Evlilik sözleşmesi, hukuki adıyla mal rejimi sözleşmesi, Türk Medeni Kanunu m.205’e göre noterde düzenleme ya da onaylama şeklinde yapılır; eşler rejim seçimini evlenme başvurusu sırasında evlendirme memuruna yazılı olarak da bildirebilir. Sözleşme evlenmeden önce ya da evlilik sırasında imzalanabilir. Eşler, yasal rejim olan edinilmiş mallara katılma yerine mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı veya mal ortaklığından birini seçebilir. Nafaka, velayet ve boşanma tazminatı gibi konular evlilik sözleşmesiyle önceden belirlenemez.
Evlilik sözleşmesi neyi düzenler?
Türk hukukunda “evlilik sözleşmesi” denildiğinde kastedilen, eşlerin evlilik boyunca edindikleri malların kime ait olacağını ve evlilik sona erdiğinde nasıl paylaşılacağını belirleyen sözleşmedir. TMK m.202, yasal mal rejiminin edinilmiş mallara katılma olduğunu, eşlerin sözleşmeyle kanunda sayılan diğer rejimlerden birini seçebileceğini düzenler. Kanunda sayılmayan, eşlerin kendi icat ettikleri bir rejim kurulamaz; eşler sayılan rejimlerden birini seçip kanunun izin verdiği ölçüde ayrıntılarını değiştirebilir.
Sözleşme yapılmamışsa 1 Ocak 2002’den sonraki dönem için eşler kendiliğinden edinilmiş mallara katılma rejimine tabidir. Boşanmada mal paylaşımının o rejime göre nasıl yürüdüğünü boşanmada mal paylaşımı yazımızda anlattık.
Hangi mal rejimleri seçilebilir?
| Rejim | Temel özellik | Boşanmada sonuç |
|---|---|---|
| Edinilmiş mallara katılma (yasal rejim, TMK m.218 vd.) | Evlilik içinde emekle elde edilen mallar edinilmiş maldır; evlilikten önceki mallar, miras ve bağışlar kişisel maldır. | Edinilmiş malların değerinin yarısı üzerinde katılma alacağı doğar. |
| Mal ayrılığı (TMK m.242 vd.) | Her eş kendi malının sahibidir, yönetir ve yararlanır. | Kural olarak paylaşım yapılmaz; herkes kendi adına kayıtlı malı alır. |
| Paylaşmalı mal ayrılığı (TMK m.244 vd.) | Mal ayrılığı esastır; eşlerin birlikte kullanmak üzere ortak edindiği mallar paylı mülkiyete tabidir. | Ortak kullanım için edinilen mallar paylaştırılır. |
| Mal ortaklığı (TMK m.256 vd.) | Kişisel mallar dışındaki mallar eşlerin ortak malıdır. | Ortaklık malları kural olarak yarı yarıya paylaşılır. |
Uygulamada en çok tercih edilen sözleşmeli rejim mal ayrılığıdır. Şirket ortağı, serbest meslek sahibi ya da evlenmeden önce önemli malvarlığı olan kişiler, işletmelerinin boşanma ihtimalinde paylaşım tartışmasına girmemesi için mal ayrılığını seçer. Mal ortaklığı ise eşlerin birikimlerini tamamen birleştirmek istediği nadir durumlarda kullanılır.
Kimler evlilik sözleşmesi yapabilir?
TMK m.203’e göre ayırt etme gücüne sahip olanlar mal rejimi sözleşmesi yapabilir. Küçük ya da kısıtlı kişinin sözleşme yapabilmesi için yasal temsilcisinin rızası gerekir. Sözleşme kişiye sıkı sıkıya bağlı sayıldığı için eşler noterde bizzat bulunmalıdır; temsilci aracılığıyla imza, uygulamada sorun çıkarabilir.
Evlilik sözleşmesi adım adım nasıl yapılır?
- Rejimi belirleyin: Eşlerin malvarlığı, meslekleri, çocuk planı ve gelir farkı dikkate alınarak hangi rejimin uygun olduğu kararlaştırılır.
- Mal listesi çıkarın: Evlilik öncesinde sahip olunan taşınmazlar, araçlar, şirket payları, banka hesapları ve değerli eşyalar listelenir. TMK m.222’ye göre malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden, iddiasını ispatla yükümlüdür; noterde düzenlenen liste ileride güçlü delil olur.
- Taslağı hazırlayın: Seçilen rejim, varsa kanunun izin verdiği değişiklikler, sözleşmenin evlilik içinde yapılması hâlinde önceki dönemin nasıl tasfiye edileceği açıkça yazılır.
- Noterde imzalayın: Sözleşme noterde düzenlenir ya da eşlerin hazırladığı metin noterde onaylanır. Eşlerin kimlik belgeleriyle birlikte noterde hazır bulunması gerekir.
- Nüshaları saklayın: Sözleşmenin noter onaylı örnekleri eşlerde kalır. Mal ortaklığında taşınmazlar açısından tapu siciline şerh verilmesi gündeme gelebilir.
Evlenme başvurusu sırasında evlendirme memuruna yapılan yazılı seçim, rejimin adını belirlemekle sınırlı kalır. Mal listesi ya da özel düzenleme içeren kapsamlı sözleşme için noter yolunu tercih etmek daha güvenlidir.
Evlilik sözleşmesine neler yazılamaz?
