Nafakanın kaldırılması davası, nafaka yükümlüsünün aile mahkemesine başvurarak ödediği nafakanın sona erdirilmesini istediği davadır. Yoksulluk nafakası, Türk Medeni Kanunu m.176/3’e göre nafaka alacaklısının fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun sona ermesi ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılır. İştirak nafakasında ise TMK m.331 uyarınca durumların değişmesi, örneğin velayetin yükümlüye geçmesi, kaldırma sebebi olabilir. Dava açmak ödeme borcunu kendiliğinden durdurmaz; karar verilene kadar ödemeye devam etmek gerekir.
Nafaka hangi durumlarda kendiliğinden sona erer?
Bazı olaylar, mahkeme kararına gerek olmadan nafakayı sona erdirir. Yoksulluk nafakası, alacaklının yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden kalkar. İştirak nafakası ise çocuğun on sekiz yaşını doldurarak ergin olmasıyla sona erer.
Kendiliğinden sona erme hâllerinde bile pratik sorun çıkabilir. Nafaka alacaklısı ilamı icraya koymuşsa, icra dosyası işlemeye devam eder. O nedenle yükümlünün evlilik kaydını ya da yaş durumunu gösteren nüfus belgesiyle icra müdürlüğüne başvurması, gerekirse mahkemeden nafakanın sona erdiğinin tespitini istemesi doğru olur.
Yoksulluk nafakası hangi sebeplerle kaldırılır?
Fiilen evliymiş gibi yaşama
Nafaka alacaklısı resmi nikâh kıymadan başka biriyle karı koca gibi yaşıyorsa nafaka kaldırılır. Kanun koyucu, nafakayı kaybetmemek için evlenmeyip birlikte yaşamayı haklı görmez. Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre ilişkinin süreklilik taşıması, tarafların aynı evi paylaşması ya da çevrede çift olarak tanınması aranır. Tek seferlik görüşme ya da arkadaşlık, kaldırma için yeterli sayılmaz.
Yoksulluğun sona ermesi
Nafaka alacaklısı düzenli ve yeterli gelir getiren bir işe girmişse, miras yoluyla önemli malvarlığı edinmişse ya da emekli maaşı bağlanmışsa yoksulluk ortadan kalkmış olabilir. Mahkeme, alacaklının yeni gelirinin zorunlu ihtiyaçlarını karşılayıp karşılamadığına bakar. Gelir yetersizse nafaka kaldırılmaz, koşullara göre indirilebilir.
Haysiyetsiz hayat sürme
Nafaka alacaklısının toplumun genel ahlak anlayışıyla bağdaşmayan, süreklilik gösteren yaşam biçimi de kaldırma sebebidir. Kavram, hâkimin takdirine bırakılmıştır ve somut olayın koşullarına göre değerlendirilir.
Yoksulluk nafakasının hangi şartlarla verildiği ve Anayasa Mahkemesi’nin süresiz nafaka kararı yoksulluk nafakası şartları yazımızda anlatılıyor.
İştirak nafakası ne zaman kaldırılır?
TMK m.331, durumların değişmesi hâlinde hâkimin ilgililerden birinin istemi üzerine nafakayı yeniden belirleyeceğini ya da kaldıracağını düzenler. En sık görülen kaldırma sebebi, velayetin nafaka yükümlüsüne geçmesidir. Çocuk artık nafaka ödeyen ebeveynle yaşıyorsa, diğer ebeveyne nafaka ödemeye devam etmesinin dayanağı kalmaz; o durumda velayeti alan ebeveyn karşı taraftan nafaka da isteyebilir.
Çocuğun fiilen yükümlü ebeveynle yaşamaya başlaması, kendi gelirini elde etmesi ya da evlenmesi de değerlendirilir. Yükümlünün gelirinin azalması ise çoğu zaman kaldırma değil indirim sebebidir. Nafakanın nasıl belirlendiğini iştirak nafakası nasıl hesaplanır yazımızda anlattık.
Kaldırma yerine indirim istenebilir mi?
Evet. TMK m.176/4, tarafların mali durumlarının değişmesi ya da hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde irat biçimindeki nafakanın artırılmasına veya azaltılmasına karar verilebileceğini düzenler. Yükümlü emekli olup gelirini önemli ölçüde kaybetmişse, ağır hastalık nedeniyle çalışamaz hâle gelmişse ya da yeni evliliğinden çocukları olmuşsa nafakanın indirilmesini isteyebilir. Uygulamada kaldırma ve indirim talepleri genellikle aynı dilekçede kademeli olarak ileri sürülür: önce kaldırma, kabul edilmezse indirim.
Süresiz nafaka kararı açılmış davaları etkiler mi?
Anayasa Mahkemesi’nin TMK m.175’teki “süresiz olarak” ibaresini iptal eden kararı 30 Eylül 2026’da Resmî Gazete’de yayımlandı ve dokuz ay sonra yürürlüğe girecek. İptal kararları geriye yürümediği için ödenmekte olan nafakalar kendiliğinden sona ermez. Yeni yasal düzenlemenin verilmiş nafakalara etkisi, kanun metni yayımlandığında netlik kazanacak. O zamana kadar kaldırma talebi, TMK m.176’daki sebeplere ve değişen koşullara dayandırılmalıdır.
Dava nasıl açılır ve süreç nasıl işler?
