Evet, Türkiye’de boşanmadan sonra ortak velayet mümkündür. Türk Medeni Kanunu’nda (TMK) açık hüküm bulunmasa da mahkemeler, Türkiye’nin 2016’da onayladığı Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne Ek 7 No’lu Protokol’ün 5. maddesine ve çocuğun üstün yararı ilkesine dayanarak ortak velayete karar vermektedir. Uygulamada ortak velayet, en çok iki ebeveynin de istediği anlaşmalı boşanmalarda kurulur. Taraflardan biri karşı çıkıyorsa mahkemenin ortak velayet vermesi zordur.
Ortak Velayetin Hukuki Dayanağı Nedir?
TMK 336, evlilik sürerken ana ve babanın velayeti birlikte kullandığını; boşanmada ise velayetin çocuğun kendisine bırakıldığı tarafa ait olduğunu düzenler. Kanunun lafzı tek ebeveynli velayeti esas alır ve o hüküm bugüne kadar değiştirilmedi. Ortak velayetin yolunu açan, uluslararası sözleşmelerdir.
Ek 7 No’lu Protokol’ün 5. maddesi, eşlerin evlilik süresince ve evliliğin sona ermesi halinde çocuklarıyla ilişkilerinde eşit hak ve sorumluluklara sahip olduğunu söyler. Anayasa’nın 90. maddesi uyarınca usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin uluslararası sözleşmeler, kanunla çatıştığında öncelikli uygulanır. BM Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’nin 18. maddesi de çocuğun yetiştirilmesinde iki ebeveynin ortak sorumluluğunu vurgular.
Yargıtay, yabancı mahkemelerin verdiği ortak velayet kararlarının tanınmasına ilişkin dosyalarda ortak velayetin Türk kamu düzenine aykırı olmadığını kabul etmiştir. Ardından yerel mahkemeler, Türkiye’de görülen boşanma davalarında da ortak velayete hükmetmeye başlamıştır.
Hangi Şartlarda Ortak Velayet Verilir?
Kanunda şartlar sayılmadığı için ölçütler içtihat ve uzman raporlarıyla oluşmuştur. Mahkemenin ortak velayete sıcak bakması için genellikle şu koşulların bir arada bulunması gerekir:
- İki ebeveynin de ortak velayeti açıkça talep etmesi veya kabul etmesi.
- Ebeveynler arasında çocuğu olumsuz etkileyecek düzeyde husumet, şiddet veya sürekli çatışma bulunmaması.
- Çocuk hakkında ortak karar alabilecek kadar sağlıklı bir iletişim kurulabilmesi.
- Ebeveynlerin birbirine yakın yerlerde yaşaması veya çocuğun okul ve sosyal düzeninin bozulmayacak olması.
- İdrak çağındaki çocuğun görüşünün alınması ve ortak velayete olumsuz bakmaması.
Hakim, şartlar oluşsa bile ortak velayetin somut olayda çocuğun yararına olup olmadığını da değerlendirir. Gerekirse sosyal inceleme raporu alınır; uzman ebeveynlerin işbirliği kapasitesini ve çocuğun ihtiyaçlarını inceler.
Anlaşmalı Boşanmada Ortak Velayet Nasıl Kurulur?
En kolay yol, anlaşmalı boşanma protokolüne ortak velayet maddesi eklemektir. TMK 166/3 uyarınca anlaşmalı boşanmada hakim, tarafların çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulmalıdır; gerekirse değişiklik yapabilir. Protokolde ortak velayet açık ve uygulanabilir şekilde düzenlenirse mahkemeler çoğu zaman onaylar.
İyi yazılmış bir ortak velayet maddesi şunları içerir:
- Çocuğun fiilen kimin yanında kalacağı ve yerleşim yeri.
- Diğer ebeveynle görüşme günleri, bayram ve tatil düzeni.
- Okul seçimi, sağlık müdahaleleri, yurt dışına çıkış gibi önemli kararların nasıl alınacağı.
- Çocuğun giderlerine katılım ve iştirak nafakası.
- Anlaşmazlık halinde izlenecek yol.
Muğlak protokol, ileride icra aşamasında sorun çıkarır. Anlaşmalı boşanmanın genel koşullarını tek celsede boşanma şartları yazımızda anlattık.
Çekişmeli Boşanmada Ortak Velayet İstenebilir mi?
İstenebilir, fakat sonuç almak güçtür. Çekişmeli boşanmada taraflar arasındaki gerginlik genellikle yüksektir ve ortak velayetin temel koşulu olan işbirliği zayıftır. Taraflardan biri ortak velayete açıkça karşı çıkıyorsa mahkemeler çoğunlukla velayeti tek ebeveyne verir ve diğerine geniş kişisel ilişki tanır.
Yine de çekişmenin mal paylaşımı veya tazminat gibi konularda yoğunlaştığı, çocuk konusunda ise ebeveynlerin uzlaşabildiği dosyalarda ortak velayet talebi kabul görebilir. Yargılama sırasında tarafların velayet konusunda anlaşması da mümkündür. Tek ebeveynli velayette mahkemenin baktığı ölçütleri velayet davası nasıl kazanılır yazımızda bulabilirsiniz.
