Saklı pay oranları Türk Medeni Kanunu’nun 506. maddesinde belirlenmiştir: çocuklar ve torunlar için yasal miras payının yarısı, anne ve babanın her biri için yasal payın dörtte biri, sağ kalan eş için ise çocuklarla veya anne-babayla birlikte mirasçı olduğunda yasal payının tamamı, diğer hâllerde dörtte üçüdür. Kardeşlerin saklı payı 2007 yılında kaldırılmıştır. Miras bırakan, saklı payları aşan kısım üzerinde vasiyet veya bağışla serbestçe tasarruf edebilir.
Saklı pay nedir, neden önemlidir?
Saklı pay, miras bırakanın vasiyetname veya bağışlarla bile yakınlarından esirgeyemeyeceği miras kısmıdır. Kanun, belirli yakınların tamamen mirastan dışlanmasını önlemek için onlara asgari pay güvencesi verir. Saklı paylı mirasçıların payları toplamı dışında kalan bölüme “tasarruf oranı” denir; miras bırakan söz konusu bölümü dilediği kişiye bırakabilir.
Saklı pay kendiliğinden işlemez. Miras bırakan saklı payı zedeleyen vasiyet veya bağış yapmışsa, tasarruf geçersiz olmaz; saklı pay sahibinin tenkis davası açarak tasarrufun saklı payı aşan kısmının indirilmesini istemesi gerekir. Dava açılmazsa ya da süresinde açılmazsa tasarruf olduğu gibi geçerli kalır.
Saklı pay sahipleri ve oranları
| Saklı pay sahibi | Saklı pay oranı (TMK m.506) |
|---|---|
| Altsoy (çocuklar, torunlar) | Yasal miras payının yarısı |
| Anne ve babanın her biri | Yasal miras payının dörtte biri |
| Sağ kalan eş (altsoy veya anne-baba zümresiyle birlikte) | Yasal miras payının tamamı |
| Sağ kalan eş (diğer hâllerde) | Yasal miras payının dörtte üçü |
| Kardeşler, büyükanne ve büyükbabalar, amca, dayı vb. | Saklı payları yoktur |
Saklı pay hesaplanırken önce yasal miras payı bulunur, ardından tablodaki oran uygulanır. Yasal paylar TMK m.495 ve devamında düzenlenmiştir: sağ kalan eş altsoyla birlikte terekenin dörtte birini, anne-baba zümresiyle birlikte yarısını, büyükanne ve büyükbabalar zümresiyle birlikte dörtte üçünü alır; kalan kısım ilgili zümrenin mirasçıları arasında paylaşılır.
Örneklerle saklı pay hesaplama
Eş ve iki çocuk mirasçı ise
Eşin yasal payı 1/4’tür ve çocuklarla birlikte mirasçı olduğu için saklı payı da 1/4’tür. Kalan 3/4 iki çocuk arasında eşit paylaşılır; her çocuğun yasal payı 3/8, saklı payı bunun yarısı olan 3/16’dır. Saklı paylar toplamı 1/4 + 3/16 + 3/16 = 5/8 eder. Miras bırakanın serbestçe tasarruf edebileceği kısım 3/8’dir.
Sadece üç çocuk mirasçı ise
Her çocuğun yasal payı 1/3, saklı payı 1/6’dır. Saklı paylar toplamı terekenin yarısıdır; miras bırakan diğer yarıyı vasiyetle dilediği kişiye bırakabilir.
Eş ve anne-baba mirasçı ise
Eşin yasal payı 1/2, saklı payı da 1/2’dir. Anne ve babanın her birinin yasal payı 1/4, saklı payı ise 1/16’dır. Saklı paylar toplamı 5/8, tasarruf oranı 3/8 olur.
Eş ve kardeşler mirasçı ise
Anne ve baba ölmüşse kardeşler onların yerine mirasçı olur. Eşin yasal payı 1/2’dir ve anne-baba zümresiyle birlikte mirasçı olduğu için saklı payı da 1/2’dir. Kardeşlerin saklı payı bulunmadığından miras bırakan terekenin diğer yarısını kardeşlere hiç bırakmadan başkasına vasiyet edebilir.
Saklı pay hangi değer üzerinden hesaplanır?
Hesaplama, miras bırakanın ölüm tarihindeki malvarlığı esas alınarak yapılır. TMK m.507’ye göre tereke değerinden borçlar, cenaze giderleri, terekenin mühürlenmesi ve yazımı giderleri ile miras bırakanla birlikte yaşayan kişilerin üç aylık bakım giderleri düşülür. Elde edilen net değere, tenkise tabi sağlararası kazandırmalar eklenir.
