Hayır, avukatlar sırf avukat oldukları için nikah kıyamaz. Türk hukukunda resmî nikahı kıyma yetkisi, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 22. maddesi ve Evlendirme Yönetmeliği’ne göre belediye başkanına veya onun görevlendirdiği personele, köylerde muhtara ve 2017’den beri il ve ilçe müftülerine aittir. Avukat ancak söz konusu görevlerden birini yürütüyorsa, örneğin belediye başkanı seçilmişse, avukatlık sıfatıyla değil o görevin verdiği yetkiyle nikah kıyabilir.
Evlendirme Memuru Kimdir?
Evlendirme Yönetmeliği’nin 7. maddesine göre evlendirme memuru, belediye bulunan yerlerde belediye başkanı veya onun evlendirme işiyle görevlendireceği memur, köylerde ise muhtardır. Yönetmeliğin 8. maddesi, evlendirme yetkisinin belediye başkanınca bizzat kullanılabileceği gibi görevlendirdiği üst düzey personel tarafından da kullanılabileceğini düzenler. 7039 sayılı Kanun’la 2017’de yapılan değişiklikle il ve ilçe müftüleri de evlendirme memuru olarak yetkilendirildi.
Yetkili makamların tam listesi şöyledir:
- Belediye başkanı ve onun görevlendirdiği personel
- Köylerde muhtar
- İl ve ilçe müftüleri
- İçişleri Bakanlığınca yetkilendirilen il ve ilçe nüfus müdürlükleri
- Yurt dışında yetkilendirilmiş dış temsilcilikler (büyükelçilik ve konsolosluklar)
Listede avukat, noter veya din görevlisi sıfatıyla genel yetki tanınmış kimse yoktur. Nikah kıyma yetkisi kişiye mesleği nedeniyle değil, yürüttüğü kamu görevi nedeniyle verilir.
Avukat Hangi Durumda Nikah Kıyabilir?
Avukatlık eğitimi almış kişinin nikah kıyabildiği durumlar, yetkiyi başka bir görevden aldığı durumlardır. Belediye başkanı seçilen avukat, başkan sıfatıyla nikah kıyabilir. Uygulamada belediye başkanları, evlendirme yetkisini başkan yardımcılarına ve bazı belediyelerde meclis üyelerine de devrederek görevlendirme yapar. Meclis üyesi olan bir avukat başkanın görevlendirmesiyle nikah kıydığında, yetki yine avukatlıktan değil, belediye başkanının verdiği görevden kaynaklanır. Görevlendirmenin kapsamı ve şekli belediyenin evlendirme müdürlüğünce belirlenir. Belediye başkanlığı görevi sona eren avukatın nikah kıyma yetkisi de görevle birlikte sona erer; mesleğine dönmesi ona yeni bir yetki kazandırmaz.
Görevlendirme olmadan nikah kıyan kişinin işlemi resmî evlilik sayılmaz. Evlilik nüfus kütüğüne tescil edilmez; mirasçılık, nafaka, soyadı ve ortak çocukların soybağı gibi konularda resmî evliliğin sağladığı güvenceler doğmaz.
Nikahta Avukatın Rolü Ne Olabilir?
Avukat nikahı kıyamasa da evlilik öncesi ve sırasında önemli roller üstlenebilir:
- Nikah şahidi olmak: Yönetmeliğin 28. maddesine göre şahit olabilmek için ergin ve ayırt etme gücüne sahip olmak ve tanıklık ettiği kişiyi tanımak yeterlidir. Avukatın şahit olmasının önünde engel yoktur.
- Mal rejimi sözleşmesi hazırlamak: Türk Medeni Kanunu’nun 205. maddesine göre mal rejimi sözleşmesi noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılır; eşler evlenme başvurusu sırasında da mal rejimini yazılı olarak seçebilir. Ayrıntılar için evlilik sözleşmesi nasıl yapılır yazımıza bakabilirsiniz.
- Yabancı uyruklu kişiyle evlilikte belge süreci: Bekârlık belgesi, apostil ve tercüme gibi işlemlerde yol göstermek.
- Evlenme engellerini değerlendirmek: Yaş, akrabalık, önceki evliliğin sona ermesi ve kadın için bekleme süresi gibi engeller konusunda bilgi vermek.
