Kullanılmayan yıllık izin ücreti, iş sözleşmesi hangi sebeple sona ererse ersin işçiye ödenir. İstifa eden, haklı nedenle kovulan, emekli olan ya da deneme süresinden sonra ayrılan işçi için sonuç değişmez: hak edilip kullanılmamış izin günleri, son ücret üzerinden paraya çevrilir. Sözleşme devam ederken ise izin paraya çevrilemez; işveren izni fiilen kullandırmak zorundadır.
Aşağıda iznin kime ve ne kadar verildiğini, ücretin nasıl hesaplandığını, işverenin ödemediği durumda izlenecek yolu ve sık karşılaştığımız itirazları anlatıyoruz.
Yasal dayanak: 4857 sayılı İş Kanunu’nun ilgili maddeleri
Yıllık ücretli izin, İş Kanunu’nun 53 ile 61. maddeleri arasında düzenlenir. 53. madde izin hakkını ve sürelerini, 56. madde iznin nasıl kullandırılacağını, 57. madde izin dönemindeki ücretin ödenmesini belirler. Konumuz açısından kilit hüküm 59. maddedir: iş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde, işçinin hak kazanıp da kullanmadığı izin sürelerine ait ücret, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden işçiye veya hak sahiplerine ödenir.
Kanun, izin hakkından vazgeçilemeyeceğini de açıkça söyler. İşçinin “izin istemiyorum, parasını verin” demesi ya da işverenin izni her yıl maaşa ekleyerek ödemesi, çalışma sürerken geçerli sayılmaz. Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre sözleşme devam ederken yapılan böyle ödemeler izin hakkını ortadan kaldırmaz; işçi, ayrılırken o günleri yeniden talep edebilir.
Yıllık izne kimler, kaç gün hak kazanır?
İzin hakkı için işyerinde deneme süresi dahil en az bir yıl çalışmış olmak gerekir. Yılı doldurmadan ayrılan işçinin yıllık izin alacağı doğmaz. Süreler kıdeme göre şöyledir:
| Hizmet süresi | Asgari yıllık izin |
|---|---|
| 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil) | 14 gün |
| 5 yıldan fazla, 15 yıldan az | 20 gün |
| 15 yıl ve daha fazla | 26 gün |
On sekiz ve daha küçük yaştaki işçilere ve elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek izin yirmi günden az olamaz. Yer altı işlerinde çalışanlar için süreler dörder gün artırılır. Tablodaki rakamlar alt sınırdır; iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle daha uzun izin kararlaştırılabilir ve öyle bir düzenleme varsa hesap ona göre yapılır.
Hesaplamada iş günü esas alınır. İzin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz. Örneğin 14 günlük izin, araya bayram girdiğinde takvimde daha uzun döneme yayılır.
Yıllık izin ücreti hangi durumlarda ödenir?
Pratikte iki ayrı ödeme karışıyor. Birincisi işçinin izne çıkarken aldığı ücrettir; 57. maddeye göre işveren, izin dönemine ait ücreti izne başlamadan önce peşin ya da avans olarak öder. İkincisi, sözleşme bittiğinde kullanılmayan günler için ödenen “yıllık izin ücreti alacağı”dır. Arama yapanların çoğu ikincisini soruyor ve cevap şudur:
- İşçinin istifa etmesi, ihbar süresine uyup uymaması fark etmeksizin,
- İşverenin geçerli ya da haklı nedenle feshi, ahlaka aykırı davranış gerekçeli fesih dahil,
- Emeklilik, askerlik veya evlilik nedeniyle ayrılma,
- Belirli süreli sözleşmenin süresinin dolması,
- İşçinin vefatı; o durumda alacak mirasçılara geçer.
Kıdem tazminatında olduğu gibi “nasıl ayrıldınız” sorusu burada belirleyici değildir. Kıdem tazminatı alamayan işçi bile, kullanmadığı izinlerin karşılığını talep edebilir. Bunun nedeni, izin ücretinin işçinin geçmişte hak ettiği alacak olması, tazminat niteliği taşımamasıdır.
Kullanılmayan izin ücreti nasıl hesaplanır?
Hesap üç adımda yapılır. Önce toplam hak edilen izin günü bulunur, sonra işçinin kullandığı ve işverenin ispatlayabildiği günler düşülür, en son kalan gün sayısı günlük ücretle çarpılır.
- Hak edilen gün: Her tam hizmet yılı için tablodaki süre yazılır. Beş yıl çalışan işçi için 5 x 14 = 70 gün eder.
- Kullanılan gün: İşçinin imzasını taşıyan izin belgeleri veya izin defteri kayıtlarıyla ispatlanan günler düşülür.
- Günlük ücret: Sözleşmenin sona erdiği tarihteki brüt aylık ücret otuza bölünür. Yargıtay uygulamasında yıllık izin ücreti çıplak ücret üzerinden hesaplanır; yol, yemek gibi sosyal yardımlar kıdem tazminatındaki gibi hesaba katılmaz.
Örnekle somutlaştıralım: Ataşehir’de altı yıl çalışmış, son brüt ücreti 45.000 TL olan ve şimdiye kadar toplam 40 gün izin kullanmış işçinin hak ettiği izin 5 x 14 + 20 = 90 gündür. Kalan 50 gün, günlük 1.500 TL ile çarpılınca 75.000 TL brüt alacak ortaya çıkar. Rakamlar sadece hesap mantığını göstermek içindir; gerçek dosyada ücret bordroları, toplu sözleşme ve kesintiler ayrıntılı incelenir. Söz konusu tutardan gelir vergisi ve damga vergisi kesilir, net ödeme buna göre belirlenir.
