Hakaret davası iki yoldan açılır: cezalandırma için Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa şikâyet yapılır, para talebi için asliye hukuk mahkemesinde manevi tazminat davası açılır. Hakaret suçu kural olarak şikâyete bağlıdır ve şikâyet, fiili ve faili öğrendiğiniz tarihten itibaren altı ay içinde yapılmalıdır (TCK m.131 ve m.73). İki yol birbirinden bağımsızdır; aynı anda veya ayrı ayrı kullanılabilir.
Aşağıda hakaretin cezasını, şikâyetten sonra dosyanın uzlaştırma ya da ön ödeme yoluyla nasıl ilerlediğini, sosyal medyadaki hakaretlerde ne yapılacağını ve tazminat davasının ayrıntılarını anlatıyoruz.
Hakaret Suçu Nedir ve Cezası Ne Kadar?
TCK m.125/1’e göre bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden ya da sövmek suretiyle saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. Mağdurun yokluğunda işlenen hakaretin cezalandırılması için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek, yani üç kişiye anlatılarak işlenmesi gerekir.
Ceza bazı hallerde ağırlaşır:
- Sesli, yazılı veya görüntülü iletiyle hakaret (m.125/2): Mesaj, e-posta veya sesli not yoluyla mağdura yönelik hakaret, yüz yüze hakaretle aynı cezayı gerektirir.
- Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret (m.125/3-a): Cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz ve soruşturma şikâyete bağlı değildir.
- Dinî, siyasi, sosyal, felsefi inanç veya kutsal değerler nedeniyle hakaret (m.125/3-b, c): Alt sınır bir yıldır.
- Alenen hakaret (m.125/4): Herkesin görebileceği ortamda, örneğin herkese açık sosyal medya paylaşımında işlenen hakarette ceza altıda bir oranında artırılır.
Her kaba söz hakaret mi?
Hayır. Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre nezaket dışı, kaba veya kırıcı ama onur ve saygınlığı zedeleme seviyesine ulaşmayan sözler hakaret oluşturmaz. Eleştiri ve kamuoyunu ilgilendiren konularda yapılan değerlendirmeler de ifade özgürlüğü kapsamında korunabilir. Sözün bağlamı, tarafların ilişkisi ve kullanıldığı ortam birlikte değerlendirilir.
Kimler şikâyetçi olabilir?
Şikâyet hakkı, hakarete doğrudan maruz kalan kişiye aittir. Hakaret birden fazla kişiye birlikte yöneltildiyse her biri ayrı ayrı şikâyetçi olabilir. Ölmüş kişinin hatırasına yönelik hakaret TCK m.130’da ayrı suç olarak düzenlenmiştir; o durumda ölenin yakınları şikâyet hakkını kullanabilir. Çocuklar ve kısıtlılar adına kanuni temsilcileri şikâyette bulunur.
Hakaret Şikâyeti Nasıl Yapılır?
Şikâyet, Cumhuriyet başsavcılığına veya polis ve jandarmaya sözlü ya da yazılı olarak yapılır (CMK m.158). Ataşehir’de yaşayan kişi, İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı’na veya en yakın polis merkezine başvurabilir. Şikâyet dilekçesinde bulunması gerekenler:
- Şikâyet edilen kişinin kimlik bilgileri, bilinmiyorsa telefon numarası ya da sosyal medya kullanıcı adı,
- Hakaretin tarihi, yeri ve kullanılan sözlerin aynen yazılması,
- Olayı duyan veya gören tanıklar,
- Ekran görüntüleri, paylaşımın bağlantı adresi (URL), mesaj kayıtları,
- Şüphelinin cezalandırılması ve davaya katılma talebi.
Altı aylık şikâyet süresi hak düşürücüdür; süre geçtikten sonra yapılan şikâyet üzerine soruşturma yapılmaz. Kamu görevlisine görevinden dolayı yapılan hakarette ise şikâyet şartı aranmadığından süre sınırı dava zamanaşımına tabidir.
Şikâyetten Sonra: Uzlaştırma mı, Ön Ödeme mi?
14 Kasım 2024’te yürürlüğe giren 7531 sayılı Kanun’la hakaret suçunun soruşturma usulü ikiye ayrıldı. Hangi yolun izleneceği, hakaretin işleniş biçimine bağlıdır:
| Hakaretin türü | Soruşturma usulü |
|---|---|
| Yüz yüze hakaret (m.125/1) | Uzlaştırma |
| Mağdurun yokluğunda, üç kişiye anlatılarak hakaret (m.125/1) | Uzlaştırma |
| Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret (m.125/3-a) | Uzlaştırma |
| Sesli, yazılı veya görüntülü iletiyle hakaret (m.125/2) | Ön ödeme |
| İnanç veya kutsal değerler nedeniyle hakaret (m.125/3-b, c) | Ön ödeme |
| Alenen hakaret (m.125/4) | Ön ödeme |
Uzlaştırmada dosya uzlaştırmacıya gönderilir; taraflar özür, tazminat ödenmesi veya başka bir edim üzerinde anlaşırsa ve edim yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir. Uzlaşma sağlanamazsa savcılık iddianame düzenler. Uzlaştırmanın işleyişi uzlaştırma süreci nasıl işler yazımızda anlatılıyor.
