Aciz vesikası, icra takibinde borçlunun haczedilebilir malı bulunmadığı ya da haczedilen mallar satıldığı hâlde alacağın tamamının karşılanamadığı durumda icra dairesinin alacaklıya verdiği resmî belgedir. İki türü vardır: haciz sırasında mal bulunamaması üzerine düzenlenen haciz tutanağı “geçici aciz belgesi” niteliği taşır (İİK 105), satış ve paylaştırma sonunda karşılanamayan kısım için verilen belge ise “kesin aciz vesikası”dır (İİK 143). Aciz vesikası alacağı ortadan kaldırmaz; tam tersine alacaklıya tasarrufun iptali davası açma, yirmi yıl boyunca takibe devam etme ve vergisel açıdan alacağı değersiz sayma imkânı verir.
Geçici aciz belgesi ile kesin aciz vesikası arasındaki fark
| Özellik | Geçici aciz belgesi | Kesin aciz vesikası |
|---|---|---|
| Dayanak | İİK 105/2 | İİK 143 |
| Ne zaman düzenlenir? | Haciz sırasında mal bulunmaz veya bulunan mal borcu karşılamazsa | Haczedilen mallar satılıp paylaştırma yapıldıktan sonra alacak kısmen veya tamamen ödenmemişse |
| Biçim | Haciz tutanağı o hükümdedir | İcra dairesince ayrı olarak düzenlenen belge |
| Kullanım alanı | Tasarrufun iptali davası, ihtiyati haciz | Tasarrufun iptali, yeniden takip, uzun zamanaşımı, vergi uygulaması |
Uygulamada alacaklılar çoğu zaman geçici aciz belgesiyle yetinir; tasarrufun iptali davası için o belge yeterlidir. Kesin aciz vesikası ise satış aşamasının tamamlanmasını gerektirdiğinden daha geç elde edilir.
Aciz vesikası nasıl alınır?
- Takibin kesinleşmesi: Ödeme emri tebliğ edilir, borçlu süresinde itiraz etmez veya itirazı kaldırılır.
- Haciz talebi: Alacaklı, borçlunun adresinde veya işyerinde fiili haciz yapılmasını ve banka, araç, tapu, SGK kayıtlarının sorgulanmasını ister.
- Haciz tutanağı: Haciz memuru haczi kabil mal bulamazsa veya bulduğu malların değeri borcu karşılamazsa bunu tutanağa geçirir. Tutanak, geçici aciz belgesi işlevi görür.
- Satış ve paylaştırma: Haczedilen mallar satılır, bedel alacaklılar arasında sıra cetveline göre paylaştırılır.
- Kesin aciz vesikası: Alacağın karşılanamayan kısmı için alacaklının talebi üzerine icra dairesi aciz vesikası düzenler. Belgede alacak miktarı ve aczin nedeni yazılır.
Borçlunun adreste bulunmaması veya kapının açılmaması aciz anlamına gelmez. Haciz memurunun malvarlığını gerçekten araştırmış olması gerekir; aksi hâlde tutanak aciz belgesi değeri taşımayabilir.
Aciz vesikasının hukuki sonuçları
Borç ikrarı niteliği
Kesin aciz vesikası, İİK 68 anlamında borç ikrarını içeren belge sayılır. Alacaklı aynı alacak için yeniden takip yaptığında borçlu itiraz ederse, alacaklı icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir; genel mahkemede itirazın iptali davası açmasına çoğu zaman gerek kalmaz.
Yeniden takip kolaylığı
Alacaklı, aciz vesikasının tarihinden itibaren bir yıl içinde borçlu aleyhine yeniden takipte bulunursa, yeni ödeme emri gönderilmeksizin doğrudan haciz isteyebilir. Bir yıldan sonra yapılacak takiplerde borçlu, yeni mal edinmediğini ileri sürerek itiraz edebilir; itirazı icra mahkemesi inceler.
Yirmi yıllık zamanaşımı
Aciz vesikasına bağlanan alacak, borçlu bakımından vesika tarihinden itibaren yirmi yılda zamanaşımına uğrar. Borçlunun mirasçılarına karşı ise mirasın açılmasından itibaren bir yıl içinde talep edilmelidir. Alacaklı da borçlunun ileride edineceği mallara karşı uzun süre takip imkânını korur.
Faiz işlememesi
Kanuna göre aciz vesikasına bağlanan alacak için borçluya karşı faiz yürümez. Kefil ve diğer müteselsil borçlular bakımından durum farklı olabileceğinden, birden fazla borçlu bulunan dosyalarda hesaplamanın her borçlu için ayrı yapılması gerekir.
Kefile başvuru için aciz vesikasının önemi
Alacak kefaletle güvence altına alınmışsa aciz vesikası, kefile başvurunun kapısını açar. Türk Borçlar Kanunu’nun 585. maddesine göre adi kefalette alacaklı, kural olarak asıl borçlu hakkında kesin aciz belgesi alınmadan kefile başvuramaz; borçlunun iflası, konkordato mühleti alması veya yurt dışına yerleşmesi gibi durumlar istisnadır. Müteselsil kefalette ise alacaklı, kanundaki şartlar gerçekleştiğinde borçluyu takip etmeden kefile yönelebilir. Kefaletin türü sözleşme metninden anlaşılır; o yüzden takip stratejisi kurulmadan önce kefalet sözleşmesinin incelenmesi gerekir.