İzni kullandığını kim ispatlar?
Yıllık iznin kullandırıldığını ispat yükü işverendedir. İşveren, yönetmelik gereği izin kayıt belgesi tutmak zorundadır ve iznin kullandırıldığını kural olarak işçinin imzasını taşıyan yazılı belgeyle kanıtlamalıdır. Tanık beyanı tek başına yeterli görülmez. İşçi imzalı belge yoksa, işverenin “her yaz iki hafta izne çıkıyordu” savunması çoğu dosyada sonuç doğurmaz.
İşten ayrılırken imzalatılan ibranamelerde “tüm izinlerimi kullandım” ibaresi sıkça görülür. Türk Borçlar Kanunu’nun 420. maddesi, ibranamenin geçerliliğini sıkı şartlara bağlar: sözleşmenin sona ermesinden itibaren en az bir ay geçmiş olmalı, ibra edilen alacağın türü ve miktarı açıkça yazılmalı ve ödeme tam olarak banka aracılığıyla yapılmalıdır. Şartları taşımayan ibraname, izin alacağını ortadan kaldırmaz.
İşveren ödemezse ne yapılır? Arabuluculuk ve dava süreci
Yıllık izin ücreti işçi alacağı olduğundan, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 3. maddesi uyarınca dava şartıdır. Süreç kabaca şöyle işler:
- İşverenin yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki adliyenin arabuluculuk bürosuna başvurulur. Ataşehir’deki işyerleri için başvuru İstanbul Anadolu Adliyesi bünyesindeki büroya yapılır.
- Arabulucu, taraflara ulaşarak toplantı düzenler. Kanunda öngörülen süre içinde anlaşma sağlanırsa tutanak, ilam niteliğinde belge sayılır ve icraya konulabilir.
- Anlaşma olmazsa son tutanakla birlikte iş mahkemesinde dava açılır. Ataşehir işyerleri için görevli mahkeme Anadolu İş Mahkemeleridir.
Yıllık izin ücreti genellikle kıdem, ihbar, fazla mesai ve ücret alacaklarıyla aynı dilekçede talep edilir. Tutar baştan kesin bilinemiyorsa belirsiz alacak davası olarak açmak ve bilirkişi raporundan sonra talebi artırmak mümkündür. Konunun diğer kalemleri için işten çıkarılan işçinin hakları yazımıza bakabilirsiniz.
Zamanaşımı: alacak ne zamana kadar istenebilir?
Yıllık izin ücreti alacağı, İş Kanunu’nun ek 3. maddesi uyarınca beş yıllık zamanaşımına tabidir. Kritik nokta, sürenin her izin yılından değil, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten başlamasıdır. On yıl çalışıp hiç izin kullanmamış işçi, ayrıldıktan sonra beş yıl içinde on yılın tamamına ait izin ücretini isteyebilir. Arabuluculuk sürecinde geçen süre zamanaşımını durdurur.
Sık yapılan hatalar
- Boş kâğıda veya hazır izin formuna imza atmak: Kullanılmamış izinler sonradan “kullanılmış” gibi görünebilir. İmzaladığınız her izin belgesinin tarihlerini kontrol edin.
- Bordroda izin ödemesi var sanmak: Bordrodaki “izin” satırı, çoğu zaman izne çıkılan döneme ait normal ücrettir; ayrılış alacağı yerine geçmez.
- Yılı doldurmadan ayrılıp alacak beklemek: Hak doğmadığı için talep edilemez.
- İbranameyi ayrılış günü imzalamak: Bir ay şartı dolmadığından geçersiz olsa da ileride delil tartışması yaratır.
Sık Sorulan Sorular
Deneme süresinde işten çıkarılırsam izin ücreti alır mıyım?
Deneme süresi çoğunlukla iki ayı geçmediği ve yıllık çalışma şartı dolmadığı için kural olarak hayır. Ayrıntılar için deneme süresinde işten çıkarma yazımıza göz atabilirsiniz.
İşveren izni zorla kullandırabilir mi?
İznin zamanını işveren, işçilerin taleplerini ve iş düzenini dikkate alarak belirler. Fesih bildirim süresi içine izin sıkıştırmak ise yasaktır; 59. madde ihbar süresi ile yıllık iznin iç içe geçemeyeceğini düzenler.
İzin bölünerek kullandırılabilir mi?
Tarafların anlaşmasıyla bölünebilir, ancak bölümlerden biri on günden az olamaz. Kalan kısımlar daha kısa parçalar halinde kullanılabilir.
Emekli olup aynı işyerinde çalışmaya devam edersem ne olur?
Emeklilikle ilk sözleşme sona erdiği için o döneme ait kullanılmayan izin ücreti ödenir. Yeni dönem için izin hakkı, yeniden tam yıl çalışıldığında doğar.
İzin alacağınızın tutarını hesaplatmak veya işverenle yazışmalarınızı değerlendirmek isterseniz, Ataşehir iş hukuku alanındaki çalışmalarımız kapsamında büromuza ulaşabilirsiniz. Telefon: (0532) 776 65 64; büromuz Ataşehir Küçükbakkalköy’dedir.
Hazırlayan: Ataşehir Avukat – Av. M. Şamil Arslan Hukuk Bürosu. Son güncelleme: Ekim 2026. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.