Evlilik Öncesinde Avukata Danışmak Ne Zaman Faydalıdır?
Eşler mal rejimi sözleşmesi yapmazsa TMK’nın 202. maddesi gereği yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır. Evlilik süresince edinilen mallar, boşanma veya ölüm hâlinde kanundaki esaslara göre paylaşılır. Eşlerden birinin şirket ortaklığı, değerli taşınmazları, önceki evlilikten çocukları ya da yurt dışında malvarlığı varsa, evlilik öncesinde mal ayrılığı veya paylaşmalı mal ayrılığı gibi seçenekleri değerlendirmek ileride yaşanabilecek uyuşmazlıkları azaltır. Boşanma hâlinde paylaşımın nasıl yapıldığını boşanmada mal paylaşımı nasıl yapılır yazımızda anlattık. Yabancı uyruklu eşle evlilikte hangi ülke hukukunun uygulanacağı da önceden netleştirilmesi gereken konular arasındadır.
Resmî Nikahın Temel Şartları
Türk Medeni Kanunu’nun 124. maddesine göre kadın ve erkek on yedi yaşını doldurmadıkça evlenemez; hâkim olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebeple on altı yaşını doldurmuş kişinin evlenmesine izin verebilir. Kanunun 134. maddesi uyarınca evlenecek kişiler, ikisinden birinin oturduğu yerdeki evlendirme memuruna birlikte başvurur. Başvuruda kimlik, sağlık raporu ve fotoğraf gibi belgeler istenir; belediyeler ek belgeler de talep edebilir.
Tören, TMK’nın 142. maddesine göre evlenecek kadın ve erkeğin bizzat ve aynı zamanda hazır bulunmasıyla, iki tanık önünde ve açık olarak yapılır. Vekalet yoluyla evlenme Türk hukukunda mümkün değildir; dolayısıyla avukat müvekkili adına vekaletle nikah masasına oturamaz.
Dinî Nikah ve Müftülük Nikahı Arasındaki Fark
Müftülükte kıyılan nikah, müftü kanunen evlendirme memuru sıfatı taşıdığı için resmî nikahtır ve belediyede kıyılan nikahla aynı hukuki sonuçları doğurur. Buna karşılık resmî nikah yapılmadan imam veya din görevlisi tarafından kıyılan dinî nikah, hukuken evlilik sayılmaz. Eşlerden biri öldüğünde diğeri yasal mirasçı olmaz, ayrılık hâlinde boşanma hükümleri uygulanmaz. Resmî nikahsız birliktelikte yaşanan uyuşmazlıklar genel hükümlere göre çözülür ve haklar korunmakta zorlanır.
Sık Sorulan Sorular
Avukat nikah şahidi olabilir mi?
Evet. Ergin ve ayırt etme gücüne sahip olan, evlenecek kişiyi tanıyan herkes şahit olabilir; mesleğin buna engel etkisi yoktur.
Belediye meclis üyesi avukat nikah kıyabilir mi?
Belediye başkanı tarafından evlendirme işiyle görevlendirilmişse kıyabilir. Yetki, avukatlıktan değil görevlendirmeden doğar.
Avukat vekaletle nikah işlemlerini yürütebilir mi?
Başvuru evrakının hazırlanmasında yardımcı olabilir, ancak nikah töreninde eşlerin bizzat bulunması zorunludur. Vekaletle evlenmek mümkün değildir.
Yurt dışında nikah kimin önünde kıyılır?
Türk vatandaşları yurt dışında yetkilendirilmiş büyükelçilik veya konsolosluklarda evlenebilir ya da yabancı ülkenin yetkili makamı önünde evlenip evliliği Türkiye’de nüfusa tescil ettirebilir.
Mal rejimi sözleşmesi, yabancıyla evlilik ya da evliliğe ilişkin diğer konularda değerlendirme için aile hukuku alanında çalışan büromuza Ataşehir Küçükbakkalköy’deki adresimizden veya (0532) 776 65 64 numarasından ulaşabilirsiniz. Mesleğin kapsamını merak edenler avukat ne iş yapar yazımıza da göz atabilir.
Hazırlayan: Ataşehir Avukat – Av. M. Şamil Arslan Hukuk Bürosu. Son güncelleme: Ekim 2026. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.