Trafik kazası değer kaybı tazminatı, kazada hasar gören aracın onarıldıktan sonra ikinci el piyasada eskisine göre daha düşük fiyata alıcı bulması nedeniyle oluşan farktır ve kusurlu aracın zorunlu trafik sigortasından istenir. Önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılır; şirket 15 gün içinde ödeme yapmaz veya eksik öderse Sigorta Tahkim Komisyonu’na ya da mahkemeye gidilir. Talep, zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde kazadan itibaren on yıl içinde ileri sürülmelidir.
Değer kaybı, onarım bedelinden ayrı bir zarar kalemidir. Aracınız kusursuz biçimde onarılsa bile hasar kaydı, değiştirilen parçalar ve boya işlemleri ikinci el alıcının ödemeye razı olduğu fiyatı düşürür. Aşağıda değer kaybının kimden, nasıl ve hangi belgelerle isteneceğini anlatıyoruz.
Değer kaybı talebinin yasal dayanağı nedir?
Araç işletenin sorumluluğu 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 85. maddesinde, zorunlu mali sorumluluk sigortası ise 91 ve devamı maddelerinde düzenlenir. Sigortacı, işletenin üçüncü kişilere verdiği zararı poliçede yazılı teminat limitleri içinde karşılar. Araçta oluşan değer kaybı da işletenin sorumlu olduğu maddi zararın parçası sayılır.
Uzun süre değer kaybı, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’ndaki formüle göre hesaplanıyordu. Anayasa Mahkemesi 17 Temmuz 2020 tarihli kararıyla, tazminatın genel şartlara göre belirleneceğini öngören kanun ibarelerini iptal etti. Kararın ardından Yargıtay uygulaması, gerçek zararı esas alan piyasa karşılaştırması yöntemine yöneldi; genel şartlardaki yaş ve kilometre sınırlamaları tazminatı otomatik olarak sıfırlamaz hâle geldi.
Değer kaybı nasıl hesaplanır?
Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre esas alınan değer, aracın kaza tarihindeki hasarsız ikinci el piyasa değeri ile hasar görüp onarıldıktan sonraki piyasa değeri arasındaki farktır. Bilirkişi; aracın markası, modeli, yaşı, kilometresi, daha önceki hasar kayıtları, hasarın büyüklüğü ve hangi parçaların değiştiğine bakarak hesap yapar. Değişen parçanın şasi, tavan veya direk gibi yapısal bölgede olması değer kaybını belirgin şekilde artırır.
Sigorta şirketleri hâlâ genel şartlardaki formülle hesap yapıp düşük teklif sunabilir. Teklif ile bağımsız bilirkişinin piyasa karşılaştırmasıyla bulacağı tutar arasında ciddi fark çıkabilir. Teklifi kabul etmeden önce aracın piyasa değerini emsal ilanlarla karşılaştırmak yararlıdır.
Değer kaybı hangi durumlarda istenmez?
- Kusurunuz varsa: Tazminat kusur oranına göre indirilir. Tam kusurlu sürücü kendi aracındaki değer kaybını karşı tarafın sigortasından isteyemez.
- Daha önce aynı parçada hasar varsa: Önceki hasarın bulunduğu bölgede yeni hasar için değer kaybı ya düşük hesaplanır ya da hiç oluşmaz. Ancak önceki hasar her durumda talebi ortadan kaldırmaz; bilirkişi bunu somut olarak değerlendirir.
- Küçük ve parça değişimi gerektirmeyen hasarlarda: Plastik aksam ve kozmetik onarımlarda piyasa değeri değişmeyebilir.
- Araç pert olduysa: Ağır hasarlı (pert) araçta tazminat aracın rayiç değeri üzerinden hesaplanır; ek olarak değer kaybı istenemez.
Kimden talep edilir?
Değer kaybı, kusurlu aracın zorunlu trafik sigortacısından istenir. Talep sigorta limitini aşarsa aşan kısım için aracın işleteni ve sürücüsü müteselsilen sorumludur. Kendi kaskonuz kural olarak değer kaybını karşılamaz; bazı poliçelerde ek teminat olarak yer alabilir, poliçenizi kontrol edin. Karşı aracın trafik sigortası yoksa ya da araç tespit edilemiyorsa Güvence Hesabı’na başvurulabilir.
Onarım süresince araçtan yararlanamamaktan doğan zarar, yani araç mahrumiyeti ya da ikame araç bedeli, değer kaybından farklı kalemdir. Ticari taksi veya servis aracında kazanç kaybı da gündeme gelir. Söz konusu kalemlerin trafik sigortası teminatına girip girmediği tartışmalı olduğundan, sigortanın karşılamadığı kısım için işleten ve sürücüye yönelmek gerekebilir.
Süreç adım adım nasıl ilerler?
- Kaza tespit tutanağı: Anlaşmalı kaza tespit tutanağı veya polis/jandarma raporu kusur dağılımını gösterir. Tutanağın eksiksiz doldurulması sonraki tüm aşamaları etkiler.
- Onarım ve eksper raporu: Onarım faturası ve eksper raporu, hangi parçaların değiştiğini ve hasarın boyutunu kanıtlar.
