Vasiyetnamenin iptali davası, mirasbırakanın ayırt etme gücü olmadan, yanıltılarak veya baskı altında yaptığı, içeriği hukuka aykırı ya da kanuni şekle uyulmadan düzenlenmiş vasiyetnamenin geçersiz sayılması için açılır. İptal sebepleri TMK m.557’de sayılmıştır. Dava, iptal sebebinin öğrenilmesinden itibaren 1 yıl ve her hâlde vasiyetnamenin açılmasından itibaren 10 yıl içinde, mirasbırakanın son yerleşim yerindeki asliye hukuk mahkemesinde açılmalıdır. Dava açılmadıkça vasiyetname geçerli kabul edilir.
Vasiyetname Hangi Sebeplerle İptal Edilir?
TMK m.557 dört iptal sebebi öngörür. Sebepler sınırlı sayıdadır; “vasiyetname adil değil” ya da “kardeşime fazla bırakılmış” gibi gerekçeler iptal sebebi değildir. Eşitsizlik saklı payı zedeliyorsa doğru yol tenkistir.
1. Ehliyetsizlik
Mirasbırakan vasiyetnameyi yaptığı anda ayırt etme gücüne sahip değilse vasiyetname iptal edilir. Uygulamada en sık ileri sürülen sebep budur. Alzheimer, ileri evre demans, felç sonrası bilinç bozuklukları, yoğun bakımda yapılan işlemler ve ağır ilaç tedavisi tipik örneklerdir. Önemli olan genel hastalık tablosu değil, vasiyetnamenin düzenlendiği andaki durumdur; hastalığın dalgalı seyrettiği dönemlerde “aydınlık an” tartışması çıkar.
2. İrade sakatlığı
Vasiyetname yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama etkisiyle yapılmışsa iptal edilebilir. Örneğin bakımını üstlenen kişinin mirasbırakanı diğer çocuklarının onu terk ettiğine dair gerçek dışı anlatımlarla etkilemesi aldatma olarak değerlendirilebilir. Yaşlı kişiyi ilaçlarını vermemekle tehdit ederek vasiyetname yaptırmak ise korkutmadır.
3. Hukuka veya ahlaka aykırı içerik
Vasiyetnamenin içeriği, koşulları veya yüklemeleri hukuka ya da ahlaka aykırıysa iptal sebebi oluşur. Lehtarın boşanmasına veya belirli kişiyle evlenmemesine bağlanan kazandırmalar tartışma doğurur. Aykırılık tek hükümdeyse, mahkeme vasiyetnamenin yalnız o hükmünü iptal edebilir.
4. Şekle aykırılık
Resmi vasiyetnamede iki tanığın bulunmaması, tanıklık yasağı olan kişinin tanık olması veya tanık beyanlarının metne geçirilmemesi; el yazılı vasiyetnamede metnin tamamının el yazısı olmaması, tarih veya imza eksikliği şekle aykırılık örnekleridir. Şekil şartlarının ayrıntısını vasiyetname nasıl hazırlanır yazısında anlattık. Yargıtay, tarihteki küçük hataların metnin içeriğinden düzeltilebildiği durumlarda vasiyetnameyi ayakta tutma eğilimindedir.
Davayı Kimler Açabilir?
TMK m.558’e göre davayı, tasarrufun iptalinde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı açar. Menfaat, vasiyetname iptal edildiğinde davacının daha fazla mirasa kavuşacak olmasıdır. Saklı paylı mirasçı olmak şart değildir; vasiyetname yüzünden mirastan dışlanan kardeş veya yeğen de, iptal hâlinde yasal mirasçı olacaksa davayı açabilir. Önceki tarihli vasiyetnamede lehine kazandırma bulunan kişi de, sonraki vasiyetnamenin iptalinde menfaati olduğu için davacı olabilir.
Davalı, vasiyetnameden yararlanan kişidir: atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı. Birden fazla lehtar varsa hepsine karşı dava açılması gerekir; aksi hâlde verilen karar davaya katılmayan lehtarı bağlamaz.
Dava Açma Süreleri
TMK m.559, iptal davası için üç ayrı süre öngörür:
- Davacının tasarrufu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl,
- Her hâlde vasiyetnamelerde vasiyetnamenin açılması tarihinden itibaren 10 yıl,
- İyiniyetli olmayan davalılara karşı 20 yıl.
Süreler hak düşürücüdür ve mahkemece kendiliğinden gözetilir. Öğrenme tarihi çoğu dosyada sulh hukuk mahkemesinde vasiyetnamenin açılıp okunduğu ya da tebliğ edildiği tarihtir. Süre geçse bile iptal sebebi, vasiyetnameye dayanılarak açılan davalarda def’i olarak her zaman ileri sürülebilir.
Sulh Hukukta İtiraz ile İptal Davası Arasındaki Fark
Vasiyetname açıldıktan sonra yasal mirasçılar, atanmış mirasçılara mirasçılık belgesi verilmesine 1 ay içinde itiraz edebilir. İtiraz, belgenin verilmesini durdurur; ancak vasiyetnameyi geçersiz kılmaz. İtiraz edilmesi iptal davasının yerine geçmez ve 1 yıllık süreyi durdurmaz. Uygulamada mirasçıların itiraz dilekçesi verip davayı ihmal ettiği, süre geçince de hak kaybına uğradığı sık görülür.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Vasiyetnamenin iptali davası asliye hukuk mahkemesinde görülür. HMK m.11 uyarınca mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir. Mirasbırakan Ataşehir, Kadıköy, Ümraniye, Sancaktepe veya Çekmeköy’de ikamet ediyorduysa dava İstanbul Anadolu Adliyesi’nde açılır. Dava şartı olarak arabulucuya başvurma zorunluluğu bulunmaz.