Ortak Velayette Günlük Hayat Nasıl İşler?
Ortak velayet, çocuğun iki evde eşit süre kalması anlamına gelmez. Çoğu düzenlemede çocuk bir ebeveynin yanında yaşar, diğeriyle belirli günlerde görüşür; önemli kararlar ise birlikte alınır. Okul değişikliği, ameliyat, din eğitimi, yurt dışına taşınma gibi konularda iki ebeveynin onayı aranır.
Uygulamada karşılaşılan sorunlar genellikle resmi işlemlerde ortaya çıkar. Pasaport başvurusu, yurt dışı çıkış izni, okul kaydı veya hastanede rıza gerektiren işlemler için iki ebeveynin imzası gerekebilir. O nedenle kararda veya protokolde, hangi işlemler için kimin tek başına yetkili olacağını belirtmek ileride yaşanacak tıkanıklığı önler.
Ortak velayet nafaka yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Çocuk fiilen bir ebeveynin yanında kalıyorsa diğer ebeveyn iştirak nafakası öder. Miktar, ebeveynlerin gelirine ve çocuğun ihtiyaçlarına göre belirlenir.
Ortak Velayet ile Geniş Kişisel İlişki Arasındaki Fark
Ortak velayeti talep eden ebeveynlerin bir kısmı aslında çocukla daha fazla zaman geçirmek ister. O amaç, tek ebeveynli velayette geniş kişisel ilişki kurularak da karşılanabilir. Aradaki temel fark karar yetkisidir: kişisel ilişkide velayet sahibi önemli kararları tek başına alır, ortak velayette ise iki ebeveynin onayı aranır. Diğer ebeveynle uzlaşmanın zor olduğu durumlarda geniş kişisel ilişki talep etmek, ortak velayet ısrarından daha gerçekçi sonuç verebilir.
Ortak Velayet Sonradan Değiştirilebilir mi?
Değiştirilebilir. TMK 183, boşanmadan sonra yeni olgular ortaya çıkınca hakimin çocuğa ilişkin düzenlemeyi değiştirebileceğini öngörür. Ebeveynler arasında iletişim tamamen koparsa, biri kararları sistematik olarak engellerse veya çocuğun yararı tehlikeye düşerse, taraflardan biri aile mahkemesinden velayetin tek başına kendisine verilmesini isteyebilir.
Tersi de mümkündür. Boşanmada velayeti tek ebeveyne verilen çocuk için, ebeveynler sonradan uzlaşırsa ortak velayete geçilmesi talep edilebilir. İki durumda da mahkeme çocuğun güncel durumunu araştırır.
Yurt Dışında Verilen Ortak Velayet Kararı Türkiye’de Geçerli mi?
Yabancı mahkemenin verdiği boşanma ve ortak velayet kararı, Türkiye’de tanıma davası ile hüküm doğurur. Yargıtay, ortak velayetin Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmadığını kabul ettiği için o tür kararlar kural olarak tanınabilmektedir. Sürecin ayrıntılarını tanıma ve tenfiz davası yazımızda ele aldık.
Görevli Mahkeme ve Süreç
Ortak velayet talebi, boşanma davasıyla birlikte aile mahkemesinde ileri sürülür. Ataşehir’de oturan eşlerin davası Kartal’daki İstanbul Anadolu Adliyesi aile mahkemelerinde görülür. Boşanmadan sonra ortak velayete geçiş veya ortak velayetin kaldırılması için velayetin değiştirilmesi davası açılır. Dava harcı ve masrafları her yıl güncellenen tarifelere göre belirlenir.
Sık Sorulan Sorular
Ortak velayette nafaka ödenir mi?
Evet. Çocuğun fiilen yanında kalmadığı ebeveyn, gücü oranında iştirak nafakası öder.
Ortak velayet için çocuğun rızası gerekir mi?
Kanuni bir rıza şartı yoktur, ancak idrak çağındaki çocuğun görüşü alınır ve kararda dikkate alınır.
Ortak velayette çocuk yurt dışına götürülebilir mi?
Kalıcı taşınma için iki ebeveynin onayı veya mahkeme izni gerekir. Kısa süreli seyahatlerde protokoldeki düzenleme belirleyicidir.
Kanunda ortak velayete ilişkin değişiklik var mı?
Ekim 2026 itibarıyla TMK 336’da ortak velayeti açıkça düzenleyen bir değişiklik yapılmadı. Uygulama, uluslararası sözleşmelere ve içtihada dayanıyor.
Ortak Velayet Talebiniz İçin Görüşelim
Ortak velayetin sağlıklı işlemesi, kararın veya protokolün ne kadar açık yazıldığına bağlıdır. Protokol hazırlığı ya da velayet düzenlemesinin değiştirilmesi için Ataşehir boşanma avukatı sayfamızdan bilgi alabilir, (0532) 776 65 64 numarasından bize ulaşabilirsiniz. Büromuz Ataşehir Küçükbakkalköy’de bulunuyor.
Hazırlayan: Ataşehir Avukat – Av. M. Şamil Arslan Hukuk Bürosu. Son güncelleme: Ekim 2026. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.