Birden fazla alacaklı varsa ne olur?
Aynı borçlu hakkında birden fazla alacaklı haciz yaptırmışsa satış bedeli, sıra cetveline göre paylaştırılır. Önce rehinli ve imtiyazlı alacaklılar, sonra haciz sırasına göre diğer alacaklılar ödeme alır. Paylaştırma sonunda alacağını tamamen alamayan her alacaklıya, karşılanmayan kısım için ayrı aciz vesikası verilir. Alacaklının belgede yazan rakamı kontrol etmesi, ileride yapılacak takiplerde temel alınacağı için önemlidir.
Tasarrufun iptali davası ve aciz vesikası
Borçlu, takip öncesinde veya takip sırasında mallarını yakınlarına devretmiş, bağışlamış veya düşük bedelle satmışsa alacaklı İİK 277 ve devamı maddelerine göre tasarrufun iptali davası açabilir. Davanın ön şartı, alacaklının elinde geçici veya kesin aciz belgesi bulunmasıdır. Dava, iptali istenen tasarruftan itibaren beş yıl içinde açılmalıdır. Dava kazanılırsa devredilen mal, alacaklı açısından borçlunun malı gibi haczedilip satılabilir. Aile içi mal kaçırma iddiaları farklı davaların da konusu olabilir; ancak icra alacaklısı açısından en etkili yol tasarrufun iptalidir.
Aciz vesikasının vergisel etkisi
Ticari işletmeler için aciz vesikası muhasebe açısından da önemlidir. Vergi Usul Kanunu’na göre kazai hükme veya kanaat verici vesikaya göre tahsil imkânı kalmayan alacaklar “değersiz alacak” sayılarak gider yazılabilir. Aciz vesikası, uygulamada kanaat verici vesika olarak kabul görmektedir. Alacağın kayıtlardan çıkarılmadan önce mali müşavirle birlikte değerlendirilmesi, olası vergi incelemelerinde sorun yaşanmaması için gereklidir. Ticari alacakların takibine ilişkin genel çerçeve için ticari alacak tahsili süreci yazımıza bakabilirsiniz.
İflasta aciz vesikası
Borçlunun iflası hâlinde tasfiye sonunda alacağını tamamen alamayan alacaklıya da İİK 251 uyarınca aciz vesikası verilir. İflas aciz vesikasının farkı, borçlu yeni mal edinmedikçe o alacak için takip yapılamamasıdır. Borçlu hakkında konkordato süreci işliyorsa takipler durduğundan aciz belgesi alınması da ertelenir; ayrıntılar için konkordato başvuru şartları yazımıza göz atabilirsiniz.
Borçlu açısından aciz vesikası ne anlama gelir?
Aciz vesikası borcun bittiği anlamına gelmez. Borçlu, ileride maaş alacağı doğduğunda, mirasla mal edindiğinde ya da araç veya taşınmaz satın aldığında yeniden hacizle karşılaşabilir. Borçlu yeni mal edinmediğini ileri sürmek istiyorsa itirazını süresi içinde icra mahkemesine yapmalıdır. Konulmuş hacizlerin kaldırılmasına ilişkin seçenekleri haciz nasıl kaldırılır yazımızda anlattık.
Sık yapılan hatalar
Alacaklıların sık yaptığı hata, borçlunun adresinde kimse bulunamadığında düzenlenen tutanağı aciz belgesi sanmaktır; malvarlığı araştırması yapılmadan düzenlenen tutanak, tasarrufun iptali davasında yetersiz kalabilir. Diğer hata, mal kaçırma işleminden sonra beş yıllık süreyi geçirmektir. Borçlular ise aciz vesikası alındıktan sonra edindikleri malların güvende olduğunu düşünerek tedbirsiz davranır.
Sık Sorulan Sorular
Aciz vesikası almak için ne kadar beklemek gerekir?
Geçici aciz belgesi, fiili haciz yapılıp mal bulunamadığı gün düzenlenen tutanakla elde edilir. Kesin aciz vesikası için satış ve paylaştırmanın tamamlanması gerekir.
Aciz vesikası olan borçlunun maaşı haczedilebilir mi?
Evet. Borçlu sonradan maaş geliri elde ederse alacaklı kanuni sınırlar içinde maaş haczi isteyebilir.
Aciz vesikası kredi notunu etkiler mi?
Aciz vesikası, borcun ödenmediğini gösteren takip sürecinin parçasıdır; ödenmemiş icra borçları finansal kayıtlara olumsuz yansır.
Aciz vesikası için harç ödenir mi?
Belgenin düzenlenmesi ve haciz işlemleri için masraf yatırılır; tutarlar her yıl güncellenen tarifelere göre belirlenir.
Aciz vesikasının doğru zamanda ve doğru içerikle alınması, sonraki tasarrufun iptali davasının kaderini belirleyebilir. Ataşehir icra avukatı sayfamızdan icra takiplerindeki çalışmalarımızı inceleyebilir, dosyanızla ilgili değerlendirme için (0532) 776 65 64 numarasını arayarak Küçükbakkalköy’deki büromuzdan randevu alabilirsiniz.
Hazırlayan: Ataşehir Avukat – Av. M. Şamil Arslan Hukuk Bürosu. Son güncelleme: Ekim 2026. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez.