Anlaşmalı boşanmada avukat tutmak kanunen zorunlu değildir; eşler protokollerini kendileri hazırlayıp aile mahkemesine dava açabilir ve duruşmada kendilerini temsil edebilir. Avukatın asıl katkısı, protokolün nafaka, velayet ve mal paylaşımı yönünden eksiksiz ve uygulanabilir yazılmasıdır. İmzalanan protokol kesinleşen boşanma kararının parçası olur; sonradan “bunu böyle kastetmemiştim” demek çoğu zaman sonuç vermez. Kısacası avukat şart değil, fakat protokolün kalitesi ileride açılabilecek davaları doğrudan belirler.
Anlaşmalı boşanmanın yasal şartları nelerdir?
Anlaşmalı boşanma Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenir. Kanunun aradığı şartlar sınırlı ve açıktır:
- Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır. Süre, resmi nikâh tarihinden dava tarihine kadar hesaplanır.
- Eşler mahkemeye birlikte başvurmalı ya da eşlerden biri diğerinin açtığı davayı kabul etmelidir.
- Hâkim tarafları bizzat dinlemeli ve iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmelidir. Dolayısıyla avukat tutulmuş olsa bile eşlerin duruşmaya kişisel olarak katılması gerekir.
- Boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkında taraflarca kabul edilen düzenleme hâkim tarafından uygun bulunmalıdır.
Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatini gözeterek protokolde değişiklik yapabilir. Değişikliği eşler kabul ederse boşanmaya karar verilir. Kabul etmezlerse dava anlaşmalı boşanma olarak sonuçlanmaz; çekişmeli davaya dönüşür. Evlilik bir yılı doldurmamışsa anlaşmalı boşanma yolu kapalıdır.
Avukatsız anlaşmalı boşanma davası nasıl açılır?
- Protokolü hazırlayın. Velayet, çocukla kişisel ilişki, iştirak ve yoksulluk nafakası, tazminat ve mal paylaşımı maddeleri yazılır; her sayfa iki eş tarafından imzalanır.
- Dava dilekçesini yazın. Dilekçede tarafların kimlik bilgileri, evlilik tarihi, TMK m.166/3’e dayanıldığı ve protokolün ekte sunulduğu belirtilir.
- Yetkili mahkemeye başvurun. Dava, eşlerden birinin yerleşim yerindeki ya da eşlerin son altı aydır birlikte oturdukları yerdeki aile mahkemesinde açılır. Ataşehir’de oturanlar için İstanbul Anadolu Adliyesi’ndeki aile mahkemeleri yetkilidir.
- Harç ve gider avansını yatırın. Tutarlar her yıl harçlar tarifesiyle güncellenir; tevzi bürosu güncel tutarı dava açılırken hesaplar.
- Duruşmaya katılın. Mahkeme çoğu zaman kısa süre içinde duruşma günü verir. Hâkim eşlere protokolü okuyup okumadıklarını ve özgür iradeleriyle boşanmak isteyip istemediklerini sorar.
Duruşmada karar verilmesiyle süreç bitmez. Gerekçeli karar tebliğ edildikten sonra istinaf süresi işler; taraflar duruşmada istinaf hakkından feragat ederlerse karar daha kısa sürede kesinleşir. Kesinleşme şerhi verildikten sonra karar nüfusa işlenir. Tek duruşmada boşanmanın ayrıntıları için tek celsede boşanma şartları yazımıza bakabilirsiniz.
Protokolde en çok hata yapılan konular
Eşlerin internetten buldukları örnek protokolü kendi durumlarına uyarlamadan kullanmaları, uygulamada karşılaştığımız sorunların başında gelir. Aşağıdaki başlıklar, sonradan dava konusu olan maddelerin büyük bölümünü oluşturur.
Mal paylaşımı ve feragat ifadeleri
Protokole “taraflar birbirinden hiçbir talepte bulunmayacaktır” gibi genel cümle yazmak, mal rejiminin tasfiyesinden doğan alacaklar için yeterince açık olmayabilir. Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre feragatin kapsamı protokol metninden açıkça anlaşılmalıdır; aksi halde eşlerden biri boşanmadan sonra katılma alacağı davası açabilir. Taşınmaz, araç veya kredi borcunun kime kalacağı ada, plakaya ve banka bilgisine kadar ayrıntılı yazılmalıdır. Mal rejiminin işleyişini boşanmada mal paylaşımı yazımızda anlattık.
Nafaka maddesinde belirsizlik
İştirak nafakasının miktarı, ödeme günü, hangi hesaba yatırılacağı ve yıllık artış oranı yazılmazsa, artış için ayrı dava açmak gerekebilir. Uygulamada artış genellikle TÜİK’in açıkladığı yıllık tüketici fiyat endeksine bağlanır. Yoksulluk nafakası isteyen eş, talebini protokolde açıkça yazmalıdır; protokolde yer almayan nafaka için sonradan dava açmak kural olarak mümkün olmaz.
Çocukla kişisel ilişki
“Baba çocuğu istediği zaman görebilir” gibi esnek ifadeler anlaşmazlık çıktığında icra yoluyla uygulanamaz. Hafta sonları, bayramlar, yaz tatili ve doğum günleri için saat ve teslim yeri belirtilmelidir. Çocuğun yaşı ve okul düzeni dikkate alınmadan yazılan takvim, birkaç ay içinde değişiklik davasına yol açar.