Nafakanın kaldırılması davası aile mahkemesinde açılır. Genel yetki kuralı gereği davalının, yani nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Nafaka alacaklısı Ataşehir’de oturuyorsa dava İstanbul Anadolu Adliyesi’ndeki aile mahkemelerinde görülür. Dava açmak için kanunda öngörülmüş süre yoktur; kaldırma sebebi ortaya çıktığı anda başvurulabilir.
- Kaldırma sebebini gösteren deliller toplanır.
- Dava dilekçesi hazırlanır; kaldırma, olmazsa indirim talebi açıkça yazılır.
- Harç ve gider avansı yatırılarak dava açılır.
- Mahkeme tarafların sosyal ve ekonomik durumunu kolluk aracılığıyla araştırır, SGK ve tapu kayıtlarını getirtir.
- Tanıklar dinlenir, deliller değerlendirilir ve karar verilir.
- Karar kesinleşince icra müdürlüğüne sunularak takibin durumu güncellenir.
Hangi deliller işe yarar?
- SGK hizmet dökümü ve maaş bilgileri: alacaklının işe girdiğini gösterir.
- Tapu ve araç kayıtları, miras belgeleri: malvarlığı edinildiğini ortaya koyar.
- Kira sözleşmesi, ikametgâh kayıtları ve komşu tanıkları: birlikte yaşamayı kanıtlar.
- Kamuya açık sosyal medya paylaşımları ve fotoğraflar: ilişkinin süreklilik taşıdığını destekler.
- Velayet değişikliği kararı ya da çocuğun yanınızda yaşadığını gösteren okul kayıtları.
Deliller hukuka uygun yollarla elde edilmelidir. Karşı tarafın evine izinsiz girmek, takip cihazı kullanmak ya da telefonuna erişmek, delilin kullanılamamasına ve ceza sorumluluğuna yol açabilir.
Dava sürerken nafaka ödenmeye devam eder mi?
Evet. Kaldırma davası açılması, nafaka borcunu kendiliğinden askıya almaz. Ödemeyi kendi kararıyla kesen yükümlü hakkında icra takibi başlatılabilir ve İcra ve İflas Kanunu m.344 gereği tazyik hapsi istenebilir. Ödenmeyen nafakanın sonuçları için nafaka ödenmezse ne olur yazımıza bakabilirsiniz. Alacaklının yeniden evlendiğini gizleyerek nafaka almaya devam ettiği hâllerde, fazladan ödenen tutarların iadesi sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre ayrı davayla talep edilebilir.
Davanın masrafı nelerden oluşur?
Kaldırma davasında başvuru ve karar harcı, tebligat giderleri ile tanık ve araştırma masrafları için gider avansı yatırılır. Harç tutarları her yıl yeniden belirlendiği için dava tarihindeki tarife esas alınır. Davayı kaybeden taraf, karşı tarafın yargılama giderlerini ve tarifeye göre belirlenen vekâlet ücretini ödemeye mahkûm edilebilir. Avukatla çalışılıyorsa ücret, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi esas alınarak yazılı sözleşmeyle kararlaştırılır.
Sık yapılan hatalar
İlk hata, kaldırma kararı almadan ödemeyi kesmektir. İkincisi, “eski eşim çalışıyor” iddiasını belgesiz ileri sürmektir; SGK kaydı olmayan, kayıt dışı çalışmanın ispatı tanık ve somut delil gerektirir. Üçüncü hata, yalnız kaldırma talep edip indirim talebini dilekçeye eklememektir; kaldırma şartları oluşmamışsa mahkeme talep edilmeyen indirime hükmedemez. Son olarak, kendiliğinden sona erme hâllerinde icra dosyasını takip etmemek, gereksiz haciz işlemleriyle karşılaşmaya neden olabilir.
Sık Sorulan Sorular
Eski eşim sevgilisiyle yaşıyor, nafaka kalkar mı?
Birlikte yaşama süreklilik taşıyor ve fiilen evlilik görünümündeyse nafaka mahkeme kararıyla kaldırılabilir. İspat için tanık ve belge gerekir.
Ben yeniden evlendim, nafaka ödemeye devam edecek miyim?
Yükümlünün evlenmesi nafakayı kendiliğinden sona erdirmez. Yeni yükümlülükleriniz nedeniyle indirim talep edilebilir.
İşsiz kaldım, nafaka kaldırılır mı?
Geçici işsizlik genellikle kaldırma sebebi sayılmaz. Gelir kaybı kalıcıysa nafakanın indirilmesi istenebilir.
Kaldırma davası kaç ay sürer?
Mahkemenin iş yüküne, tanık sayısına ve araştırma sonuçlarının gelme hızına göre değişir; çoğu dosya birkaç duruşmada sonuçlanır.
Nafakanın kaldırılması ya da indirilmesi için elinizdeki delillerin yeterli olup olmadığını konuşmak isterseniz (0532) 776 65 64 numarasından bize ulaşabilirsiniz. Ataşehir boşanma avukatı sayfamızda aile hukuku çalışmalarımızı bulabilir, Ataşehir Küçükbakkalköy’deki büromuzda randevuyla görüşebilirsiniz.
Hazırlayan: Ataşehir Avukat – Av. M. Şamil Arslan Hukuk Bürosu. Son güncelleme: Ekim 2026. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.