Ehliyetsizlik Nasıl İspatlanır?
Ehliyetsizlik iddiasında belirleyici delil Adli Tıp Kurumu raporudur. Mahkeme, mirasbırakanın vasiyetname tarihinden önceki ve sonraki hastane kayıtlarını, epikriz raporlarını, reçetelerini ve varsa yaşlı bakım kurumu kayıtlarını getirtir; dosya Adli Tıp’a gönderilir. Kurum, vasiyetnamenin yapıldığı tarihte ayırt etme gücünün bulunup bulunmadığına dair görüş bildirir. Tanık beyanları, noterin ve vasiyetname tanıklarının ifadeleri de dinlenir.
Resmi vasiyetnamede tanıkların mirasbırakanı ayırt etme gücüne sahip gördüklerini beyan etmiş olması güçlü bir karinedir; ancak aksi tıbbi kayıtlarla ispat edilebilir. El yazılı vasiyetnamede ise yazının ve imzanın mirasbırakana ait olup olmadığı tartışılırsa, mahkeme karşılaştırma belgeleri üzerinden yazı ve imza incelemesi yaptırır.
Gerekli Belgeler
- Sulh hukuk mahkemesince açılan vasiyetnamenin onaylı örneği ve açılma tutanağı,
- Mirasçılık belgesi ve nüfus aile kayıt örneği,
- Mirasbırakanın hastane, poliklinik ve ilaç kayıtları (mahkemeden istenebilir),
- Terekedeki taşınmazların tapu kayıtları,
- Tanık listesi ve mirasbırakanın son dönemine ilişkin yazışmalar.
Davanın Sonucu ve Tenkis Talebi
İptal kararı verilirse vasiyetname veya iptal edilen hükmü geçersiz olur ve miras, yasal mirasçılık kurallarına ya da varsa geçerli önceki vasiyetnameye göre paylaşılır. İptal sebebi ispatlanamazsa vasiyetname ayakta kalır. Saklı paylı mirasçılar o ihtimale karşı dilekçede, iptal talebi reddedilirse saklı paylarının korunması için tenkis talebini terditli olarak ileri sürmelidir. Tenkis süreleri iptal davasından bağımsız işler.
Masraf ve Yargılama Süresi
Harç ve gider avansı, davanın değerine ve keşif, bilirkişi, Adli Tıp incelemesi gibi delillerin kapsamına göre değişir. Harç tutarları her yıl yeniden belirlenir. Adli Tıp raporunun beklenmesi davayı uzatan başlıca etkendir; ilk derece yargılaması çoğu zaman 1,5 ila 3 yıl sürer. Miras davalarının toplam süresi hakkında miras davası ne kadar sürer yazısında daha geniş bilgi bulabilirsiniz.
Uygulamada Sık Yapılan Hatalar
İlk hata, vasiyetnameyi beğenmemekle iptal sebebini karıştırmaktır; mahkeme yalnız kanunda sayılan sebeplere bakar. İkinci hata, ehliyetsizlik iddiasını tıbbi belge olmadan yalnız tanıklara dayandırmaktır. Mirasbırakanın son yıllarında gittiği hastaneleri, aile hekimini ve kullandığı ilaçları dava açmadan önce listelemek, mahkemenin doğru kurumlara yazı yazmasını sağlar. Üçüncü hata ise lehtarlardan birini davalı göstermeyi unutmaktır; eksik taraf teşkili davanın uzamasına neden olur.
Sık Sorulan Sorular
Vasiyetnamenin iptali davası ne zaman açılmalı?
İptal sebebini ve vasiyetnameyi öğrendiğiniz tarihten itibaren 1 yıl içinde. Vasiyetnamenin açılmasından itibaren 10 yıl geçmişse dava hakkı düşer.
Noterde yapılan vasiyetname iptal edilebilir mi?
Evet. Resmi vasiyetname de ehliyetsizlik, irade sakatlığı veya şekil eksikliği gibi sebeplerle iptal edilebilir. Noterde yapılmış olması ispatı zorlaştırır, ama imkânsız kılmaz.
Kardeşler vasiyetnamenin iptalini isteyebilir mi?
İptal hâlinde yasal mirasçı olacaklarsa isteyebilir. Saklı payları olmadığından tenkis isteyemezler.
Sulh hukuka itiraz ettim, yine de dava açmam gerekir mi?
Gerekir. İtiraz yalnız mirasçılık belgesinin verilmesini durdurur; vasiyetnamenin iptali için 1 yıllık süre içinde asliye hukuk mahkemesinde dava açılmalıdır.
Vasiyetname Hakkında Görüşmek İçin
İptal davasında sürenin kısa olması ve tıbbi kayıtların zamanında toplanması sonucu doğrudan etkiler. Vasiyetnamenin örneği ve mirasbırakanın sağlık kayıtlarıyla Ataşehir Küçükbakkalköy’deki büromuzda miras davalarına ilişkin değerlendirme yapabiliriz. İletişim: (0532) 776 65 64.
Hazırlayan: Ataşehir Avukat – Av. M. Şamil Arslan Hukuk Bürosu. Son güncelleme: Ekim 2026. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.