Avukatla ilerlemenin pratik faydaları
Avukatın katkısı duruşmadan çok duruşma öncesindedir. Protokol, mahkemenin değişiklik isteyebileceği maddeler önceden görülerek yazılır; hâkimin çocuğun menfaatine aykırı bulduğu düzenleme duruşmada kriz yaratmaz. Eşlerden birinin son anda vazgeçmesi ya da protokole itiraz etmesi halinde dosyanın çekişmeli davaya nasıl taşınacağı da baştan planlanabilir.
Eşlerin aynı avukatla çalışması mümkün değildir. Avukatlık meslek kuralları, menfaatleri çatışan iki tarafı aynı avukatın temsil etmesine izin vermez; anlaşmalı boşanmada da eşlerin çıkarları aynı değildir. Her eş isterse kendi avukatını tutar, ya da yalnız biri avukatla temsil edilir ve diğeri protokolü kendisi inceler. İkinci durumda avukatsız eşin protokolü imzalamadan önce bağımsız görüş alması tavsiye edilir.
Ücret konusunda, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi anlaşmalı boşanma davaları için ayrı maktu tutar öngörür ve tarife her yıl yenilenir. Ücretin nasıl belirlendiğini boşanma avukatı ücreti başlıklı yazımızda ele aldık.
Hangi durumlarda avukatsız ilerlemek riskli olur?
- Ortak taşınmaz, şirket hissesi ya da yüksek tutarlı birikim varsa
- Eşlerden biri yurt dışında yaşıyor veya yabancı uyrukluysa (tanıma ve tenfiz gerekebilir)
- Şiddet veya baskı geçmişi bulunuyor ve eşlerden biri protokolü imzalamaya zorlanıyorsa
- Çocuğun özel bakım ihtiyacı, okul ya da sağlık giderleri yüksekse
- Eşlerden birinin düzenli geliri yoksa ve yoksulluk nafakası gündemdeyse
Şu listedeki durumlardan birinde protokolün hatalı yazılması, boşanmadan sonra yıllarca sürebilecek nafaka, alacak ya da velayet davalarına kapı açar.
Dava dosyasına eklenecek belgeler
Anlaşmalı boşanma dosyası kalabalık değildir, fakat eksik belge duruşmanın ertelenmesine neden olabilir. Mahkemeye sunulacak temel evrak şunlardır:
- Her iki eşin imzasını taşıyan dava dilekçesi ya da tek eşin dilekçesi ile diğer eşin kabul beyanı
- Her sayfası imzalı anlaşmalı boşanma protokolü (dosyaya eş sayısı kadar nüsha eklenmesi önerilir)
- Eşlerin nüfus cüzdanı fotokopileri
- Protokolde taşınmaz devri varsa tapu kaydı, araç devri varsa ruhsat bilgisi
- Nafaka miktarının dayanağı olarak gelir belgeleri ve çocuğun okul, sağlık giderlerini gösteren evrak
Protokolde taşınmaz devri kararlaştırıldıysa, tapudaki işlem için kesinleşmiş boşanma kararı gerekir. Devir yükümlülüğü yerine getirilmezse karşı taraf kesinleşmiş karara dayanarak tescil yoluna gidebilir; maddenin taşınmazı ada, parsel ve bağımsız bölüm numarasıyla tanımlaması, sonradan yaşanacak tartışmaları büyük ölçüde önler.
Sık Sorulan Sorular
Anlaşmalı boşanma davası ne kadar sürer?
Mahkemenin iş yüküne göre değişmekle birlikte, dava açıldıktan sonra duruşma günü genellikle birkaç hafta içinde verilir. Karar duruşmada açıklanır; kesinleşme ise gerekçeli kararın tebliği ve istinaf süresinin geçmesiyle ya da istinaftan feragatle gerçekleşir.
Duruşmaya eşlerden biri gelmezse ne olur?
TMK m.166/3, hâkimin tarafları bizzat dinlemesini şart koşar. Eşlerden biri gelmezse anlaşmalı boşanma kararı verilemez; mahkeme yeni duruşma günü verebilir ya da dava çekişmeli olarak devam eder.
Protokol imzalandıktan sonra vazgeçmek mümkün mü?
Eşler karar verilinceye kadar anlaşmalı boşanma iradesinden dönebilir. Karar verildikten ve kesinleştikten sonra protokolün değiştirilmesi ancak nafaka veya velayet gibi değişen koşullara bağlı davalarla mümkündür.
Avukat sadece protokolü hazırlayıp duruşmaya gelmeyebilir mi?
Evet, kapsamı sınırlı hukuki yardım alınabilir. Avukat protokolü ve dilekçeyi hazırlar, eşler davayı kendileri açar ve duruşmaya katılır. Kapsam, avukatla yapılan ücret sözleşmesinde açıkça belirtilmelidir.
Protokolünüzü imzalamadan önce maddelerin sizin durumunuzda ne anlama geldiğini görmek isterseniz, Ataşehir boşanma avukatı sayfamızdan çalışma alanımız hakkında bilgi alabilir ya da (0532) 776 65 64 numarasını arayarak Ataşehir Küçükbakkalköy’deki büromuzda görüşme planlayabilirsiniz.
Hazırlayan: Ataşehir Avukat – Av. M. Şamil Arslan Hukuk Bürosu. Son güncelleme: Ekim 2026. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.