Mal rejimi sözleşmesi, adından da anlaşıldığı üzere malvarlığı ilişkileriyle sınırlıdır. Kanunun emredici kurallarına ve kamu düzenine aykırı hükümler geçersizdir. Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre aşağıdaki hükümler evlilik sözleşmesiyle önceden bağlayıcı biçimde kararlaştırılamaz:
- Boşanma hâlinde yoksulluk nafakasından ya da iştirak nafakasından önceden vazgeçme
- Çocukların velayetinin kime verileceğinin önceden belirlenmesi
- Maddi ve manevi tazminattan peşinen feragat
- Boşanma hakkını sınırlayan ya da boşanmayı ağır cezai şarta bağlayan kayıtlar
- Eşlerin sadakat, birlikte yaşama ve dayanışma yükümlülüklerini ortadan kaldıran hükümler
Nafaka hakkı, boşanma anındaki koşullara göre hâkim tarafından değerlendirilir. Yoksulluk nafakasının şartlarını yoksulluk nafakası şartları yazımızda ayrıntılı ele aldık.
Sözleşme sonradan değiştirilebilir mi?
Eşler, evlilik süresince aynı şekil şartına uyarak yeni sözleşme yapabilir ya da rejimi değiştirebilir. Rejim değiştiğinde önceki rejim dönemi için tasfiye kuralları gündeme gelir; değişikliğin geçmiş döneme etkisinin sözleşmede açıkça düzenlenmesi, ileride doğabilecek uyuşmazlıkların önüne geçer. Değişiklik, üçüncü kişilerin önceki rejim döneminde doğan alacaklarını ortadan kaldırmaz.
Kanun, bazı hâllerde mahkeme kararıyla olağanüstü mal ayrılığına geçişi de düzenler. Eşlerden birinin borca batık olması, ortaklık mallarını tehlikeye sokması ya da evlilik birliğinin temelinden sarsılması gibi haklı sebeplerle diğer eş, hâkimden mal ayrılığına karar verilmesini isteyebilir.
Aile konutu ve evlilik sözleşmesi
Hangi rejim seçilirse seçilsin, aile konutuna ilişkin koruma ortadan kalkmaz. TMK m.194’e göre eşlerden biri diğerinin açık rızası olmadan aile konutuna ilişkin kira sözleşmesini feshedemez, konutu devredemez ve konut üzerindeki hakları sınırlayamaz. Mal ayrılığı seçilmiş olsa bile konutun maliki olmayan eş, tapuya aile konutu şerhi konulmasını isteyebilir.
Yabancı eşle evlilikte hangi hukuk uygulanır?
Eşlerden biri yabancıysa mal rejimine uygulanacak hukuk MÖHUK m.15’e göre belirlenir. Eşler evlenme sırasındaki mutad meskenlerinin hukukunu ya da milli hukuklarından birini açıkça seçebilir. Seçim yapılmamışsa sırasıyla ortak milli hukuk, ortak mutad mesken hukuku ve Türk hukuku uygulanır; taşınmazlar için taşınmazın bulunduğu yer hukuku saklıdır. Yurt dışında yapılmış evlilik sözleşmesinin Türkiye’de nasıl değerlendirileceği ise dosya bazında incelenmelidir.
Masraf ve sık yapılan hatalar
Noterde yapılan sözleşme için Noterlik Kanunu’na bağlı ücret tarifesine göre ücret ödenir; tarife her yıl yenilendiğinden güncel tutarı noterden öğrenmek gerekir. Sözleşmenin avukat tarafından hazırlanması hâlinde ücret, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin altında kalmamak üzere yazılı sözleşmeyle belirlenir.
En sık hata, internetten bulunan metni kendi durumunu düşünmeden imzalamaktır. Şirket payları, ileride doğacak miras hakları ya da evlilik öncesi kredisi süren konut gibi konular metinde düzenlenmezse sözleşme beklenen korumayı sağlamaz. İkinci hata, evlilik öncesi malların listesini eklememektir. Üçüncüsü de nafaka ve velayet gibi geçersiz hükümlere güvenip asıl önemli olan mal hükümlerini özensiz bırakmaktır.
Sık Sorulan Sorular
Evlendikten sonra evlilik sözleşmesi yapılabilir mi?
Evet. TMK m.205’teki şekle uyularak noterde evlilik içinde de sözleşme yapılabilir. Önceki dönemin hangi rejime göre tasfiye edileceği sözleşmede yazılmalıdır.
Mal ayrılığı seçilirse boşanmada hiçbir şey alamaz mıyım?
Kendi adınıza kayıtlı mallar sizde kalır. Eşinizin malına katkı yaptığınızı ispat ederseniz katkı payı alacağı ileri sürülebilir; nafaka ve tazminat hakları da sözleşmeden etkilenmez.
Evlilik sözleşmesi tapuya işlenir mi?
Mal ayrılığında genellikle gerek yoktur. Mal ortaklığında taşınmazların ortaklık malı olduğuna dair tapuya şerh verilmesi istenebilir.
Sözleşme olmadan evlenirsem hangi rejim uygulanır?
Yasal rejim olan edinilmiş mallara katılma uygulanır.
Malvarlığınıza ve aile planınıza uygun mal rejimini belirlemek ya da hazırlanan taslağı gözden geçirmek isterseniz (0532) 776 65 64 numarasından randevu alabilirsiniz. Ataşehir boşanma avukatı sayfamızda aile hukuku çalışmalarımızı bulabilir, Ataşehir Küçükbakkalköy’deki büromuzda görüşebilirsiniz.
Hazırlayan: Ataşehir Avukat – Av. M. Şamil Arslan Hukuk Bürosu. Son güncelleme: Ekim 2026. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.