliri bordro, vergi kaydı veya SGK prim bildirimiyle tespit edilir. Gelir ispat edilemezse asgari ücret esas alınır.
- Geçici iş göremezlik dönemi: Tedavi ve iyileşme süresince kişi hiç çalışamadığı için o dönemde gelir kaybı tam olarak hesaplanır.
- Aktif dönem: Kişinin çalışabileceği kabul edilen yaşa kadar olan dönemdir. Yargıtay uygulamasında genellikle 60 yaş esas alınır. Yıllık gelir, maluliyet oranıyla çarpılır.
- Pasif dönem: Çalışma döneminden sonra beklenen yaşam süresinin sonuna kadar olan dönemdir. Kişinin pasif dönemde de efor kaybı yaşayacağı kabul edilir; hesap genellikle asgari ücret üzerinden yapılır.
- Yaşam süresi ve iskonto: Beklenen yaşam süresi TRH-2010 tablosuna göre belirlenir. Gelecekteki gelir artışları ile paranın bugünkü değeri progresif rant yöntemiyle hesaba katılır.
- Kusur indirimi: Bulunan tutar, karşı tarafın kusur oranıyla çarpılır. Zarar görenin de kusuru varsa o oranda indirim yapılır.
- Mahsuplar: Sigorta şirketinin daha önce yaptığı ödemeler ve SGK’nın bağladığı gelirlerin rücuya tabi kısmı düşülür.
Basitleştirilmiş örnek
Varsayımsal olarak 35 yaşında, aylık net geliri 40.000 TL olan ve trafik kazasında hiç kusuru bulunmayan kişide yüzde 20 maluliyet tespit edildiğini düşünelim. Yıllık gelir kaybı 40.000 × 12 × 0,20 = 96.000 TL olur. 60 yaşa kadar kalan 25 yıllık aktif dönem için kaba çarpım 2.400.000 TL’yi bulur. Gerçek hesapta progresif rant, pasif dönem, geçici iş göremezlik süresi ve mahsuplar uygulanacağından sonuç farklılaşır. Örnek, bileşenlerin ağırlığını göstermek içindir; dosyanız için tutar tahmini yerine geçmez.
Hangi kalemler talep edilebilir?
- Tedavi giderleri: Hastane, ilaç, fizik tedavi, protez ve ulaşım masrafları.
- Geçici iş göremezlik zararı: İyileşme süresince kaybedilen gelir.
- Sürekli iş göremezlik zararı: Kalıcı maluliyet nedeniyle ömür boyu sürecek kayıp.
- Bakıcı gideri: Kişi günlük yaşamını sürdürmek için başkasının yardımına muhtaçsa, bakıcı gideri ek kalem olarak istenir; yakınların verdiği bakım da tazminata konu olur.
- Ekonomik geleceğin sarsılması: Yüzde sıfır maluliyette bile estetik kayıp veya meslek seçimini daraltan durumlar için talep edilebilir.
- Manevi tazminat: Türk Borçlar Kanunu’nun 56. maddesine göre zarar gören ve ağır bedensel zarar hâlinde yakınları manevi tazminat isteyebilir.
Kimden ve nerede talep edilir?
Trafik kazasında talep önce kusurlu aracın zorunlu trafik sigortasına yöneltilir. Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. maddesine göre şirkete yazılı başvuru zorunludur; 15 gün içinde yanıt alınamaz veya teklif yetersiz kalırsa Sigorta Tahkim Komisyonu’na ya da mahkemeye gidilir. Teminat limitini aşan kısım ile manevi tazminat sürücü ve işletenden istenir. Kazanın ayrıntıları için yaralamalı trafik kazası tazminatı yazımıza bakabilirsiniz.