- Sigorta şirketine başvuru: Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. maddesine göre dava açmadan veya tahkime gitmeden önce sigortacıya yazılı başvuru zorunludur. Başvuruya ruhsat, ehliyet, tutanak, eksper raporu, fotoğraflar ve IBAN eklenir.
- 15 günlük bekleme: Şirket 15 gün içinde yanıt vermez, talebi reddeder veya düşük öderse bir sonraki aşamaya geçilir.
- Tahkim veya dava: Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabilir ya da mahkemede dava açılabilir. İki yol aynı anda kullanılamaz.
Tahkim mi, dava mı?
Sigorta Tahkim Komisyonu, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesiyle kurulmuştur ve değer kaybı dosyalarında sık kullanılır. Süreç genellikle mahkemeye göre kısa sürer, bilirkişi incelemesi komisyon bünyesinde yapılır. Başvuru ücreti talep tutarına göre değişir ve her yıl güncellenir.
Mahkeme yolunda sigorta şirketine karşı açılan davalarda görev, uygulamada çoğunlukla asliye ticaret mahkemesindedir; sürücü ve işleten de davaya dahil edildiğinde görev konusu dikkatle değerlendirilmelidir. Ticari davalarda para alacakları için dava öncesi arabuluculuk şartı bulunduğundan, dava açmadan önce söz konusu şartın dosyanıza uygulanıp uygulanmadığını kontrol etmek gerekir. Ataşehir’de yaşayanlar için yetkili adliye genellikle İstanbul Anadolu Adliyesi’dir; davacı kazanın olduğu yer, sigortacının merkezi veya acentenin bulunduğu yer gibi seçeneklerden birini kullanabilir.
Gerekli belgeler
- Kaza tespit tutanağı veya resmî kaza raporu
- Araç ruhsatı ve sürücü belgesi fotokopisi
- Eksper raporu ve hasar fotoğrafları
- Onarım faturası ve servis kayıtları
- Sigorta şirketine yapılan başvurunun ve cevabın kopyası
- Varsa aracın önceki hasar kaydı dökümü
Zamanaşımı
Karayolları Trafik Kanunu’nun 109. maddesine göre talep, zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıl içinde ileri sürülmelidir. Kaza aynı zamanda ceza zamanaşımı daha uzun olan suç oluşturuyorsa, o süre uygulanır. Sigorta şirketine yapılan başvuru zamanaşımını kesen işlemlerden biri olarak değerlendirilir; yine de başvuru tarihlerini belgelemek şarttır.
Sık yapılan hatalar
En sık hata, şirketin ilk teklifini ibraname imzalayarak kabul etmektir. İbranamenin kapsamına göre sonradan fark talebi tartışmalı hâle gelebilir. İkinci hata, kaza tespit tutanağında kusuru kabul eden ifadeler kullanmaktır. Üçüncü hata da aracı onarımdan kısa süre sonra satıp değer kaybını kanıtlayacak belgeleri saklamamaktır; satılmış araç için de talep mümkündür, fakat delil kaybı ispatı zorlaştırır.
Kazada yaralanma da varsa değer kaybıyla birlikte yaralamalı trafik kazası tazminatı talepleri gündeme gelir. Kusur dağılımına itirazınız varsa kusur oranına itiraz yazımıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Araç kaç yaşına kadar değer kaybı alır?
Anayasa Mahkemesi kararından sonra yaş ve kilometre sınırları talebi kendiliğinden düşürmez. Eski ve yüksek kilometreli araçta değer kaybı düşük çıkabilir; bilirkişi piyasa verisine göre karar verir.
Kendi kaskomdan değer kaybı alabilir miyim?
Standart kasko poliçeleri değer kaybını kapsamaz. Poliçenizde ek teminat olarak yazılıysa talep edebilirsiniz.
Değer kaybı başvurusu için avukat şart mı?
Değildir. Sigorta şirketine ve tahkime kendiniz başvurabilirsiniz. Tutarın yüksek olduğu, kusur oranının tartışmalı olduğu dosyalarda hukuki destek almak yerinde olur.
Sigorta şirketi ne kadar sürede öder?
Kanun şirkete 15 günlük yanıt süresi tanır. Uygulamada şirketler ekspertiz sürecine göre söz konusu süreyi kullanır; süre içinde ödeme yapılmazsa tahkim veya dava yolu açılır.
Değer kaybı talebiniz için iletişim
Kaza tutanağınız, eksper raporunuz ve sigorta şirketinin yazısıyla gelirseniz talebinizin hangi yolla ilerlemesi gerektiğini birlikte değerlendirebiliriz. Sigorta uyuşmazlıklarındaki çalışmalarımız için Ataşehir sigorta hukuku avukatı sayfasına bakabilir, Ataşehir Küçükbakkalköy’deki ofisimiz için (0532) 776 65 64 numarasından randevu alabilirsiniz.
Hazırlayan: Ataşehir Avukat – Av. M. Şamil Arslan Hukuk Bürosu. Son güncelleme: Ekim 2026. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.