Tenkise tabi kazandırmalar TMK m.565’te sayılır. Bunlar arasında mirasçılık payına mahsuben yapılan ve denkleştirmeye tabi olmayan kazandırmalar, olağan hediyeler dışında kalan ve ölümden önceki son bir yıl içinde yapılan bağışlar ve saklı pay kurallarını çiğneme amacıyla yapıldığı açık olan devirler yer alır. Bağışlanan taşınmazın değeri de ölüm tarihi esas alınarak bilirkişi tarafından belirlenir.
Saklı payı zedelenen mirasçı ne yapabilir?
Saklı payı zedelenen mirasçının başvuracağı yol tenkis davasıdır. Dava, miras bırakanın son yerleşim yerindeki asliye hukuk mahkemesinde, kendisine fazla kazandırma yapılan kişiye karşı açılır. Miras bırakan Ataşehir’de oturuyorsa görevli yer İstanbul Anadolu Adliyesi’dir. Mahkeme terekeyi ve kazandırmaları hesaplatır, saklı payı aşan kısmın davacıya verilmesine ya da bedelinin ödenmesine karar verir. Davanın işleyişi için tenkis davası nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Tenkis davası hak düşürücü sürelere bağlıdır. TMK m.571’e göre dava, mirasçının saklı payının zedelendiğini öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren on yıl içinde açılmalıdır. Miras bırakan tapuda satış gösterip gerçekte bağışlamışsa, saklı paydan bağımsız olarak muris muvazaası davası da gündeme gelebilir; söz konusu dava süreye bağlı değildir ve tapunun iptalini hedefler.
Saklı pay hangi durumlarda kaybedilir?
- Mirasçılıktan çıkarma: TMK m.510’a göre mirasçı, miras bırakana veya yakınlarına karşı ağır suç işlemişse ya da aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemişse, miras bırakan ölüme bağlı tasarrufla onu saklı payından yoksun bırakabilir. Çıkarma sebebinin tasarrufta gösterilmesi gerekir.
- Mirastan feragat: Miras bırakanla resmî şekilde yapılan feragat sözleşmesiyle mirasçı, saklı pay dahil miras hakkından vazgeçebilir.
- Mirasın reddi: Mirası reddeden kişi mirasçılık sıfatını kaybeder ve saklı pay talep edemez.
- Mirasçılığa engel durumlar: Miras bırakanı kasten öldürmek gibi TMK’da sayılan hâllerde kişi mirastan yoksun kalır.
- Boşanma: Boşanma kararı kesinleştiğinde eşler birbirinin mirasçısı olmaz; dava sürerken ölüm hâlinde de belirli şartlarla eşin mirasçılığı sona erebilir.
Vasiyetname hazırlarken saklı paylara dikkat
Vasiyetname hazırlayan kişi, saklı payları ihlal eden tasarrufun tenkis davasıyla indirilebileceğini bilmelidir. Tasarruf oranı içinde kalan vasiyetler ise mirasçılar tarafından tenkis edilemez. Uyuşmazlık riskini azaltmak için mal varlığının değeri, mirasçıların saklı payları ve tasarruf oranı vasiyetname öncesinde hesaplanmalıdır. Vasiyetnamenin şekil şartları için vasiyetname nasıl hazırlanır yazımız yol gösterir.
Sık Sorulan Sorular
Kardeşlerin saklı payı var mı?
Hayır. 2007 yılında yapılan değişiklikle kardeşlerin saklı payı kaldırılmıştır. Miras bırakan, kardeşlerini vasiyetname ile mirastan tamamen dışarıda bırakabilir.
Saklı pay sahibi miras bırakan hayattayken dava açabilir mi?
Hayır. Saklı pay ve tenkis hakkı, miras bırakanın ölümüyle doğar. Sağlığında yapılan bağışlar ölümden sonra tenkis davasıyla ileri sürülür.
Evlilik dışı çocuğun saklı payı var mı?
Soybağı kurulmuş evlilik dışı çocuk, evlilik içi çocukla aynı yasal ve saklı paya sahiptir. Soybağı kurulmamışsa önce babalık davası veya tanıma gerekir.
Saklı pay para olarak mı ödenir?
Tenkis kararında mahkeme, tenkise tabi malın bölünüp bölünemeyeceğine göre ya payın aynen verilmesine ya da değerinin ödenmesine hükmeder. Davalıya bedel ödeyerek malı elinde tutma imkânı tanınabilir.
Vasiyetname veya bağışlar nedeniyle saklı payınızın zedelendiğini düşünüyorsanız, hesaplamayı ve dava sürelerini birlikte incelemek için Ataşehir Küçükbakkalköy’deki büromuza başvurabilirsiniz. Telefon: (0532) 776 65 64. Miras hukukuna dair diğer konular Ataşehir miras hukuku avukatı sayfamızda yer alıyor.
Hazırlayan: Ataşehir Avukat – Av. M. Şamil Arslan Hukuk Bürosu. Son güncelleme: Ekim 2026. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.