İş kazasında talep işverene yöneltilir ve dava iş mahkemesinde görülür; iş kazasından doğan tazminat davaları zorunlu arabuluculuk kapsamı dışındadır. Süreç iş kazası tazminat davası yazımızda anlatılmıştır. Hekim veya özel hastane hatasından doğan maluliyetlerde ise malpraktis davası gündeme gelir; kamu hastanesinde idareye karşı tam yargı davası açılır.
Zamanaşımı ne zaman başlar?
Haksız fiil taleplerinde Türk Borçlar Kanunu’nun 72. maddesine göre süre, zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde fiilden itibaren on yıldır. Trafik kazalarında Karayolları Trafik Kanunu’nun 109. maddesi aynı süreleri öngörür. Maluliyette zararın kapsamı çoğu zaman kesin rapor alındığında öğrenildiğinden, iki yıllık süre Yargıtay uygulamasında genellikle o tarihten başlatılır. Eylem suç oluşturuyor ve ceza zamanaşımı daha uzunsa, o süre uygulanır.
Gerekli belgeler
- Kaza tespit tutanağı, ceza soruşturması evrakı ve kusur raporu
- Acil servis kayıtları, epikriz, ameliyat notları ve tedavi belgeleri
- Kesin maluliyet raporu
- Gelir belgeleri: bordro, vergi levhası, SGK hizmet dökümü
- Tedavi masraflarına ait fatura ve makbuzlar
- Sigorta şirketine yapılan başvuru ve cevabı
Sık yapılan hatalar
En sık hata, tedavi sürerken alınan geçici raporla sigorta şirketiyle anlaşmaktır. Kalıcı durum netleşmeden yapılan anlaşma, sonradan ortaya çıkan zararı karşılamayabilir. İkinci hata, gelir belgelerini dosyaya koymamaktır; asgari ücret üzerinden yapılan hesap gerçek kaybın çok altında kalabilir. Üçüncü hata da raporun hangi yönetmeliğe göre düzenlendiğini kontrol etmemektir. Dördüncü hata ise bakıcı gideri ve ekonomik geleceğin sarsılması gibi kalemleri dilekçede hiç istememektir; mahkeme talep edilmeyen kalemi kendiliğinden hükme geçirmez.
Sık Sorulan Sorular
Yüzde kaç maluliyet tazminat alır?
Alt sınır yoktur. Düşük oranlı maluliyette de sürekli iş göremezlik zararı hesaplanır; oran sıfır olsa bile geçici iş göremezlik ve tedavi giderleri istenebilir.
Çalışmayan kişi maluliyet tazminatı alabilir mi?
Evet. Ev hanımı, öğrenci veya işsiz kişi için hesap asgari ücret üzerinden yapılır. Çalışma gücündeki kayıp, gelir olmasa da ekonomik değer taşır.
Maluliyet oranına itiraz edilebilir mi?
Evet. Mahkemenin aldırdığı rapora karşı süresi içinde itiraz edilerek ek rapor veya başka kurumdan yeni rapor istenebilir. Raporlar arasında çelişki varsa mahkeme Adli Tıp Kurumu ilgili kurulundan görüş alır. İtirazın tıbbi belgelerle desteklenmesi, kabul edilme ihtimalini artırır.
Hesaplama araçlarına güvenebilir miyim?
Kaba fikir verir. Mahkemenin esas aldığı tutar, dosyadaki belgelere göre aktüerya bilirkişisinin yaptığı hesaptır.
Maluliyet tazminatı için iletişim
Maluliyet raporunuz, tedavi belgeleriniz ve gelir kayıtlarınızla birlikte talebinizin kapsamını değerlendirebiliriz. Sigorta uyuşmazlıklarındaki çalışmalarımız için Ataşehir sigorta hukuku avukatı sayfasına bakabilir, Ataşehir Küçükbakkalköy’deki ofisimize (0532) 776 65 64 numarasından ulaşabilirsiniz.
Hazırlayan: Ataşehir Avukat – Av. M. Şamil Arslan Hukuk Bürosu. Son güncelleme: Ekim 2026. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.