Ön ödemede savcılık, kanundaki hesaplamaya göre belirlenen tutarı ve soruşturma giderlerini ödemesi için şüpheliye bildirim yapar. Şüpheli tebliğden itibaren on gün içinde ödeme yaparsa kamu davası açılmaz (TCK m.75). Ödemezse dava açılır. Mağdurun tazminat hakkı ön ödemeden etkilenmez.
Sosyal Medyada Hakarete Uğradıysanız
İnternetteki hakaretlerde delil kısa sürede kaybolabilir. Paylaşım silinmeden önce:
- Paylaşımın tarihli ekran görüntüsünü alın ve bağlantı adresini kaydedin,
- Mümkünse noter tespiti veya e-tespit yaptırın,
- Paylaşımı yapan hesabın profil sayfasını da kaydedin.
Şikâyetin yanında, kişilik hakkını ihlal eden içeriğin kaldırılması ve erişimin engellenmesi için 5651 sayılı Kanun kapsamında sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir. Uzun süredir yayında kalan eski içerikler için unutulma hakkı başvurusu da bir seçenektir. Sahte hesaplar ve kimliği belirsiz kullanıcılar söz konusuysa sürecin işleyişini bilişim suçları şikâyet süreci yazımızda bulabilirsiniz.
Cezayı Kaldıran veya Azaltan Haller
- Karşılıklı hakaret ve haksız tahrik (TCK m.129): Hakaret, mağdurun haksız fiiline tepki olarak işlendiyse ceza üçte birine kadar indirilebilir veya hiç verilmeyebilir. Karşılıklı hakarette taraflar için ayrı ayrı ya da birlikte ceza verilmeyebilir.
- İspat hakkı (TCK m.127): İsnat edilen fiil suç oluşturuyorsa ve ispatlanırsa, isnatta bulunan kişiye ceza verilmez.
- İddia ve savunma dokunulmazlığı (TCK m.128): Yargı mercileri önündeki beyanlarda, somut olaylara ilişkin ve uyuşmazlıkla bağlantılı isnatlar cezalandırılmaz.
Hakaret Nedeniyle Manevi Tazminat Davası
Hakaret, kişilik haklarına saldırı olduğundan mağdur, ceza soruşturmasından bağımsız olarak asliye hukuk mahkemesinde manevi tazminat davası açabilir (TBK m.58). Dava; hakaretin işlendiği yerde, zararın meydana geldiği yerde veya davacının yerleşim yerinde açılabilir (HMK m.16). Ataşehir’de oturan kişi davayı İstanbul Anadolu Adliyesi’ndeki asliye hukuk mahkemesinde açabilir.
Tazminat davası için zamanaşımı, hakareti ve faili öğrenmeden itibaren iki yıl ve her halde fiilden itibaren on yıldır (TBK m.72). Fiil aynı zamanda suç olduğundan, ceza kanunundaki zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır. Hâkim tazminat miktarını; sözün ağırlığı, tarafların sosyal ve ekonomik durumu ile hakaretin yayıldığı alan gibi ölçütlere göre belirler. Davada miktar üzerinden nispi harç alınır; harç oranları her yıl güncellenir.
Ceza mahkemesinin mahkûmiyet kararı tazminat davasında güçlü delil niteliğindedir. Ceza dosyası uzlaştırmayla kapanmışsa, uzlaşma metninde tazminat konusunda ne kararlaştırıldığına dikkat edilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Hakaret davası açmak için süre ne kadar?
Ceza şikâyeti için altı ay, manevi tazminat davası için öğrenmeden itibaren iki yıl ve her halde on yıl süre vardır. Kamu görevlisine görevinden dolayı hakarette şikâyet şartı yoktur.
WhatsApp’tan hakaret edilirse ne olur?
Mesaj yoluyla hakaret m.125/2 kapsamındadır ve 7531 sayılı Kanun’dan sonra ön ödeme usulüne tabidir. Şüpheli belirlenen tutarı on gün içinde öderse kamu davası açılmaz; tazminat hakkınız saklıdır.
Hakaret davası avukatsız açılabilir mi?
Evet. Şikâyet ve tazminat davası avukatsız yapılabilir. Ancak tazminat miktarının belirlenmesi ve delillerin sunulması teknik bilgi gerektirdiğinden vekil desteği sonucu etkileyebilir.
Hakaret davası ne kadar sürer?
Uzlaştırma veya ön ödemeyle sonuçlanan dosyalar birkaç ayda kapanabilir. Yargılamaya dönüşen ceza davaları ve tazminat davaları ise mahkemenin iş yüküne göre bir yılı aşabilir.
Hakaret dosyalarında sözün hangi maddeye girdiği, soruşturma usulünü belirlediği gibi tazminat talebini de etkiler. Sürecinizi planlamak için Ataşehir ceza avukatı sayfamızdan bilgi alabilir, (0532) 776 65 64 numaralı telefonla veya Ataşehir Küçükbakkalköy’deki büromuza gelerek randevu oluşturabilirsiniz.
Hazırlayan: Ataşehir Avukat – Av. M. Şamil Arslan Hukuk Bürosu. Son güncelleme: Ekim 2026. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.